Monitor (czasopismo)
| Monitor | |
|---|---|
| Częstotliwość | dwa razy w tygodniu |
| Wydawca | Wawrzyniec Mitzler de Kolof |
| Pierwsze wydanie | 21 marca 1765 |
| Ostatnie wydanie | 31 grudnia 1785 |
Monitor (łac. upominający) - to pierwsze czasopismo, regularnie wydawane w Polsce w latach 1765 - 1785. Zostało założone w marcu 1765 przez Ignacego Krasickiego i Franciszka Bohomolca, a także z inicjatywy i przy wsparciu króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Pismo było wydawane w drukarni królewskiej i było organem obozu reform.
Redagowane na wzór angielskiego The Spectator, w duchu racjonalizmu i tolerancji religijnej. Monitor przyczynił się do powstania negatywnego obrazu epoki saskiej. Poruszał wiele aktualnych i różnorodnych tematów. W nowych, krótkich formach publicystycznych (eseje, reportaże, listy do redakcji, artykuły, felietony itp.), autorzy krytykowali sarmackie zacofanie, postulowali nowy wzór osobowy oświeconego szlachcica. Zasadniczym celem czasopisma była poprawa obyczajów i moralności społeczeństwa. Zwalczano m.in.:
- pijaństwo i karciarstwo,
- próżniactwo,
- tzw. modnisiostwo, czyli plotkarstwo,
- manię pojedynkowania się,
- panegiryzm,
- fanatyzm religijny.
W Monitorze drukowano teksty najwybitniejszych pisarzy polskich XVIII w., jednak najczęściej było to tłumaczenia i przeróbki autorów obcych. Np. cały rocznik 1772 był pióra Ignacego Krasickiego, który tłumaczył i adoptował do warunków polskich artykuły z angielskiego The Spectator.
