Arcymistrz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy tytułu nadawanego szachistom. Zobacz też: tytuły klasyfikacyjne w brydżu sportowym.

Arcymistrztytuł nadawany szachistom przez Międzynarodową Federację Szachową (FIDE) za wyniki sportowe. Wyróżniony szachista ma prawo dożywotnio posługiwać się tym tytułem. Na oznaczenie tytułu używa się polskiego skrótu am lub międzynarodowego GM (ang. grandmaster) oraz analogicznie dla kobiet amk i WGM.

Zasady nadawania tytułu[edytuj | edytuj kod]

W 1914 roku car Rosji Mikołaj II, chcąc uhonorować najsilniejszych szachistów świata uczestniczących w turnieju w Petersburgu, nazwał ich arcymistrzami. Tego zaszczytu dostąpili: Emanuel Lasker, Jose Raul Capablanca, Aleksander Alechin, Siegbert Tarrasch i Frank Marshall. Ze względu na rangę tego wydarzenia przyjmuje się, że były to pierwsze honorowe nominacje arcymistrzowskie, jakkolwiek arcymistrzami nazywano wybitnych szachistów już wcześniej.

W 1950 roku FIDE unormowała zasady przyznawania tytułu arcymistrza i nadała tytuły najwybitniejszym szachistom za bieżące i wcześniejsze osiągnięcia. Zaszczytu tego dostąpiło wówczas 27 szachistów:

Tytuły arcymistrzyń kobiecych po raz pierwszy nadano w 1976 roku, otrzymało je wówczas 12 szachistek: Nana Aleksandria, Jelizawieta Bykowa, Nona Gaprindaszwili, Natalia Konoplewa, Walentyna Kozłowska, Ałła Kusznir, Milunka Lazarević, Irina Lewitina, Olga Rubcowa, Ludmiła Rudenko, Marta Szul i Tatiana Zatułowska.

Obecnie tytuł jest nadawany, gdy szachista w określonym czasie osiągnął trzy wartościowe rezultaty (tzw. normy) w turniejach międzynarodowych z udziałem arcymistrzów. Tytuł może być również przyznany za inne wybitne osiągnięcia, np. za zakwalifikowanie się do turnieju bądź meczów pretendentów, czy też za zdobycie tytułu mistrza świata juniorów. Poza tytułem arcymistrza FIDE przyznaje również mniej prestiżowe tytuły mistrza międzynarodowego, mistrza FIDE i kandydata na mistrza FIDE oraz analogiczne tytuły kobiece: arcymistrzyni, mistrzyni międzynarodowej, mistrzyni FIDE i kandydatki na mistrzynię FIDE.

W 1959 r. Bobby Fischer w wieku piętnastu lat (dokładnie mając 15 lat, 6 miesięcy i 1 dzień) otrzymał tytuł arcymistrzowski za zakwalifikowanie się do turnieju pretendentów. Od tego czasu kilkanaścioro młodych szachistów zostało arcymistrzami w jeszcze młodszym wieku, m.in. najsilniejsza szachistka świata, wówczas piętnastoletnia Judit Polgar (15-4-28) i ukraiński junior Siergiej Karjakin, który w 2002 r. został arcymistrzem mając dwanaście lat (12-7-0).

Najmłodsi arcymistrzowie[edytuj | edytuj kod]

Siergiej Kariakin – jedyny na świecie szachista, który tytuł arcymistrza zdobył przed ukończeniem 13. roku życia.
Hou Yifan – najwyżej na liście sklasyfikowana kobieta, która tytuł arcymistrza otrzymała przed ukończeniem 15. roku życia.

Lista obejmuje zawodników poniżej 15. roku życia.
stan na dzień 19.05.2013

Lp Zawodnicy Data urodzenia Wiek w dniu zdobycia
ostatniej normy *
Rok nadania
tytułu
1 Ukraina Siergiej Kariakin 12.01.1990 12 – 7 – 0 2002
2 Indie Parimarjan Negi 09.02.1993 13 – 4 – 22 2006
3 Norwegia Magnus Carlsen 30.11.1990 13 – 4 – 27 2004
4 Chińska Republika Ludowa Wei Yi 02.06.1999 13 – 8 – 23 2013
5 Chińska Republika Ludowa Bu Xiangzhi 10.12.1985 13 – 10 – 13 1999
6 Węgry Richárd Rapport 25.03.1996 13 – 11 – 15 2010
7 Azerbejdżan Tejmur Radżabow 12.03.1987 14 – 0 – 14 2001
8 Ukraina Rusłan Ponomariow 11.10.1983 14 – 0 – 17 1997
9 Filipiny Wesley So 09.10.1993 14 – 1 – 28 2007
10 Francja Étienne Bacrot 22.01.1983 14 – 2 – 0 1997
11 Peru Jorge Cori Tello 30.07.1995 14 – 2 – 0 2010
12 Ukraina Ilja Nyżnyk 27.09.1996 14 – 3 – 2 2010
13 Francja Maxime Vachier-Lagrave 21.10.1990 14 – 4 – 0 2005
14 Węgry Péter Lékó 08.09.1979 14 – 4 – 22 1994
15 Chińska Republika Ludowa Hou Yifan 27.02.1994 14 – 6 – 2 2008
16 Rosja Anisz Giri 28.06.1994 14 – 7 – 2 2009
17 Ukraina Jurij Kuzubow 26.01.1990 14 – 7 – 12 2004
18 Polska Dariusz Świercz 31.05.1994 14 – 7 – 29 2009
19 Wietnam Nguyễn Ngọc Trường Sơn 23.02.1990 14 – 10 – 0 2004
20 Rosja Daniił Dubow 18.04.1996 14 – 11 – 14 2011
21 Stany Zjednoczone Ray Robson 25.10.1994 14 – 11 – 16 2010
22 Włochy Fabiano Caruana 30.07.1992 14 – 11 – 20 2007
23 Armenia Samwel Ter-Sahakian 19.09.1993 14 – 11 – ? 2009

* Wiek w dniu zdobycia ostatniej normy (lata – miesiące – dni), o ile w dniu tym zawodnik był uprawniony do otrzymania tytułu arcymistrza (czyli posiadał ranking min. 2500 aktualnie lub w przeszłości bądź też jego ranking spełniał ten warunek "wirtualnie").

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]