Państwowa Inspekcja Pracy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Państwowa Inspekcja Pracy
Państwowa Inspekcja Pracy ul. Barska 28 w Warszawie.JPG
Data utworzenia 1919
Główny Inspektor Pracy Iwona Hickiewicz
Adres ul. Barska 28/30
02-315 Warszawa
brak współrzędnych

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) – polski organ nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących zatrudnienia i innej pracy zarobkowej.

Siedziba PIP znajduje się przy ul. Barskiej 28/30 w Warszawie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Państwowa Inspekcja Pracy została powołana dekretem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego 3 stycznia 1919[1]. Pierwszym Głównym Inspektorem Pracy był Franciszek Sokal, a jego następca, Marian Klott piastował to stanowisko od 1920, rozwijając działalność PIP aż do wybuchu II wojny światowej.

W czasie okupacji inspekcja pracy została włączona do niemieckiego urzędu pracy (Arbeitsamt).

Po wojnie Państwowa Inspekcja Pracy była stopniowo odbudowywana, m.in. dzięki zaangażowaniu Głównego Inspektora Henryka Altmana.

Struktura i działalność[edytuj | edytuj kod]

W skład Państwowej Inspekcji Pracy wchodzą Główny Inspektorat Pracy (GIP), 16 inspektoratów okręgowych oraz Ośrodek Szkolenia PIP we Wrocławiu.

Zadaniem Państwowej Inspekcji Pracy jest kontrolowanie zakładów pracy i nadzorowanie przestrzegania przepisów z zakresu prawa pracy oraz przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy np. czy pracodawca wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków (wynagrodzenie za pracę, czas pracy, urlopy, ochrona praw kobiet, zatrudnionych osób niepełnosprawnych i młodocianych, a także szeroko rozumianych wymagań bhp). Inspektorzy analizują także przyczyny wypadków w pracy (ciężkich, śmiertelnych, zbiorowych), o których pracodawca ma obowiązek poinformować PIP. Niepoinformowanie o takich wypadkach PIP może być podstawą do ukarania przez inspektora pracy.

W przypadku stwierdzenia łamania praw pracowniczych inspektorzy pracy mogą nałożyć mandat, kierować wnioski o ukaranie do sądów grodzkich, powiadamiać prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wydawać decyzje administracyjne o grzywnach na podstawie ustawy o czasie pracy kierowców. Grzywna może wynosić minimum 1000 zł, max. 30 tys zł.

W 2012 PIP przeprowadziła 90 tys., kontroli, w tym 9,4 tys. kontroli ukierunkowanych na likwidację bezpośrednich zagrożeń dla życia i zdrowia[2], 23,4 tys. kontroli legalności zatrudnienia[3], 1,6 tysiąca kontroli czasu pracy[4], u prawie 45% pracodawców stwierdzono nierzetelną ewidencję czasu pracy pracowników lub brak ewidencji[5], 9,2 tys. kontroli przestrzegania prawa przy wypłacie wynagrodzeń[6], z czego połowa była z powodu skargi[7]. W 2012 do PIP wpłynęło 44 tys. skarg, które spowodowały 28 tys. kontroli, w 61% przypadków inspektorzy uznali skargi za zasadne[8]. W 2012 PIP wyegzekwowała wypłacenie 102 mln zł. na rzecz 118 tys. pracowników[9].

W przypadku drastycznego łamania przepisów bhp, lub gdy występuje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników, Okręgowy Inspektor Pracy może nakazać zaprzestania działalności zakładu pracy. W przypadku, gdy zostaną naruszone przepisy BHP, inspektorzy w czasie kontroli nakazują usunięcie stwierdzonych uchybień w określonym w nakazie terminie lub natychmiastowo. Takie kontrole mogą być przeprowadzane o każdej porze dnia i nocy po uprzednim zawiadomienia pracodawcy o zamiarze wszczęcia kontroli[10]. Brak uprawnień inspektorów do wykonania czynności sprawdzających i rozpoznawczych przed formalnym wszczęciem kontroli utrudnia udowodnienie nielegalnego zatrudnienia w przypadku złożenia fałszywych oświadczeń przez pracodawcę, że pracownicy właśnie rozpoczęli pracę, więc jeszcze mają czas na zawarcie umowy czy zgłoszenie do ZUS[11].

Inspekcja udziela bezpłatnie porad w zakresie prawa pracy (porady osobiste i telefoniczne – szczegóły można znaleźć na stronach internetowych PIP). Kontroluje ponadto przestrzeganie przepisów w zakresie wprowadzania do obrotu maszyn, narzędzi itp. w zakresie podstawowych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nowa ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z dnia 21 maja 2007 roku, nr 89, poz. 589)[12], która weszła w życie 1 lipca 2007 przekazała inspekcji pracy dotychczasowe kompetencje wojewodów w zakresie kontrolowania legalności zatrudnienia obywateli polskich i obcokrajowców.

Nowelizacja art. 89a ustawy o transporcie drogowym (art. 37 pkt 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.09.18.97)[13] mówi, że inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy dokonują kontroli w zakresie przewozu drogowego. W związku z powyższym uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, tak samo jak organy Inspekcji Transportu Drogowego.

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj | edytuj kod]

Wydatki i dochody Państwowej Inspekcji Pracy są realizowane w części 12 budżetu państwa.

W 2013 wydatki PIP wyniosły 276,3 mln zł, dochody – 3,8 mln zł[14]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 2612 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 5887,5 zł[15].

W ustawie budżetowej na 2014 wydatki Państwowej Inspekcji Pracy zaplanowano w wysokości 285,7 mln zł, a dochody – 2,5 mln zł[16].

Przypisy

  1. Dekret tymczasowy o urządzeniu i działalności inspekcji pracy (Dz. U. z 1919 r. Nr 5, poz. 90)
  2. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 17
  3. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 137
  4. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 83
  5. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 219
  6. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 87
  7. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 90
  8. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 26
  9. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 3
  10. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 220
  11. Sprawozdanie GIP za rok 2012 strona 142
  12. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589)
  13. Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97
  14. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. (Druk nr 2445). Tom I. sejm.gov.pl, 30 maja 2014. [dostęp 2014-08-20]. s. 2/9, 1/3.
  15. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2013 r. w części 12 Państwowa Inspekcja Pracy. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2014. [dostęp 2014-08-20]. s. 16.
  16. Ustawa budżetowa na rok 2014 z dnia 24 stycznia 2014 r.. W: Dz. U. poz. 162 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 3 lutego 2014. [dostęp 2014-08-20]. s. 35,10.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Edward Kołodziejczyk: Inspekcja Pracy w Polsce 1919-1999. Warszawa: Kolpress, 2003. ISBN 83-88919-06-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło PIP w Wikisłowniku