Cal

cal, inch (in, ″)
Układ	jednostki imperialne
Wymiar	$\left[ \mathrm{m} \right]$
Jednostka	długości, drogi, wysokości, szerokości
Typowe symbole wielkości	l, L, x, s, w, h
w jednostkach SI	$\mathrm{1\,in = {0,0254\,m}}$
w jednostkach CGS	$\mathrm{1\,in = {2,54\,cm}}$

Cal (ang. inch) – pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca początkowo potrojonej długości średniego ziarna jęczmienia. Jedna z tzw. jednostek imperialnych. W USA ta jednostka miary jest podstawową jednostką miary używaną m.in. w budownictwie, medycynie, policji (np. do pomiaru wzrostu człowieka), mechanice i wielu innych dziedzinach.

1″ = 1 in = 25,4 mm, zwany też „calem międzynarodowym”.

Wartości cala dawniej

Dawniej cal miał różne wartości, np.:

• 1 cal angielski = 25,3995 mm
• 1 cal polski = 24,8 mm (tzw. cal staropolski) lub = 24,0 mm (cal nowopolski, 1819-1848)
• 1 cal pruski = 26,17 mm
• 1 cal francuski = 27,069 948 75 mm (szerokość kciuka króla Francji - prawo 19 Frimaire roku VIII (10 grudnia 1799) ) dokładnie 750/27706 metra we Francji i Québec
• 1 cal reński = 26,1541 mm
• 1 cal rosyjski = 25,3995 mm
• 1 cal wiedeński = 26,3402 mm

Ponadto w USA jest jeszcze w użyciu amerykański cal geodezyjny ≈ 25,4000508 mm, a dokładniej:

• 1 m = 39,37 cali geodezyjnych

Długość cala angielskiego również nie była stała, był on bowiem kilkakrotnie kalibrowany.

• 1819 – około 25,400438 mm
• 1895 – 25,37649999978 mm
• 1922 – 25,399956 mm
• 1932 – 25,399950 mm
• 1947 – 25,399931 mm

Rury calowe

Średnice zewnętrzne wybranych calowych rur stalowych o średniej grubości ścianek:

• 2″ = 60,3 mm
• 1½″ = 48,3 mm
• 1¼″ = 42,4 mm
• 1″ = 33,7 mm
• ¾″ = 26,9 mm
• ½″ = 21,3 mm

Ciekawostka - "polski cal wojskowy" z 2005 r.

W okresie od 19 marca do 22 kwietnia 2005 r. obowiązującą definicją prawną cala w wojsku polskim była definicja 1 in = 25,4 m, tzn jeden cal jest równy dwudziestu pięciu metrom i czterdziestu centymetrom. Definicja ta została ustanowiona w załączniku do rozporządzenia ministra gospodarki i pracy z dnia 15 lutego 2005 r. w sprawie jednolitości miar i dokładności pomiarów związanych z obronnością i bezpieczeństwem państwa (Dz.U. 2005 nr 37 poz. 328), a zniesiona obwieszczeniem prezesa rady ministrów z dnia 15 kwietnia 2005 r. o sprostowaniu błędów (Dz.U. 2005 nr 66 poz. 581). Wyżej wymieniony załącznik do rozporządzenia zawierał także nietypowe definicje cala kwadratowego i cala sześciennego.

Zobacz też

• pozaukładowe jednostki miary
• układ SI