Adam Kazimierz Czartoryski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy polskiego księcia. Zobacz też: inne osoby o tym nazwisku.
Adam Kazimierz Czartoryski
Adam Kazimierz Czartoryski
Adam Kazimierz Czartoryski
Pogoń Litewska
Pogoń Litewska
Data urodzenia 1 grudnia 1734
Miejsce urodzenia Gdańsk
Data śmierci 19 marca 1823
Miejsce śmierci Sieniawa
Rodzina Czartoryscy
Rodzice August Aleksander Czartoryski
Maria Zofia Sieniawska
Małżeństwo Izabela Fleming
Dzieci Teresa Czartoryska,
Maria Anna Czartoryska,
Adam Jerzy Czartoryski,
Konstanty Adam Czartoryski,
Gabriela Czartoryska,
Zofia Czartoryska.
Odznaczenia
Order Złotego Runa Order Orła Białego Order Świętej Anny
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Adam Kazimierz Joachim Ambroży Marek Czartoryski książę herbu Pogoń Litewska (ur. 1 grudnia 1734 w Gdańsku, zm. 19 marca 1823 w Sieniawie) – polityk, pisarz, krytyk literacki i teatralny, przywódca Stronnictwa Patriotycznego, feldmarszałek austriacki od 1805 roku[1], generał lejtnant komenderujący I i II Dywizją wojsk litewskich, szef Gwardii Pieszej Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1765-1783[2].

Był synem Augusta Aleksandra i Marii Zofii Sieniawskiej, jego żoną była Izabela z domu Flemming, z którą miał 6 dzieci, w tym Adama Jerzego i Konstantego Adama[3].

Z woli ojca został wysłany w 1757 na nauki do Anglii i ożeniony został w 1761 z bogatą Izabelą Flemming. W późniejszym okresie generał ziem podolskich i przedstawiciel obozu reform. Jego ojciec przygotowywał go do przyszłej roli króla polskiego. W 1764 roku podpisał elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego[4]. W 1767 roku jako poseł na Sejm Repninowski, wszedł w skład delegacji, wyłonionej pod naciskiem posła rosyjskiego Nikołaja Repnina, powołanej w celu określenia ustroju Rzeczypospolitej[5]. Jeden z głównych późniejszych przeciwników króla Stanisława Augusta Poniatowskiego wśród magnaterii.

W 1768 Adam Kazimierz Czartoryski został mianowany komendantem Szkoły Rycerskiej, został później członkiem Komisji Edukacji Narodowej. Z Gdańskiem związany jako jeden z fundatorów obserwatorium astronomicznego na Biskupiej Górce założonego przez Nataniela Mateusza Wolfa. W 1782 roku był posłem na sejm z województwa wileńskiego[6]. W latach 1788-1792 był posłem na Sejm Czteroletni. W 1791 był jednym z założycieli Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej. Był członkiem polskiej loży masońskiej Trzech Braci.

28 czerwca 1812 został marszałkiem Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego. W 1764 odznaczony Orderem Orła Białego, w 1765 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława, w 1762 odznaczony rosyjskim Orderem św. Andrzeja Powołańca, w 1808 cesarskim Złotego Runa[7] i carskim orderem Świętej Anny[potrzebne źródło]. Właściciel ordynacji międzyrzeckiej. Administratorem majątków księcia Kazimierza Czartoryskiego był Jan Kanty Brandys.

Autor utworów dramatycznych, np. Panna na wydaniu (1771), Kawa (1779).

[edytuj] Bibliografia

Przypisy

  1. ↑ Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 205.
  2. ↑ Jarosław Gdański, Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki, Kamil Stepan, Wojsko Koronne. Formacje Targowicy, szkolnictwo wojskowe. Varia, Uzupełnienia, Kraków 2003, s. 72.
  3. ↑ Według opinii współczesnych, potwierdzonej przez ustalenia historyków, prawdziwymi ojcami przynajmniej niektórych dzieci byli kochankowie żony księcia. Por. artykuł o Izabeli Czartoryskiej.
  4. ↑ Elektorów poczet, którzy niegdyś głosowali na elektorów Jana Kazimierza roku 1648, Jana III. roku 1674, Augusta II. roku 1697, i Stanisława Augusta roku 1764, najjaśniejszych Królów Polskich, Wielkich Książąt Litewskich, i.t.d. / ułożył i wydał Oswald Zaprzaniec z Siemuszowej Pietruski, Lwów 1845, s. 58.
  5. ↑ Aleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. II, s. 319.
  6. ↑ Volumina Legum, t. IX, Kraków 1889, s. 3.
  7. ↑ Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 205.


Poprzednik
Adam Małachowski		 Coat of Arms of the Polish-Lithuanian Commonwealth.svg Marszałek Sejmu I Rzeczypospolitej
1764		 Coat of Arms of the Polish-Lithuanian Commonwealth.svg Następca
Józef Sylwester Sosnowski
p • d • e
Marszałkowie Sejmu Księstwa Warszawskiego

Tomasz Adam Ostrowski • Stanisław Sołtyk • Adam Kazimierz Czartoryski
p • d • e
Rada Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Adam_Kazimierz_Czartoryski&oldid=31274721”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach