Nowela szachowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowela szachowa
Schachnovelle
Woodcut Schachnovelle Stefan Zweig.jpg
Nowela szachowa (drzeworyt)
Autor Stefan Zweig
Miejsce wydania Argentyna
Data wydania 1942
Typ utworu opowiadanie
Data wydania polskiego 1956
Pierwszy wydawca polski Przekrój (tygodnik)
Przekład J. Jeliński

Nowela szachowa, niem. Schachnovelle – utwór austriackiego pisarza Stefana Zweiga napisany w 1941.

Nowela szachowa jest wyrazem antyfaszystowskiej postawy i postępowych poglądów pisarza oraz oryginalnym studium psychologicznym dokonanym poprzez pryzmat gry szachowej. Pierwodruk ukazał się w Buenos Aires w 1942. Pierwsze wydanie europejskie ukazało się w Sztokholmie w 1943.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Bohaterem utworu jest doktor B. prawnik austriacki, który po aneksji Austrii przez Hitlera jest prześladowany przez gestapo i uwięziony w samotnej celi na długie miesiące.

Przed załamaniem psychicznym ratuje go gra w szachy, której uczy się z przypadkowo zdobytego podręcznika (a właściwie zbioru partii). Gra sam ze sobą początkowo na zaimprowizowanej szachownicy ulepionymi z chleba bierkami, a potem „na ślepo" w pamięci. Szachy przynoszą mu ratunek, ale wywołują objawy rozdwojenia jaźni. Doktor zostaje uznany za chorego psychicznie, jest zwolniony z więzienia gestapo i udaje się do Ameryki.

Na pokładzie statku spotyka się płynącym na tournée do Argentyny arcymistrzem szachowym Mirko Czentoviciem. Przypadkowe zaaranżowane spotkanie szachowe między dr B. i arcymistrzem przekształca się w dramatyczny pojedynek, którego przebieg oraz zaskakujący finał odsłaniają zawiłości umysłowe i psychiczne obu postaci.

Nawiązania[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie tego utworu powstały również spektakle telewizyjne m.in. w 1972 w Polsce w ramach Sceny Monodram Szach królowi w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]