Nabożeństwo o północy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Nabożeństwo o północy[1][a] (gr. Μεσονυκτικόν, cs. połunoszcznica) – jedno z nabożeństw cyklu dobowego w tradycji Kościoła prawosławnego i katolickich Kościołów wschodnich.

Znaczenie nabożeństwa[edytuj | edytuj kod]

Symbolika nabożeństwa o północy ma następujące podstawowe znaczenia: wierni gromadzą się w nocy na wzór aniołów wychwalających Boga w każdym czasie, na pamiątkę ponownego przyjścia Chrystusa oraz zmartwychwstania umarłych. Ponadto cisza północna sprzyja modlitewnemu skupieniu[2].

Zgodnie ze swoją nazwą, nabożeństwo to powinno być odprawiane o północy. W praktyce liturgicznej, także w monasterach, odprawiane jest we wczesnych godzinach rannych (przed wschodem słońca) razem z jutrznią i pierwszą godziną kanoniczną[3].

Porządek nabożeństwa o północy[edytuj | edytuj kod]

Nabożeństwo rozpoczyna kapłan aklamacją (cs. wozgłas) Błogosławiony Bóg nasz, po której lektor odczytuje zwykłe modlitwy początkowe (Cariu Niebiesnyj, Trisagion, mała doksologia, modlitwa do Trójcy Przenajświętszej, trzykrotnie Kyrie eleison – cs. Gospodi pomiłuj, Ojcze nasz[4])[1]. Następnie wygłaszane są wezwania Przyjdźcie, pokłońmy się[5]. Po nich następuje lektura psalmu 50 i siedemnastej kafizmy[1]. Następnie odczytywany jest Symbol Wiary[1], po którym ponownie wygłaszane są Trisagion, modlitwa do Trójcy Przenajświętszej i Ojcze nasz. Po aklamacji kapłana Albowiem Twoje jest królestwo (cs. Jako Twoje jest' carstwo) następuje śpiew troparionów mówiących o powtórnym nadejściu Chrystusa i o Sądzie OstatecznymOto oblubieniec nadchodzi (cs. Sie żenich gradiet)[6][7] (nawiązujący do przypowieści o pannach mądrych i głupich[2]), Dzień ten straszny (cs. Dień on strasznyj). Trzeci troparion stanowi zwrot do Matki Bożej[8]. Po nim czterdzieści razy wygłasza się Hospodi pomiłuj i modlitwę Chryste Boże, który w każdym czasie (cs. Iże na wsiakoje wriemia)[9]. Po modlitwie lektor trzykrotnie recytuje Hospodi pomiłuj, wygłasza małą doksologię i modlitwę Czcigodniejszą od cherubinów (cs. Czestniejszuju Chieruwim), po czym prosi kapłana o błogosławieństwo dla zebranych[10]. Aklamacja duchownego kończy pierwszą część nabożeństwa. Druga rozpoczyna się modlitwą św. Efrema Syryjczyka z pokłonami do ziemi[11]. Następnie wygłaszana jest modlitwa Władyko Boże Otcze Wsiedierżytielu[12] oraz psalmy 120 i 133 oraz odpowiednie tropariony, kondakiony i modlitwy w intencji zmarłych[1]. Całość kończy rozesłanie (cs. odpust). W praktyce liturgicznej klasztorów Athosu nabożeństwo o północy jest dłuższe i zawiera dodatkowe modlitwy przebłagalne i ektenię, dopiero po niej następuje rozesłanie[13][14].

Nieco odmienny przebieg ma nabożeństwo o północy w sobotę, gdzie kafizmę siedemnastą zastępuje kafizma dziewiąta. Natomiast w niedzielę w zastępstwie psalmów czytany jest kanon do Trójcy Świętej[1].

Uwagi

  1. Także spotykane określenia w języku polskim: nokturn, czuwanie o północy. Por. Beniamin (Krasnopiewkow): Nowe Tablice, czyli o Cerkwi, liturgii, nabożeństwach i utensyliach cerkiewnych. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007, s. 126. ISBN 9788323323945.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bondaruk K.: Nabożeństwa cyklu dobowego cz. I – godziny kanoniczne, połunoszcznica (pol.). [dostęp 13 lipca 2011].
  2. 2,0 2,1 Beniamin (Krasnopiewkow): Nowe Tablice, czyli o Cerkwi, liturgii, nabożeństwach i utensyliach cerkiewnych. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007, s. 126–128. ISBN 9788323323945.
  3. Beniamin (Krasnopiewkow): Nowe Tablice, czyli o Cerkwi, liturgii, nabożeństwach i utensyliach cerkiewnych. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007, s. 86. ISBN 9788323323945.
  4. Часослов
  5. Часослов
  6. Часослов
  7. Часослов
  8. Часослов
  9. Часослов
  10. Часослов
  11. Часослов
  12. Часослов
  13. Часослов
  14. [http:/www.liturgy.ru/books_sl/chasoslov?page=25 Часослов]