Pomnik Wdzięczności Żołnierzom Armii Radzieckiej w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pomnik Wdzięczności Żołnierzom Armii Radzieckiej w Warszawie
Monument od strony południowej
Monument od strony południowej
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Miejsce Park Skaryszewski
Projektant A. Nenko (?)
Całkowita wysokość ok. 3 m
Rozpoczęcie budowy 1946
Ukończenie budowy 1946
Odsłonięto 15 września 1946
Ważniejsze przebudowy 1968
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pomnik Żołnierzy Radzieckich
Pomnik Żołnierzy Radzieckich
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pomnik Żołnierzy Radzieckich
Pomnik Żołnierzy Radzieckich
Ziemia 52°14′24,06″N 21°03′12,13″E/52,240017 21,053369
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Monument w swojej pierwotnej lokalizacji. W tle widoczny pierwszy wieżowiec prawobrzeżnej Warszawy wzniesiony w latach 1962–1963 przy al. Jerzego Waszyngtona 2b według projektu Marka Leykama
Boczna tablica w języku rosyjskim
Zdewastowany pomnik (2011)

Pomnik Wdzięczności Żołnierzom Armii Radzieckiej[1] (inne nazwy: pomnik Wdzięczności Armii Radzieckiej[2], pomnik Wdzięczności[3], pomnik Poległych Żołnierzy Armii Czerwonej[4] – monument znajdujący się na osi głównej alei Parku Skaryszewskiego w Warszawie.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Pomnik upamiętnia żołnierzy radzieckich poległych w dniach 10–15 września 1944 w walkach o Pragę[3].

Monument wzniesiono w miejscu grobu 26 żołnierzy, którzy zginęli 13 września 1944 w pobliżu ronda Waszyngtona nacierając od strony ul. Grochowskiej[1].

Zaprojektowany przez A. Nenko (według innego źródła – mjr Antonienko[4]) został wykonany z piaskowca przez Stanisława Sikorę, Stefana Mamota i Józefa Trenarowskiego[4]. Na rozbudowanym postumencie z podniesioną częścią środkową umieszczono stelę z płaskorzeźbą żołnierza Armii Radzieckiej pod którą znajdują się złożone sztandary[1][4].

Monument został odsłonięty 15 września 1946[1].

Podczas przebudowy ronda w 1968 ciała żołnierzy zostały ekshumowane i przeniesione na Cmentarz-Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich przy u. Żwirki i Wigury, a sam pomnik przesunięto w głąb głównej alei przecinającej Park Skaryszewski[1]. Na pierwotnym miejscu pomnika stoi obecnie popiersie Ignacego Jana Paderewskiego – patrona Parku.

Po 1989 monument był wielokrotnie dewastowany[5].

Napisy[edytuj | edytuj kod]

Na bokach znajdują się na nim dwie tablice z napisem po polsku i rosyjsku.

Treść napisu po polsku (układ oryginalny):

WIECZNA CHWAŁA
BOHATEROM
ARMII CZERWONEJ
POLEGŁYM W WALKACH
O WYZWOLENIE
STOLICY POLSKI
WARSZAWY

Treść napisu w języku rosyjskim (układ oryginalny):

ВЕЧНАЯ СЛАВА
ГЕРОЯМ
КРАСНОЙ АРМИИ
ПАВШИМ В БОЯХ
ЗА ОСВОБОЖДЕНИЕ
СТОЛИЦЫ ПОЛЬШИ
г. ВАРШАВЫ

Z tyłu pomnika umieszczono wiersz Tadeusza Kubiaka z 1946[6]:

ZIEMIO, Z KTÓREJ NIE WRÓCĘ,
ZIEMIO, NA KTÓREJ POLEGŁEM,
WITAJ I ŻEGNAJ MIASTO,
TO ZA KAMIEŃ Z TWYCH BRUKÓW, ZA CEGŁĘ
ZA TO BY WIŚLE WOŁGA,
A WISŁA WOŁDZE ODDAŁA
OSTATNIĄ KROPLĘ SWEJ WODY
JAK JA TOBIE KREW MEGO CIAŁA.
/Tadeusz Kubiak 1946/

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK "Kraj", s. 124. ISBN 83-7005-211-8.
  2. Feliks Waśkiewicz: Okruchy historii... Miejsca pamięci Pragi Południe. Warszawa: Towarzystwo Przyjaciół Warszawy Oddział Grochów, 2008, s. 75. ISBN 83-911202-0-7.
  3. 3,0 3,1 Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 668. ISBN 83-01-08836-2.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Irena Grzesiuk-Olszewska: Warszawska rzeźba pomnikowa. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003, s. 104. ISBN 83-88973-59-2.
  5. Warszawa: Pomnik Żołnierzy Radzieckich znów oblany czerwoną farbą. polskieradio.pl, 9 grudnia 2013. [dostęp 2014-12-07].
  6. Irena Grzesiuk-Olszewska: Warszawska rzeźba pomnikowa. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003, s. 105. ISBN 83-88973-59-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]