Ole Nydahl

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ole Nydahl z żoną Hannah

Ole Nydahl (ur. 19 marca 1941, Kopenhaga, Dania) – jest jednym z pierwszych ludzi Zachodu wykwalifikowanym jako lama i nauczyciel medytacji w szkole Karma Kagyu, jednej z czterech głównych szkół buddyzmu tybetańskiego działającej pod przewodnictwem XVII Karmapy Trinleja Taje Dordże. W znacznym stopniu przyczynił się do przeniesienia buddyzmu na Zachód, w tym również do Polski. Od początku lat 70. przez większą część roku lama Ole Nydahl podróżuje dookoła świata wygłaszając wykłady i prowadząc kursy medytacyjne. Wraz ze swoją żoną Hannah Nydahl (zm. 2007) założył 626 świeckich ośrodków buddyzmu Diamentowej Drogi tybetańskiej linii Karma Kagyu[1]. Jest autorem kilkunastu książek o buddyzmie przetłumaczonych na niemal 30 języków[2], w tym 10 książek w języku polskim[3].

Lata młodości i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Ole Nydahl urodził się w Kopenhadze i dorastał w Danii. W 1961 po odbyciu skróconej służby wojskowej w duńskiej armii [4] rozpoczął studia filozoficzne oraz dodatkowo anglistykę i germanistykę na uniwersytecie w Kopenhadze, gdzie na obowiązkowym egzaminie filozoficznym tzw. Examen philosophicum uzyskał najwyższą ocenę. Tematem jego nieukończonej pracy doktorskiej były Drzwi percepcji Aldousa Huxleya[5]. Literaturę angielską i niemiecką studiował również na uniwersytecie w Tybindze i Monachium oraz w USA. W 1966 związał się ze swoją przyszłą żoną Hannah. W trakcie studiów uprawiał boks i obracał się w kręgach kopenhaskich hippisów. Zażywał wówczas narkotyki (m.in. haszysz i LSD). W 1968 poślubił Hannah i wybrał się wraz z nią w podróż poślubną do Nepalu, gdzie po raz pierwszy zetknął się z buddyzmem tybetańskim. Po powrocie Ole i Hannah Nydahl zostali aresztowani za przemycanie haszyszu; Nydahl spędził kilka miesięcy w więzieniu. Dziś Ole Nydahl zdecydowanie ostrzega przed niebezpieczeństwem związanym z używaniem narkotyków.[4]

Aktywność buddyjska[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Spotkanie buddyjskich nauk i mistrzów było wielkim przełomem w życiu Olego i Hannah. Ich pierwszym buddyjskim nauczycielem był wielki mistrz szkoły drukpa - Lopon Tseczu Rinpocze. W trakcie drugiej wyprawy do Nepalu, w grudniu 1969 Ole i Hannah zostali jednymi z pierwszych zachodnich uczniów XVI Karmapy Rangdziung Rigpe Dordże, mistrza medytacji i głowy szkoły Karma Kagyu. Przez następne trzy lata pobierali nauki m.in. u Kalu Rinpocze, XIV Szamarpy Mipama Cieki Lodro, Lopona Tseczu Rinpocze, Dziamgona Kongtrula Rinpocze.[5] W 1970 wraz z Hannah zarzucił zażywanie narkotyków. W 1972 Karmapa poprosił ich, jako pierwszych ludzi z Zachodu, żeby oboje powrócili do Europy i założyli tam w jego imieniu ośrodki Karma Kagyu. Po audiencji u królowej Danii Małgorzaty II w 1973 w Kopenhadze powstał pierwszy z ośrodków dharmy. W październiku tego samego roku odwiedził go XIV Dalajlama Tenzin Gjaco. W trakcie następnych podróży do Nepalu poznał kolejne techniki medytacyjne, w tym praktykę przenoszenia świadomości Poła.

Otrzymane inicjacje i nauki[6]:

Nauczanie[edytuj | edytuj kod]

W następnych latach Ole Nydahl założył na całym świecie ponad sześćset świeckich ośrodków medytacji, głównie w Europie, Rosji i USA, które nieustannie odwiedza. Do dziś prowadzi tryb życia podróżującego nauczyciela, prowadząc wykłady i kursy medytacyjne, często codziennie w innym mieście. Regularnie, kilka razy w roku odwiedza też Polskę, gdzie założył ponad sześćdziesiąt ośrodków Buddyzmu Diamentowej Drogi. W 1983 otrzymał od Szamara Rinpocze (drugiego w hierarchii lamy linii kagyu) oficjalny tytuł lamy, mimo braku odbycia tradycyjnego, trzyletniego odosobnienia.

Jako nauczyciel jest zwolennikiem przekazywania Dharmy w sposób dostosowany do stylu życia na Zachodzie [7]. Ośrodki zakładane przez niego mają świecki charakter. Uwielbia szybką jazdę na motocyklu, bungee i skoki spadochronowe, z których nie zrezygnował nawet po ciężkim wypadku w 2003.

Ole Nydahl co roku udziela kilku lub kilkunastu kursów Poła zgodnie z otrzymanym przekazem - przekazywanie tej praktyki stało się jego specjalnością. Nydahl jest najważniejszym nauczycielem tej praktyki w zachodnim świecie[8]. Od lat 90 do chwili obecnej ponad 80.000 osób na całym świecie nauczyło się praktyki Poła pod wskazówkami Ole Nydahla. Poza kursami Poła Ole Nydahl prowadzi m.in. kursy Wielkiej Pieczęci (skr. Mahamudra)[9].

W 1999 roku Lama Ole Nydahl, Hannah Nydahl, Caty Hartung i Buddhistischer Dachverband Diamantweg (organizacja zrzeszająca ponad 100 ośrodków buddyzmu Diamentowej Drogi w Niemczech) założyli fundację charytatywną Buddhismus Stiftung Diamantweg. Lama Ole Nydahl oddaje cały swój dochód z działalności intelektualnej na cele tej organizacji[10].

Ole Nydahl jest jednym z najbardziej znanych nauczycieli wspierających Taje Dordże w kontrowersji dotyczącej rozpoznania XVII Karmapy. W 2000 roku Lama Ole Nydahl zaprosił XVII Karmapę Trinleja Taje Dordże do Europy. Siedemnastoletni wówczas Karmapa został powitany przez sześć tysięcy uczniów w Düsseldorfie (Niemcy). Podczas swojego pobytu Karmapa udzielił inicjacji i wygłosił wiele wykładów[10].

W 2003 roku Lama Ole Nydahl wraz z 72 uczniami z 36 różnych krajów udał się do Bhutanu na zaproszenie Lobpyna Tseczu Rinpocze. Podróżujący spotkali się z Je Kempo, najwyższym dostojnikiem buddyjskim w Bhutanie i członkiem rodziny królewskiej[10].

W 2004 roku Komitet Olimpijski poprosił Lamę Ole, aby zapewnił wsparcie dla najlepszych sportowców z całego świata w „Centrum religijnym” w wiosce olimpijskiej w Atenach. Wybrany przez Lamę Ole międzynarodowy zespół nauczycieli buddyjskich mówiących w siedmiu językach zajmował się sportowcami przez kilka tygodni[10].

Stosunek do kontrowersji wokół Karmapy[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci XVI Karmapy w 1981 roku, odnaleziono dwóch kandydatów na jego następców, Trinleja Taje Dordże i Urdziena Trinleja Dordże, co doprowadziło do głębokiego podziału w szkole Karma Kagyu. Ole Nydahl wraz z XIV Szamarpą, który jest jednym z czterech dzierżawców linii wskazanych do rozpoznawania reinkarnacji XVI Karmapy, wsparli Trinleja Taje Dordże. Większość europejskich ośrodków Karma Kagyu - zarówno te założone przez Hannah i Ole Nydahlów[11][12] (obecnie 629)[13] jak i przez XIV Szamarpę - popiera XVII Karmapę Trinleja Taje Dordże.

Drugi kandydat, Urdzien Trinlej Dordże, został rozpoznany przez Tenzina Gjaco, XIV Dalajlamę, zwierzchnika linii Gelug. Dalajlama poparł kandydaturę Urdzien Trinlej Dordże na Karmapę po tym jak poprosiło go o to dwóch innych dzierżawców linii: Tai Situ Rinpocze oraz Gjaltsab Rinpocze.[14] Jednakże zwolennicy Trinleja Taje Dordże uważają, że Dalajlama nie miał prawa tego czynić i nigdy wcześniej w historii tego nie robił.[11].

Twierdzenie że Urdzien Trinlej Dordże jest Karmapą opiera się po części na liście okazanym przez Pema Tönjö Njindzie, XII Tai Situpe. Zwolennicy Urdziena Trinleja twierdzą, iż został on napisany przez XVI Karmapę i przepowiada on jak odnaleźć jego przyszłą reinkarnację.[11][15] Ole Nydahl, Szamara Rinpocze i Topga Rinpocze zażądali sprawdzenia autentyczności listu przez niezależnych ekspertów.[15]. Tai Situ jednak odmówił argumentując, że byłoby to naruszeniem świętości.

Ze względu na udział w tym sporze, Ole Nydahla aktywnie krytykowali zwolennicy Urdziena Trinleja, w tym autorzy książek Mick Brown i Lea Terhune, uczniowie Tai Situpy.[15]

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem przeciwników Ole Nydahla, jego styl życia, swobodny sposób prowadzenia wykładów oraz ich treść powoduje spłycanie przekazu i propagowanie "pop buddyzmu" [16][17]. Zarzuca się mu zbytnie odchodzenie od nauk Buddy w celu stworzenia wersji buddyzmu jak najbardziej atrakcyjnej dla człowieka Zachodu oraz główną rolę w podsycaniu kontrowersji wokół XVII Karmapy[18][19]. Zwolennicy Ole odpierają te zarzuty, mówiąc o potrzebie odrzucenia bagażu kulturowego przy przenoszeniu buddyzmu na Zachód[20]. Zwracają również uwagę, iż osoby formułujące powyższe zarzuty były kiedyś jego uczniami, a obecnie pozostają z nim w konflikcie, co należy wziąć pod uwagę przy ocenie obiektywności formułowanych przez nich ocen[21].

Część krytyków odmawia mu również tytułu lamy, jako że nie odbył wymaganego przez tradycję trzyletniego odosobnienia. Jednakże Ole Nydahl legitymuje się oficjalnymi dokumentami przeczącymi tym zarzutom uzyskanymi m.in. od Szamara Rinpocze[22][23] oraz poparciem wielu tybetańskich lamów.

Ole Nydahl, Szamar Rinpocze i inni lamowie Kagyu sprzeciwili się kandydaturze na XVII Karmapę wskazanego przez XIV Dalajlamę. Podczas światowej konferencji Karma Kagyu w Katmandu, Dalajlamie zarzucono współpracę z komunistycznymi władzami Chin w celu opanowania szkoły Karma Kagyu[24].

Stosunek do islamu[edytuj | edytuj kod]

Również poglądy Ole Nydahla na temat islamu budzą niekiedy kontrowersje. Krytykuje on ten system przede wszystkim ze względu na nierówne traktowanie oraz ucisk kobiet. Ole Nydahl zastrzega, że nie wypowiada się o polityce jako lama, lecz jako “odpowiedzialny, myślący obywatel”, oraz że nikt nie może wypowiadać tego typu opinii jako buddysta, ponieważ Budda Siakjamuni nie komentował poglądów religijnych powstałych setki lat po jego śmierci[25]. W wywiadzie online Ole Nydahl wypowiedział się w następujący sposób:

Quote-alpha.png
Nie mam zastrzeżeń do judaizmu i chrześcijaństwa. Ostrzegam natomiast przed islamem. Znam Koran i uważam, że nie możemy kierować się nim w naszych współczesnych społeczeństwach.[25]

Życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

Ole Nydahl nie jest mnichem i z tego też powodu nie żyje w celibacie. Jego liberalne podejście do spraw seksualnych, jak również utrzymywanie kontaktów seksualnych z niektórymi swoimi byłymi uczennicami, jest przedmiotem kontrowersji[26]. Pytany o to Ole Nydahl odpowiada: ”Nie angażuję w to relacji nauczyciel-uczeń, [...] Są buddystkami Diamentowej Drogi, ale w tej relacji nie widzę ich jako uczennic lecz jako równoprawne partnerki". [26]

Joern Bore, profesor religioznawstwa na Uniwersytecie Aarhus, zauważa, że Ole Nydahl “z pewnością nie unika wypowiedzi, w których wyraża swoje uwielbienie dla kobiet, w szczególności dla swojej żony Hannah (zmarłej na raka płuc w 2007), ale także dla innych. Stawia go to niekiedy w konfliktowej sytuacji ze staroświeckim buddyzmem”[27].

W latach 1990-2004 żył w otwartym związku z żoną Hannah i swoją uczennicą Caty Hartung[28], co stało się przedmiotem krytyki wśród jego przeciwników. Jednocześnie w historii zdarzały się przypadki lamów wadżrajany żyjących w otwartych związkach: Marpa Tłumacz miał dziewięć partnerek[29], a Padmasambhava, pięć partnerek, które były jednocześnie jego uczennicami[30]. Sam Ole Nydahl nigdy nie ukrywał zaistniałej sytuacji, jednocześnie traktując to jako swoją osobistą sprawę, niezwiązaną z jego aktywnością na rzecz propagowania buddyzmu.

Książki Ole Nydahla[edytuj | edytuj kod]

  • O śmierci i odrodzeniu[31], Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2012
  • O naturze rzeczy, , Wydanie II, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2012 (I wydanie 2008)
  • Budda i miłość, Wydanie II, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2012 (I wydanie 2007)
  • Buddowie dachu świata, Wydawnictwo Czerwony Słoń, Gdańsk 2004
  • Bungee mądrości, Wydawnictwo Czerwony Słoń, Gdańsk 2003
  • Cztery podstawowe praktyki, Wydawnictwo Czerwony Słoń, Gdańsk 2001
  • Wielka Pieczęć; Wydanie II, KF Sp. z o.o., Gdańsk 2009
  • Jakimi rzeczy są, Wydawnictwo 108, Gdańsk 1995
  • Dosiadając tygrysa, Wydawnictwo 108, Gdańsk 1994
  • 108 odpowiedzi jogina, Wydawnictwo ATEXT, Gdańsk 1993
  • Moja droga do lamów, Wydawnictwo Głodnych Duchów, Warszawa 1991

Przypisy

  1. Działalność Lamy Ole Nydahla. lama-ole-nydahl.pl//lama-ole, 2012.
  2. informacja o książce "O naturze rzeczy". www.czarnaowca.pl, 2012.
  3. Książki autorstwa Lamy Ole Nydahla. lama-ole-nydahl.pl/ksiazki-i-media, 2012.
  4. 4,0 4,1 Ole Nydahl: Buddowie dachu świata. Wydawnictwo Czerwony Słoń, 2004.
  5. 5,0 5,1 Interpreting the Diamond Way: Contemporary Convert Buddhism in Transition (ang.). globalbuddhism.org, 2009.
  6. Otrzymane przekazy od nauczycieli duchowych Ole Nydahla. lama-ole-nydahl.pl, 2012.
  7. Ole Nydahl Utrzymując świeżość nauk
  8. Plan podróży Lamy Ole - wykłady oraz kursy Poła
  9. Aktywność Lamy Ole Nydahla
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 Historia aktywności Lamy Ole Nydahla
  11. 11,0 11,1 11,2 Erik D. Curren: Buddha's Not Smiling: Uncovering the Corruption at the Heart of Tibetan Buddhism Today. Alaya Press, 2008. ISBN 0-9772253-0-5. (ang.)
  12. Jørn Borup. Critical Note: Buddhism in Denmark. „Journal of Global Buddhism”, 2008. ISSN 1527-6457 (ang.). [dostęp 17 lutego, 2012]. 
  13. Diamond Way Buddhism Worldwide (ang.). W: DiamondWay-Buddhism.org [on-line]. Diamond Way Buddhism Network. [dostęp 17 lutego, 2012].
  14. Ken Holmes: Karmapa. Altea Publishing, 1995. ISBN 0952455544. (ang.)
  15. 15,0 15,1 15,2 Tomek Lehnert: Rogues in Robes: An Inside Chronicle of a Recent Chinese-Tibetan Intrigue in the Karma Kagyu Lineage of Diamond Way Buddhism. Blue Dolphin Publishing, 2000. ISBN 1-57733-026-9. (ang.)
  16. Adam Kozieł Hip Pop Tybet, Machina, sierpień 1998
  17. Jacek Sieradzan: Psychosocjologia osobowości charyzmatycznej. Paweł z Tarsu jako twórca chrześcijaństwa i Ole Nydahl jako twórca buddyzmu zachodniego. (pol.). [dostęp 9 października, 2012].
  18. Robert Stefanicki, Więźniowie Shangri-la, Tygodnik Powszechny, 17 marca 2009
  19. Jarosław Wierny: Wypreparowany buddyzm? (pol.). [dostęp 17 października, 2012].
  20. Marek Rosiński: Jakimi rzeczy są (pol.). [dostęp 9 października, 2012].
  21. Jarosław Wierny: Replika (pol.). [dostęp 17 października, 2012].
  22. List od Szamara Rinpocze potwierdzający prawo Ole Nydahla do używania tytułu lamy. www.lama-ole-nydahl.org, 2006.
  23. List od Khenpo Chödrak Rinpoche potwierdzający prawo Ole Nydahla do używania tytułu lamy. www.lama-ole-nydahl.org, 1995.
  24. Brook Webb: Kagyupowie mówią "nie" Jego Świątobliwości Dalaj Lamie (pol.). diamentowadroga.pl. [dostęp 2011-04-06].
  25. 25,0 25,1 Lars Hedegaard. The Buddha meets Holger Danske. , 6 kwietnia 2007. Denmark: Free Press Society (ang.). [dostęp 17 lutego, 2012]. 
  26. 26,0 26,1 Joe Orso: Joe Orso: Lama Ole: Buddhist teacher or charlatan (ang.). W: La Crosse Tribune [on-line]. 15 listopada, 2009. [dostęp 17 lutego, 2012].
  27. Hans Henrik Rasmussen: Buddhas Kirger (ang.). W: Information [on-line]. 18 czerwca 2009. [dostęp 17 lutego, 2012].
  28. Marcin Mędrzecki i Michał Siwek: Poczułam się wolna. Wywiad z Caty Hartung, przeprowadzony w sierpniu 1999 roku w Tenowicach (pol.). diamentowadroga.pl, 18 czerwca 2009. [dostęp 12 kwietnia 2012].
  29. Andrew Quintman: Marpa Chokyi Lodro (ang.). W: The Treasury of Lives: Biographies of Tibetan Buddhist Masters [on-line]. Shelley & Donald Rubin Foundation, September 2010. [dostęp 17 lutego, 2012].
  30. Rufus C. Camphausen: The Five Consorts (ang.). W: Yoniversum.nl [on-line]. The Yoniverse. [dostęp 22 lutego, 2012].
  31. Oficjalna strona książki „O śmierci i odrodzeniu”. o-smierci-i-odrodzeniu.pl, 2012.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Ole Nydahla