Sztokholm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sztokholm
Herb
Herb Sztokholmu
Państwo  Szwecja
Region Sztokholm
Powierzchnia 188 km²
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

905 184
4600 os./km²
Nr kierunkowy +46 (0)8
Położenie na mapie regionu Sztokholm
Mapa lokalizacyjna regionu Sztokholm
Sztokholm
Sztokholm
Położenie na mapie Szwecji
Mapa lokalizacyjna Szwecji
Sztokholm
Sztokholm
Ziemia 59°20′N 18°03′E/59,333333 18,050000Na mapach: 59°20′N 18°03′E/59,333333 18,050000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Sztokholm w Wikisłowniku
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Szwecja

Sztokholm (szw. Stockholm i [stɔkːɔlm]) – największe miasto, stolica Szwecji. Siedziba rządu, parlamentu, rodziny królewskiej oraz władz administracyjnych regionu Sztokholm.

Miasto (gmina Sztokholm) zamieszkuje 825 057 osób a cały region Sztokholmu – 2 011 047[1].(wrzesień 2009)

Niektórzy badacze wywodzą nazwę miasta od stock – pień, pal, belka i holme – wyspa, wysepka.

W mieście jest ok. 70 muzeów, z których najczęściej odwiedzanymi są Muzeum okrętu Vasa i Skansen, oba znajdują się na Djurgården.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto po raz pierwszy pojawia się w staro-skandynawskich sagach jako Agnafit, i jest łączone z mitologicznym królem szwedzkim, Agne. Pierwszy raz Sztokholm pojawia się w dokumentach w roku 1252, kiedy to kopalnie w Bergslagen uczyniły z niego ważne miejsce w dziedzinie handlu żelazem.

Loża masońska w Sztokholmie

Rozwój miasta rozpoczął się w XIII wieku od części zwanej dzisiaj Gamla Stan – Stare Miasto. Za założyciela miasta uważany jest jarl Birger Magnusson, dzięki któremu miasto bardzo szybko uzyskało duże znaczenie w handlu. Od 1436 Sztokholm jest stolicą Szwecji (wcześniej, królewskim oraz handlowym i ekonomicznym centrum Szwecji była Sigtuna). Po okresie walk szwedzko-duńskich w XV i XVI wieku, w 1523 Sztokholm został zdobyty ostatecznie przez Gustawa I Wazę. Od tego czasu też siedzibą szwedzkich królów był zamek Tre Kronor. W 1697 roku pożar strawił większość budowli i od 1754 rodzina królewska zamieszkała już w Pałacu Królewskim. W 1776 roku powstała tu Akademia Szwedzka.

W połowie XIX wieku stolica Szwecji liczyła blisko 100 tysięcy mieszkańców. W Sztokholmie rozgrywane były Letnie Igrzyska Olimpijskie w 1912. Po II wojnie światowej, w 1952 uruchomiono w mieście pierwszą linię metra.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Położone w środkowej części kraju na 14 wyspach, które połączone są ze sobą 53 mostami oraz lądzie stałym nad zatoką Saltsjön (Morze Bałtyckie) i jeziorem Melar (szw. Mälaren) wraz z łączącą je cieśniną Norrström. Cały obszar stołeczny Sztokholmu obejmuje m.in. archipelag sztokholmski, czyli 24 000 wysp, wysepek i skał przybrzeżnych. Te uwarunkowania sprawiły, że miasto bywa nazywane Wenecją Północy. Ze 188 km² powierzchni miasta jedną trzecią stanowi teren zabudowany, pozostałe woda, lasy i parki.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Z powodu położenia na północy, klimat Sztokholmu jest silnie zróżnicowany, w zależności od pory roku. W czasie zimy dzień trwa około sześciu godzin. Natomiast w czerwcu czas ten sięga 18 godzin i 37 minut. Z tego powodu, w Sztokholmie są ciepłe lata i mroźne zimy. Najwyższa zarejestrowana temperatura to +36, a najniższa: -32 stopnie Celsjusza.

Typowe temperatury:

  • Zima: od -7 do +2 stopni Celsjusza
  • Wiosna: od +5 do +15 stopni Celsjusza
  • Lato: od +20 do +25 stopni Celsjusza
  • Jesień: od +5 do +18 stopni Celsjusza

Podział administracyjny Sztokholmu[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny Sztokholmu od 01.01.2007

Od 1 stycznia 2007 Sztokholm dzieli się na 14 dzielnic (szw. stadsdelsområde):

Każda z dzielnic dzieli się z na rejony (szw. stadsdel) a te z kolei na kwatery (szw. kvarter).

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport publiczny[edytuj | edytuj kod]

Sztokholm posiada dobrze rozwiniętą sieć komunikacji miejskiej. Metro (szw. Tunnelbana), autobusy, szybka kolej podmiejska (Pendeltåg) i regionalna pozwalają szybko przemieszczać się w obrębie miasta, jak i regionu sztokholmskiego. Wszystkie formy transportu naziemnego (poza autobusami oraz pociągami z i na lotnisko) zarządzane są przez Storstockholms Lokaltrafik (SL), który powierza utrzymanie i naprawę sieci szeregowi firm – np. Connex (obsługuje Metro). Funkcjonują trzy koleje regionalne, w tym jedna wąskotorowa.

Metro sztokholmskie – stacja Hötorget

SL wprowadził wspólny bilet na wszystkie środki komunikacji poruszające się w regionie sztokholmskim. Pozwala to na łatwe przesiadanie się z metra na autobus, kolejkę podmiejską i inne środki transportu. Bilety są dostępne w formie kuponów jednoprzejazdowych oraz kart podróżnych. Karty podróżne mogą mieć różny okres ważności, od 24 godzin do jednego roku. Turystom, którzy nabędą tzw. kartę sztokholmską (szw. stockholmskortet), kartę abonamentową uprawniającą do jednorazowego wstępu do miejskich muzeów i galerii przez określoną liczbę dni (1-3), przysługują w tym czasie nieograniczone przejazdy komunikacją miejską (za wyłączeniem niektórych linii). Bilety ulgowe przysługują osobom do 20. oraz powyżej 65. roku życia.

Drogi i kolej[edytuj | edytuj kod]

Kolejowe połączenia dalekobieżne obejmują m.in. linie do Göteborga czy Sundsvall, obsługiwane przez pociągi typu X2000. Znajduje się tu Dworzec Centralny. Sztokholm i przedmieścia obsługuje metro (tunelbana) oraz dwa systemy kolei aglomeracyjnej: Pendeltåg i Roslagsbanan.

W mieście krzyżują się drogowe trasy europejskie E4, E18 oraz E20.

Część E4 i E20

Lotniska[edytuj | edytuj kod]

Głównym lotniskiem Sztokholmu jest Arlanda, położona ok. 40 km na północ od Sztokholmu. Z Polski na Arlandę latają codziennie samoloty LOT-u z Warszawy oraz Lufthansy, KLM-u i SAS-u (z przesiadkami w portach europejskich). Z lotniska Arlanda do centrum miasta można dostać się: pociągiem (super-szybki ekspres Arlanda Express, ok. 20 minut), autobusem (szw. Flygbussarna) lub taksówką (40 min). Poza tym Sztokholm posiada lotnisko Bromma w centrum, obsługujące samoloty m.in. Malmö Aviation i innych lokalnych przewoźników, ruch czarterowy, jak i prywatne awionetki. Bromma jest też bazą dwóch aeroklubów. Blisko Sztokholmu (ok. 100 km na południe) znajduje się lotnisko Skavsta, na które można się dostać samolotami linii Wizz Air oraz Ryanair z kilku miast polskich. Z kolei na północ od Sztokholmu jest także lotnisko Västerås, które obsługiwane jest także przez tanie linie lotnicze. Również na północ, ok. 30 km w kierunku Uppsali, mieści się lotnisko Gryttjom, gdzie wykonuje się m.in. skoki spadochronowe.

Promy[edytuj | edytuj kod]

Sztokholm poprzez terminal promowy ma bezpośrednie połączenia promowe z Tallinnem, Rygą, Helsinkami, Turku oraz Mariehamn na Wyspach Alandzkich[2]. Poprzez położony 60 km dalej na południu terminal w Nynäshamn posiada połączenia promowe z Gdańskiem[3]. Małe promy (obsługiwane przez Waxholmsbolaget) pozwalają dostać się na wiele wysp archipelagu sztokholmskiego.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W Sztokholmie znajdują się liczne uczelnie wyższe, między innymi założony w 1811 Instytut Karolinska, utworzona w 1827 Królewska Politechnika w Sztokholmie (szw. Kungliga Tekniska Högskolan) i powstały w 1878 Uniwersytet w Sztokholmie.

Węzeł Wiedzy i Innowacji EIT[edytuj | edytuj kod]

Sztokholm jest jednym z centrów Węzła Wiedzy i Innowacji (Sustainable Energy) Europejskiego Instytutu Technologicznego[4]. W projekcie uczestniczą też uczelnie i przedsiębiorstwa z Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Polski (polskim koordynatorem projektu jest krakowska AGH) i Francji. Udział w projekcie pozwala na tworzenie zupełnie nowych technologii i ich transfer do biznesu na ogromną skalę. Na badania wykorzystywane w biznesie przypadnie 120 mln euro rocznie.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Sztokholmie.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Ratusz

Główne zabytki i atrakcje miasta:

Polonika[edytuj | edytuj kod]

  • Liczne zabytki pochodzące z Polski (np. namiot zdobyty przez Sobieskiego pod Wiedniem, zbroje królów Polski, sztandary polskiego wojska, armaty) można obejrzeć w Livrustkammaren i w Muzeum Armii w Sztokholmie.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Muzea w Sztokholmie.

Kościoły Katolickie[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]