Monitor (czasopismo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Monitor
Częstotliwość dwa razy w tygodniu
Wydawca Wawrzyniec Mitzler de Kolof
Pierwsze wydanie 21 marca 1765
Ostatnie wydanie 31 grudnia 1785

Monitor (łac. upominający) – jedno z pierwszych polskojęzycznych czasopism drukowane w latach 1765 - 1785[a]. Zostało założone w marcu 1765 przez Ignacego Krasickiego i Adama Kazimierza Czartoryskiego[potrzebne źródło], a także z inicjatywy i przy wsparciu króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Pismo było wydawane w drukarni królewskiej i było organem obozu reform.

Redagowane na wzór angielskiego The Spectator, w duchu racjonalizmu i tolerancji religijnej. Monitor przyczynił się do powstania negatywnego obrazu epoki saskiej. Poruszał wiele aktualnych i różnorodnych tematów. W nowych, krótkich formach publicystycznych (eseje, reportaże, listy do redakcji, artykuły, felietony itp.), autorzy krytykowali sarmackie zacofanie, postulowali nowy wzór osobowy oświeconego szlachcica. Zasadniczym celem czasopisma była poprawa obyczajów i moralności społeczeństwa. Zwalczano m.in.:

  • pijaństwo i karciarstwo,
  • próżniactwo,
  • tzw. modnisiostwo, czyli plotkarstwo,
  • manię pojedynkowania się,
  • panegiryzm,
  • fanatyzm religijny.

Czasopismo adresowane było do wąskiego kręgu wykształconych czytelników, stało się nieoficjalnym organem prasowym obiadów czwartkowych.

W Monitorze drukowano teksty najwybitniejszych pisarzy polskich XVIII w., jednak najczęściej było to tłumaczenia i przeróbki autorów obcych. Np. cały rocznik 1772 był pióra Ignacego Krasickiego, który tłumaczył i adaptował do warunków polskich artykuły z angielskiego The Spectator.

Uwagi

  1. Wbrew powszechnemu przekonaniu "Monitor" nie jest pierwszym polskim czasopismem. Ten tytuł należy do krakowskiego Merkuriusza Polskiego z 1661.