Światło
Światło – pojęcie to ma inne znaczenie potoczne i w nauce.
Potocznie nazywa się tak widzialną część promieniowania elektromagnetycznego, czyli promieniowanie widzialne odbierane przez siatkówkę oka ludzkiego np. w określeniu światłocień. Precyzyjne ustalenie zakresu długości fal elektromagnetycznych nie jest tutaj możliwe, gdyż wzrok każdego człowieka charakteryzuje się nieco inną wrażliwością, stąd za wartości graniczne przyjmuje się maksymalnie 380-780 nm, choć często podaje się mniejsze zakresy (szczególnie od strony fal najdłuższych) aż do zakresu 400-700 nm.
W nauce pojęcie światła jest jednak szersze (używa się pojęcia promieniowanie optyczne), gdyż nie tylko światło widzialne, ale i sąsiednie zakresy, czyli ultrafiolet i podczerwień można obserwować i mierzyć korzystając z podobnego zestawu przyrządów, a wyniki tych badań można opracowywać korzystając z tych samych praw fizyki.
Przykłady wskazujące, że światłem należy nazywać szerszy zakres promieniowania, niż tylko światło widzialne:
- wiele substancji barwiących płowieje nie tylko od kontaktu ze światłem widzialnym, ale i bliskim ultrafioletem pochodzącym ze Słońca;
- rozszczepiając, za pomocą pryzmatu, światło emitowane przez rozgrzane ciała, można zaobserwować wzrost temperatury przesuwając termometr wzdłuż uzyskanych barw widmowych, wzrost ten jest mierzalny także dalej, w niewidocznej części widma, która jest również załamywana przez ten pryzmat;
- wiele zwierząt ma zakresy widzenia światła wykraczające poza zakres widzenia ludzkiego oka.
Tak więc można mówić o „świetle widzialnym” i „świetle niewidzialnym”.
W naukach ścisłych używa się określenia promieniowanie optyczne, tj. promieniowania podlegającego prawom optyki geometrycznej oraz falowej. Przyjmuje się, że promieniowanie optyczne obejmuje zakres fal elektromagnetycznych o długości od 10 nm do 1 mm, podzielony na trzy zakresy – podczerwień, światło widzialne oraz ultrafiolet.
Nauka zajmująca się badaniem światła to optyka. Współczesna optyka, zgodnie z dualizmem korpuskularno-falowym, postrzega światło jednocześnie jako falę elektromagnetyczną oraz jako strumień cząstek nazywanych fotonami.
Światło porusza się w próżni zawsze z taką samą prędkością zwaną prędkością światła. Jej wartość oznaczana jako c jest jedną z podstawowych stałych fizycznych i wynosi 299 792 458 m/s. Prędkość światła w innych ośrodkach jest mniejsza i zależy od współczynnika załamania danego ośrodka.
Spis treści |
Ważne zjawiska fizyczne dotyczące światła [edytuj]
- dyfrakcja
- fluorescencja
- fosforescencja
- interferencja
- luminescencja
- odbicie
- polaryzacja fali
- prostoliniowość rozchodzenia się fal
- rozpraszanie światła
- rozszczepienie
- sonoluminescencja
- widzenie stereoskopowe
- załamanie
- zjawisko fotoelektryczne wewnętrzne i zewnętrzne (fotoemisja)
Zjawiska i obiekty wytwarzające światło [edytuj]
- rozgrzane ciała – widmo ciała doskonale czarnego
- ruch z przyspieszeniem (zwiększanie prędkości, zmniejszanie prędkości lub zmiana kierunku ruchu) cząstek posiadających ładunek elektryczny pod wpływem zderzenia, działania silnego pola magnetycznego lub elektrycznego, np. promieniowanie synchrotronowe w synchrotronie
- cząstki poruszające się w substancji z prędkością nadświetlną (większą niż prędkość światła w tej substancji) wytwarzają promieniowanie Czerenkowa
- elektrony zmieniające poziom energetyczny w atomie – linie widmowe
Źródła światła [edytuj]
- termiczne – świecące w wyniku rozgrzania ciała:
- gwiazda
- lampa halogenowa zwana halogenem
- lampa łukowa
- płomień
- żarówka
- promieniowanie synchrotronowe:
- emisja z elektronów w atomie lub ciele stałym:
Detektory światła [edytuj]
Większość detektorów opiera się na zjawisku fotoelektrycznym lub efekcie cieplnym:
Inne przyrządy optyczne [edytuj]
- aparat fotograficzny
- filtr (optyka)
- interferometr
- kamera
- kineskop
- kostka światłodzieląca
- luneta
- lupa
- mikroskop optyczny
- monochromator
- noktowizor
- obiektyw
- oko
- okular
- okulary wirtualnej rzeczywistości
- okulary korekcyjne
- projektor
- pryzmat
- przesłona
- siatka dyfrakcyjna
- soczewka
- spektroskop
- szczelina dyfrakcyjna
- światłowód
- teleskop optyczny
- zwierciadło optyczne (lustro)
Pomiary światła [edytuj]
Niektóre rodzaje światła [edytuj]
Ciekawostki [edytuj]
Według przekonań fizyków przełomu XVIII i XIX wieku, podobnie jak ciepło, światło miało być fluidem. W 1789 Lavoisier umieścił je w tablicy pierwiastków. Jędrzej Śniadecki przetłumaczył to pojęcie jako świetlik[1].
Zobacz też [edytuj]
- barwa
- ogniwo fotowoltaiczne
- fotochemia
- scyntylator
- stroboskop
- światło widzialne
- światło w religii i kulturze
- materiał światłoczuły
Przypisy
- ↑ Rajmund Sołoniewicz „Rozwój podstawowych pojęć chemicznych” Warszawa 1986, s. 43, ISBN 83-204-0736-2.