Minuskuł 3

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Vindobonensis Suppl. Gr. 52
Rodzaj Kodeks minuskułowy
Numer 3
Zawartość Nowy Testament (bez Apokalipsy)
Data powstania XII wiek
Język grecki
Miejsce przechowywania Austriacka Biblioteka Narodowa
Rozmiary 24,5 × 17,5 cm
Typ tekstu bizantyński
Kategoria V
Manuskrypty Nowego Testamentu: papirusy, majuskuły, minuskuły, lekcjonarze

Codex Vindobonensis, Suppl. Gr. 52, zazwyczaj określany jako minuskuł 3 (wedle numeracji Gregory—Aland), δ 253 (von Soden) – rękopis Nowego Testamentu z tekstem czterech Ewangelii, pisany minuskułą na pergaminie w języku greckim z XII wieku[1].

Jest jednym z rękopisów wykorzystanych przez Erazma w drugim wydaniu drukowanego tekstu greckiego Nowego Testamentu (1519). Tym samym wpłynął na ostateczny kształt Textus receptus, który dominował w wiekach XVI-XIX. Kodeks przechowywany jest w Austriackiej Bibliotece Narodowej w Wiedniu, skatalogowany pod numerem Cod. Suppl. Gr. 52[1].

Opis rękopisu[edytuj | edytuj kod]

Kodeks zawiera tekst Nowego Testamentu bez Apokalipsy św. Jana. Kolejność ksiąg Nowego Testamentu jest taka jak w większości greckich rękopisów: Ewangelie, Dzieje, Listy powszechne i Listy Pawła[2].

Kodeks stanowiony jest przez 451 pergaminowych kart (24,5 cm na 17,5 cm), pisanych jedną kolumną na stronę, 24 linijek w kolumnie[1]. Stosuje szerokie marginesy, tekst zajmuje powierzchnię 16,3 cm na 10,2 cm[2].

Zawiera Epistula ad Carpianum, tablice Euzebiusza, Prolegomena, ilustracje (przed Ewangelią Jana portret Ewangelisty Jana z Prochorem). Tekst Ewangelii dzielony jest według κεφαλαια (rozdziały) oraz według Sekcji Ammoniusza. Sekcje Ammoniusza opatrzone zostały odniesieniami do Kanonów Euzebiusza. Przed każdą z ewangelii umieszczone zostały listy κεφαλαια (spis treści). Tekst ewangelii zawiera ponadto τιτλοι (tytuły). Tekst Dziejów oraz Listów powszechnych dzielony jest według Aparatu Eutaliusza[3]. Zawiera też noty marginalne, lecz te dodane zostały przez późniejszą rękę[2].

Tekst Jan 7,53-8,11 został ominięty, nie ma też żadnej noty wskazującej, że inne rękopisy mają w tym miejscu jakiś tekst[2].

Tekst[edytuj | edytuj kod]

Grecki tekst Ewangelii reprezentuje tekst bizantyński. Aland zaklasyfikował go do Kategorii V[4]. Należy do rodziny tekstualnej Kx.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Paleograficznie datowany jest na wiek XII[1]. Historia kodeksu jest nieznana, aż do chwili gdy Radulph albo Roland de Rivo podarował rękopis dla klasztoru Marii Dziewicy we wsi Corsendonck, w pobliżu Turnhout. Później rękopis stał się własnością dominikanów w Bazylei[3]. Erazm w roku 1519 pożyczył go dla drugiego wydania swego Novum Testamentum omne (wydanie 2-gie różniło się w około 400 miejscach)[5]. W rezultacie jego warianty tekstowe w niewielkim stopniu wpłynęły na ostateczny kształt Textus receptus.

Tekst rękopisu był kilkakrotnie kolacjonowany, najpierw przez J. Walker dla R. Bentleya, następnie przez Wettsteina i Altera[3].

Rękopis ponadto badali Treschow i Wordsworth[2]. Andreas Birch[6], pomimo iż zbadał znaczną część rękopisów cesarskiej biblioteki w Wiedniu, tego akurat rękopisu nie badał. Franz Karl Alter (1749-1804) – znany wydawca Iliady i Odysei – wykorzystał go w swoim wydaniu greckiego tekstu Nowego Testamentu[7].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Miał niewielki wpływ na kształt Textus receptus. Dzisiaj jest nisko oceniany, jako rękopis o niewielkiej wartości. Jednak w swoim czasie miał pewien wpływ na kształt tekstu Nowego Testamentu. Jest też drugorzędnym świadkiem tekstu bizantyjskiego. W naukowych wydaniach greckiego Novum Testamentum Nestle-Alanda nigdy nie jest cytowany.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 K. Aland, M. Welte, B. Köster, K. Junack: Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neues Testaments. Berlin, New York: Walter de Gruyter, 1994, s. 47.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 C. R. Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J. C. Hinrichs, 1900, s. 127-128.
  3. 3,0 3,1 3,2 F. H. A. Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. T. 1. London: 1894, s. 191.
  4. K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 138. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.)
  5. W. W. Combs, Erasmus and the textus receptus, DBSJ 1 (Spring 1996), 45.
  6. A. Birch: Quatuor Evangelia graece, cum variantibus a textu lectionibus codd. MSS. bibliothecae Vaticanae, Barberinae, Laurentianae, Vindobonensis, Escurialensis, Havniensis Regia, quibus accedunt, lectiones versionum syrarum, veteris, Philoxenianae, et Hierosolymitanae. Copenhagen.
  7. F. C. Alter, Novum Testamentum Graecum, ad Codicem Vindobonensem Graece expressum: Varietam Lectionis addidit Franciscus Carolus Alter, 2 vols. 8vo, Vienna, 1786-1787.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Herman Gerhard Treschow, Tentament Descriptionis codicum veterum aliquot Graecorum Novi Foederis manuscriptorum (Copenhagen, 1773), pp. 85 ff.
  2. John Wordsworth, Old Latin biblical Texts, Nr. 1, Oxford 1883, pp. XXIII-XXVI and 55-67.