Peak Oil

Model wydobycia ropy naftowej, znany jako krzywa Hubberta, zaprezentowany w 1956 na spotkaniu Amerykańskiego Instytutu Naftowego.

Teoria Hubberta, znana też jako peak oil (dosł. "szczyt wydobycia ropy naftowej") dotyczy długoterminowego tempa wydobycia i wyczerpania złóż ropy naftowej oraz innych paliw kopalnych. Teoria nazwana została nazwiskiem amerykańskiego geofizyka Mariona Kinga Hubberta, który sporządził model rezerw paliw i w roku 1956 zaprezentował go na spotkaniu Amerykańskiego Instytutu Naftowego. Model przewidywał szczyt wydobycia ropy w Stanach Zjednoczonych na lata między 1965 a 1970, oraz głosił, że produkcja światowa osiągnie szczyt w roku 2000.

Szczyt wydobycia

Wydobycie ropy w USA (linia niebieska) oraz import ropy do USA (linia czerwona). Wydobycie osiągnęło szczyt w 1970. W 2005 roku USA importowały dwukrotnie więcej ropy, niż same wydobywały.

Wydobycie ropy naftowej na świecie.

Wydobycie ropy w USA osiągnęło szczyt w latach 1970-1971 i od tego czasu spada. Produkcja światowa nie osiągnęła jednak szczytu w roku 2000, jakkolwiek model Hubberta nie uwzględniał kryzysów naftowych spowodowanych polityką krajów OPEC z lat 1973 i 1979, które skutecznie zmniejszyły światowy popyt i opóźniły oil peak.

Według danych amerykańskiej Energy Information Administration, światowa produkcja ropy konwencjonalnej osiągnęła szczyt w maju 2005, aczkolwiek przy wielkości wydobycia 27 mld baryłek/rok, a nie jak w wersji Hubberta 13 mld baryłek/rok.

Z uwagi na fakt, że ropa naftowa jest nieodnawialnym źródłem energii, szczyt produkcji światowej jest nieunikniony. Teoria Hubberta mówi, że założenia, jakie zastosował przy wyznaczaniu szczytu produkcji Stanów Zjednoczonych, zastosować można w innych, analogicznych obliczeniach, w tym do obliczenia szczytu produkcji światowej. Opracowano już różne szacunki światowego szczytu wydobycia, w tym twierdzące, że szczyt miał już miejsce. Spowodowało to krytykę tej metody i związanych z nią prognoz.

Teoria szczytu wydobycia jest przedmiotem nieustannych dyskusji z powodu potencjalnych efektów, jakie miałaby wywołać zmniejszona produkcja ropy oraz trwających debat na temat przyszłych strategii energetycznych. Opinie na temat efektów szczytu wydobycia ropy są różne, oscylujące między wiarą, że wolny rynek sam znajdzie rozwiązanie, a pesymistycznymi scenariuszami, w których nie będziemy w stanie zaspokoić energetycznego zapotrzebowania światowej gospodarki ze względu na stale rosnący popyt ze strony krajów określanych mianem "wschodzących rynków" takich jak Indie czy Chiny. Część ekonomistów i ekspertów branży naftowej ma wątpliwości, czy teoria Hubberta znajduje zastosowanie w skali światowej.

Coraz więcej teoretyków uważa, że szczyt wydobycia już miał miejsce. Po huraganie Katrina Arabia Saudyjska przyznała^{[potrzebne źródło]}, że nie może już zwiększyć produkcji, by zrekompensować straty platform w Zatoce Meksykańskiej. Uważa się (choć są to spekulacje), że jest to początek kryzysu energetycznego, w którym podaż ropy naftowej zacznie się ostatecznie zmniejszać.

Kryzys nie ogranicza się jedynie do ropy naftowej. Model Hubberta odnieść można także do produkcji gazu ziemnego, surowca, który bardzo trudno transportować na duże odległości.

Nawet jeśli nowe techniki wydobycia pozwolą wykorzystać dodatkowe źródła gazu ziemnego, takie jak np. metan towarzyszący pokładom węgla, EROEI (Zwrot Energii Inwestowanej - z angielskiego Energy Return on Energy Invested) będzie dużo niższy, niż w przypadku tradycyjnych źródeł, co oczywiście przełoży się na wyższe ceny dla konsumenta.

W 2010 roku Międzynarodowa Agencja Energii potwierdziła osiągnięcie szczytu popytu na ropę w krajach rozwiniętych (OECD), nie został on jednak osiągnięty w wyniku wyczerpania zasobów a wyniku podniesienia efektywności energetycznej. Zużycie ropy w krajach rozwijających się nadal rośnie.

Peak Oil a polityka

Wykres deklarowanych posiadanych złóż ropy naftowej przez kraje OPEC. Pomimo intensywnego wydobycia, wykresy nie pokazują spadku.

Istnieją źródła sugerujące, iż obserwowany w roku 2008 gwałtowny wzrost cen surowca wynika nie tyle z kończących się zasobów ropy naftowej i szczytu jej wydobycia co z monopolistycznej polityki prowadzonej przez kartel OPEC zrzeszający wszystkich liczących się eksporterów ropy naftowej.

Nikt nie wie ilu złóż ropy naftowej nie odkryto jeszcze na Ziemi. Korporacjom naftowym inwestującym w poszukiwanie nowych złóż nie zależy na tym by rozpowszechniać informacje o nowych odkryciach, gdyż mogłoby to wpłynąć na obniżenie cen surowca. Co jakiś czas w mediach pojawiają się jednak informacje o odkryciu kolejnego wielkiego złoża. W North Slope na Alasce znajduje się z kolei inne odkryte już dawno wielkie złoże ropy naftowej, którego eksploatacja nie jest jednak możliwa z uwagi na przyjętą w 1980 roku przez Kongres Stanów Zjednoczonych ustawę Alaska National Interest Lands Conservation Act.

Naukowcy pracujący dla rządu Stanów Zjednoczonych podczas pierwszej próby oszacowania zasobów ropy naftowej na obszarze Arktyki ocenili wielkość tamtejszych pokładów na 90 miliardów baryłek. Amerykańska agencja Geological Survey uważa, że Arktyka posiada 13 procent nie odkrytych światowych zasobów ropy naftowej.

Inni naukowcy idą jeszcze dalej w rozważaniach na temat tego ile ropy zostało na Ziemi twierdząc, iż ropa skończyć się nie może, gdyż jej zasoby podlegają naturalnemu procesowi odnawiania się.

Zobacz też

• Teoria Olduvai
• Granice wzrostu
• Ropa naftowa
• OPEC

Linki zewnętrzne

Strony polskie

• Peak Oil
• Ziemia Na Rozdrozu - Oil Peak

Strony zagraniczne

• PeakOil.com
• Energy Bulletin
• ASPO, Association for the Study of Peak Oil & Gas
• ASPO Ireland
• ODAC, Oil Depletion Analysis Centre
• Global oil & gas depletion: an overview.
• Running Out of and Into Oil: Analyzing Global Depletion and Transition Through 2050
• Economists Challenge Causal Link Between Oil Shocks And Recessions, Middle East Economic Survey
• Oilcrash, 2006
• TheOilDrum