Nowela szachowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowela szachowa
Schachnovelle
Woodcut Schachnovelle Stefan Zweig.jpg
Nowela szachowa (drzeworyt)
Autor Stefan Zweig
Miejsce wydania Argentyna
Data I wyd. 1942
Typ utworu opowiadanie
Data I wyd. polskiego 1956
Pierwszy wydawca polski Przekrój (tygodnik)
Przekład J. Jeliński

Nowela szachowa, (niem.) Schachnovelle – utwór austriackiego pisarza Stefana Zweiga napisany w 1941.

Nowela szachowa jest wyrazem antyfaszystowskiej postawy i postępowych poglądów pisarza oraz oryginalnym studium psychologicznym dokonanym poprzez pryzmat gry szachowej. Pierwodruk ukazał się w Buenos Aires w 1942. Pierwsze wydanie europejskie ukazało się w Sztokholmie w 1943.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Bohaterem utworu jest doktor B. prawnik austriacki, który po aneksji Austrii przez Hitlera jest prześladowany przez gestapo i uwięziony w samotnej celi na długie miesiące.

Przed załamaniem psychicznym ratuje go gra w szachy, której uczy się z przypadkowo zdobytego podręcznika (a właściwie zbioru partii). Gra sam ze sobą początkowo na zaimprowizowanej szachownicy ulepionymi z chleba bierkami, a potem "na ślepo" w pamięci. Szachy przynoszą mu ratunek, ale wywołują objawy rozdwojenia jaźni. Doktor zostaje uznany za chorego psychicznie, jest zwolniony z więzienia gestapo i udaje się do Ameryki.

Na pokładzie statku spotyka się płynącym na tournee do Argentyny arcymistrzem szachowym Mirko Czentoviciem. Przypadkowe zaaranżowane spotkanie szachowe między dr B. i arcymistrzem przekształca się w dramatyczny pojedynek, którego przebieg oraz zaskakujący finał odsłaniają zawiłości umysłowe i psychiczne obu postaci.

Nawiązania[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie tego utworu powstały również spektakle telewizyjne m.in. w 1972 w Polsce w ramach Sceny Monodram Szach królowi w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]