Pływak żółtobrzeżek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pływak żółtobrzeżek
Dytiscus marginalis[1]
Linnaeus, 1758
Pływak żółtobrzeżek i jego larwa żerujące na kijance
Pływak żółtobrzeżek i jego larwa żerujące na kijance
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada owady uskrzydlone
Rząd chrząszcze
Podrząd chrząszcze drapieżne
Rodzina pływakowate
Rodzaj Dytiscus
Gatunek pływak żółtobrzeżek
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pływak żółtobrzeżek (Dytiscus marginalis) – duży, drapieżny gatunek chrząszcza przystosowany do życia w środowisku wodnym. Larwy osiągają rozmiar do 7 cm, postać dorosła do 3,5 cm. Spośród ponad 150 gatunków chrząszczy wodnych występujących w Polsce, jedynymi osiągającymi większe rozmiary osobnikami dorosłymi jest kałużnica czarnozielona i pływak szerokobrzeżek .

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Pływak żółtobrzeżek to duży chrząszcz o masywnym ciele. Ciało ma spłaszczone grzbietobrzusznie, o opływowym kształcie. Pokrywy skrzydłowe ma czarnobrązowe z żółtą obwódką (stąd nazwa! - marginalis - obramowany, obrzeżony). Ma jasnopomarańczowe kończyny z widocznymi segmentami. Dwie tylne kończyny ma najdłuższe, pokryte po bokach gęstymi szczecinkami pływnymi. Spód ciała jasny. Przedplecze ciemno-brązowe z jasną obwódką. Głowa ciemnozielona z trójkątnym znakiem, oczy czarne. Pływak posiada 9-11 segmentowe czułki. Ma bardzo rozwinięty aparat gębowy typu gryzącego. Złożony jest z żuwaczek.

Dymorfizm płciowy[edytuj | edytuj kod]

Dymorfizm płciowy, samiec-samica

Pływak żółtobrzeżek, podobnie jak większość pływakowatych, ma bardzo wyraźny dymorfizm płciowy. Samce mają gładkie pokrywy skrzydeł. Samice mają je z licznymi pasami małych wgłębień (choć zdarzają się też samice o pokrywach gładkich). Samce mają również przyssawki na przednich kończynach, które służą do przytrzymywania samicy.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Pływak żółtobrzeżek występuje w całej Europie oraz w Ameryce Północnej, w Japonii i na Kaukazie.

Biotop[edytuj | edytuj kod]

W Europie pływak żółtobrzeżek jest jednym z najpospolitszych chrząszczy wodnych. W niektórych miejscach może być liczny. Zamieszkuje głównie wody stojące, w których rosną rośliny podwodne, czyli stawy, jeziorka, starorzecza, nawet bagna i dość zanieczyszczone zbiorniki. Można go nawet spotkać w większych kałużach. Potrafi szybko zasiedlić zbiorniki wodne (p. niżej). W leśnych strumieniach i szybko płynących rzekach zwykle rzadki, preferuje wody stojące lub o wolnym prądzie.

Migrowanie[edytuj | edytuj kod]

Pływaki żółtobrzeżki, tak jak inne chrząszcze potrafią latać. Podczas pływania, skrzydła tylne, które używają do latania trzymają pod przednimi. Gdy np. wyschnie zbiornik wodny pływaki suszą skrzydła i przygotowują się do lotu. Zazwyczaj latają nocą. Podczas lotu pływaki śledzą błyszczące powierzchnie wód, dzięki czemu mogą łatwo znaleźć zbiornik. Niekiedy wówczas zostają zmylone przez sztuczne światło, np. z lamp drogowych.

Oddychanie i sposób pływania[edytuj | edytuj kod]

Pływaki oddychają powietrzem atmosferycznym. Aby zaczerpnąć świeżego powietrza, pływaki wypływają na powierzchnię wody, Otwierają górną część odwłoka. Owad będący pod wodą trzyma powietrze pod pokrywami skrzydłowymi. Powietrze wówczas wypycha owada do góry. przez co pływaki przytrzymują się wodnych roślin i gałązek, niekiedy dna. Pływak żółtobrzeżek pływa dzięki wiosłowatym tylnym odnóżom. Mocno się nimi odpycha, dzięki czemu dość szybko płynie w toni wodnej.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Pływaki żółtobrzeżki są drapieżnikami. Polują w wodzie. Żywią się owadami wodnymi, skorupiakami, mięczakami, niekiedy słabymi rybami, narybkiem czy kijankami. Rzadko zjadają też świeżą padlinę i owady opadłe na powierzchnię wody.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Pływaki zaczynają rozmnażać się wiosną. Samica składa jaja (łącznie około tysiąca)w tkankach roślin wodnych. . W roślinach jaja są zabezpieczone przed drapieżnikami i zaopatrzone w tlen. Kilka dni po złożeniu z jaj wylęgają się maleńkie larwy. Larwy w początkowych fazach rozwoju mają małe żuwaczki i żywią się głównie małymi skorupiakami i larwami owadów. Po kilku miesiącach larwa jest już duża, osiąga 8 cm długości i ma potężne żuwaczki. Chwyta nimi duże owady wodne, rybki i kijanki. Przez kanaliki w żuwaczkach do ciała ofiary dostają się soki trawienne które rozpuszczają ciało i pozwalają larwie ją wessać. Zarówno larwy , jak i dorosłe chrząszcze, mają na końcach odwłoka syfon oddechowy, który wystawiają na powierzchnię wody aby zaczerpnąć powietrza. Po 4-6 miesiącach od wyklucia larwa wychodzi na brzeg zbiornika i zakopuje się w ziemi. Podczas około 3 tygodni larwa w poczwarce przekształca się w dorosłego chrząszcza. Dorosłe owady żyją około 2 lat.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dytiscus marginalis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Poradnik badania jakości wód. Warszawa: NFOŚ, 1996. ISBN 83-85908-29-3.