Ulica Żwirki i Wigury w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Żwirki i Wigury
Włochy, Mokotów, Ochota
Długość: 5 km (bez lotniska)
Ulica Żwirki i Wigury
Ulica Żwirki i Wigury
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 7169 ul. Wawelska
Ikona ulica z prawej.svg 6938 ul. Ilji Miecznikowa
Ikona ulica z lewej.svg 6610 ul. Rokitnicka
Ikona ulica z prawej.svg światła 6521 ul. Stefana Banacha
Ikona ulica z lewej.svg 6418 ul. Jana i Józefa Rostafińskich
Ikona ulica z prawej.svg światła 5951 ul. Księcia Trojdena
Ikona ulica z prawej deptak.svg 5713 ul. Mariana Nowickiego
Ikona ulica z prawej.svg światła 5495 ul. Pruszkowska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 5173 ul. Racławicka
Ikona ulica z lewej.svg światła 4706 ul. Wyjazd (dojazd do os. Marina)
Ikona ulica wiadukt.svg 4564 linia kolejowa Warszawa-Kraków (po stronie Ochoty wzdłuż linii kolejowej biegnie piaszczysta ścieżka nazwana ul. Drygały)
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 4361 ul. 1 Sierpnia
Ikona ulica z prawej.svg światła 4120 wjazd na teren jedn. wojskowej
Ikona ulica rondo.svg światła 3495 ul. Franciszka Hynka / ul. Sasanki
Ikona ulica z prawej.svg 3319 ul. Astronautów
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 3087 ul. 17 Stycznia
Ikona ulica rondo.svg 2408 ul. Jamesa Gordona Bennetta
Ikona ulica przerwana.svg Lotnisko Chopina w Warszawie
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 233 ul. Paluch
Ikona ulica.svg 0 Ogrody działkowe "Paluch"
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Żwirki i Wigury
ulica Żwirki i Wigury
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Żwirki i Wigury
ulica Żwirki i Wigury
Ziemia 52°11′33,7″N 20°58′55,5″E/52,192694 20,982083Na mapach: 52°11′33,7″N 20°58′55,5″E/52,192694 20,982083

Ulica Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury – jedna z większych ulic południowej części Warszawy o długości ok. 5,5 km (z wyłączeniem odległości pomiędzy niezależnymi dwoma odcinkami). Jest to ulica łącząca lotnisko Chopina z centrum miasta, stanowi część drogi wojewódzkiej ne 634.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Ulica Żwirki i Wigury rozpoczyna swój bieg na terenie działek "Paluch" tuż przy granicy miasta z Jaworową. Ulica jednak kończy się na ulicy Na Skraju. Później wstęp na nią jest niemożliwy, dlatego że pierwotny ciąg ulicy przedzieliła płyta lotniska Chopina. Drugi odcinek ulicy rozpoczyna się przy terminalu lotniska Chopina. Dalej Żwirki i Wigury kieruje się na północ przecinając 17 Stycznia, Astronautów, przechodzi pod wiaduktem ulic Franciszka Hynka (po lewej) i Sasanki (po prawej) i dalej przecina działki, by napotkać ulicę 1 Sierpnia. Zaraz za ulicą 1 Sierpnia znajduje się wiadukt kolejowy nad linią kolejową nr 8 Warszawa-Kraków (tzw. linią radomską). Za wiaduktem przecina kolejno: Racławicką, Pruszkowską, Księcia Trojdena, Stefana Banacha, Rokitnicką i Ilii Miecznikowa. Ulica kończy bieg na ul. Wawelskiej w okolicy Pomnika Lotnika. Po zmianie organizacji ruchu w 1988 roku wschodnia nitka ulicy między ul. Miecznikowa a ul. Wawelską została poprowadzona bardziej na wschód, w kierunku ul. Andrzeja Krzyckiego, zaś zachodnia - bez zmian - jest na przedłużeniu ul. Raszyńskiej. Stary fragment wschodniej nitki ulicy jest obecnie wykorzystywany jako parking.

Ulica Żwirki i Wigury znajduje się w dzielnicy Włochy na odcinku od działek "Paluch" do linii kolejowej nr 8 Warszawa-Kraków (linii radomskiej). Dalej, aż do ul. Banacha, ulica stanowi granicę dzielnic Ochota (po stronie zachodniej) i Mokotów (po stronie wschodniej). Od ul. Banacha do ul. Wawelskiej ulica znajduje się na terenie Ochoty.

Wjazd na teren lotniska Chopina

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica wybudowana została według projektu Antoniego Jawornickiego jako droga szybkiego ruchu łącząca Port Lotniczy Warszawa I z dawnym Lotniskiem Mokotowskim na Polu Mokotowskim. Jej budowa związana była z zawodami lotniczymi serii Challenge. Po zwycięstwie Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury zawodów Challenge 1932, dzięki czemu następne – Challenge 1934 – powinny odbyć się w Polsce. W ciągu dwóch lat udało się wybudować wersję prowizoryczną – jednopasmową drogę brukowaną granitową kostką[1], wyposażoną jednak w chodniki i ścieżki rowerowe, po zawodach prace kontynuowano - aleja została poszerzona i pokryta asfaltem, ustawiono też gazowe latarnie zaprojektowane specjalnie dla tej drogi. Ich wzór nie miał w Warszawie analogii. Wzdłuż ulicy posadzono lipy. Aleję uroczyście otwarto 26 sierpnia 1934. Otrzymała imię Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury, którzy zginęli tragicznie w katastrofie lotniczej w 1932 roku. Lampy uliczne ustawione w latach 30. miały funkcję ułatwiania orientacji pilotom samolotów[1].

Pierwszym obiektem wybudowanym w pierzei ulicy był gmach Kierownictwa Marynarki Wojennej (Żwirki i Wigury 105, pierwotnie Wawelska 7 A) według projektu architekta Rudolfa Świerczyńskiego i inżyniera Stefana Bryły, który zajął się stroną konstrukcyjną projektu. Licowany piaskowcem budynek otrzymał nowoczesną konstrukcję ze stali i żelbetu. Wnętrza wykończono bardzo luksusowo, używając do tego celu m.in. marmuru, dolomitu, terrazytu i alabastru. Obecnie w gmachu mieści się m.in.:

  • Filia Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej dla Pracowników Wojska SPZOZ
  • Redakcja pisma „Głos Weterana i Rezerwisty”
  • Urząd Dziekana Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej (Prawosławny Ordynariat Wojska Polskiego)

W okresie okupacji ulica nosiła nazwę Lotników (Strasse der Flieger). W latach 1955-1960 postanowiono zmienić nazwę Żwirki i Wigury na Rokitnicką, jednak po pięciu latach przywrócono starą nazwę. Obecnie nazwę Rokitnicka nosi uliczka ulokowana między Polem Mokotowskim, a obiektami klubu RKS Skra Warszawa. Krótko potem zrekonstruowany został Pomnik Lotnika w Warszawie, ustawiony na nowym miejscu u zbiegu z ul. Wawelską (przed II wojną światową znajdował się na Pl. Unii Lubelskiej).

W 1964 roku ulicę poszerzono zgodnie z pierwotnym projektem[1].

W 2006 r. zmieniono część nazwy trasy z ulicy Żwirki i Wigury na aleję Żwirki i Wigury. Pomimo to według tablic Miejskiego Systemu Informacji na całej długości arteria nosi nazwę ulicy.

Ulica Żwirki i Wigury była pierwszą w Warszawie, której latarnie zostały wyposażone w lampy sodowe. Ta modernizacja nastąpiła na początku lat 80. XX wieku.

Patroni ulicy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobne artykuły: Stanisław WiguraFranciszek Żwirko.

Stanisław Wigura był polskim konstruktorem lotniczym i lotnikiem, współzałożycielem zespołu konstrukcyjnego RWD. Wraz z pilotem Franciszkiem Żwirką zwyciężył w międzynarodowych zawodach lotniczych Challenge 1932. Stanisław Wigura od najmłodszych lat interesował się techniką i lotnictwem, był aktywnym harcerzem 2 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej. W 1920, podczas wojny polsko-radzieckiej, służył ochotniczo w 8. pułku artylerii polowej. 11 września 1932, lecąc na meeting lotniczy do Pragi, Franciszek Żwirko wraz ze Stanisławem Wigurą zginęli w katastrofie w lesie pod Cierlickiem Górnym koło Cieszyna na Śląsku Cieszyńskim, na terenie Czech, na skutek oderwania się skrzydła samolotu RWD-6 podczas burzy (zobacz Żwirkowisko).

Franciszek Żwirko również był polskim konstruktorem lotniczym. Po ukończeniu szkoły oficerskiej w Irkucku, służył w piechocie, m.in. w 27 pułku strzelców syberyjskich i 674 pułku piechoty, walcząc z Niemcami. We wrześniu 1921 przedostał się przez granicę do Polski i zgłosił do służby w polskim lotnictwie. W listopadzie 1923 ukończył Szkołę Pilotów w Bydgoszczy, a następnie w 1924 Wyższą Szkołę Pilotów w Grudziądzu, po czym służył jako pilot w 18. eskadrze myśliwskiej 1. pułku, w stopniu porucznika pilota. Zginął lecąc na meeting lotniczy do Pragi.

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

Klub Proxima

Przy ul. Żwirki i Wigury znajduje się wiele obiektów i zabytków m.in.:

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Wytyczona przez Antoniego Jawornickiego w latach 20. i nasadzona w kolejnej dekadzie aleja lipowa ma status pomnika przyrody[2]. Formalnie dotyczy to odcinka między pomnikiem Lotnika a skrzyżowaniem z ulicą 17 stycznia liczącego w 2009 roku 1052 drzew. W tym czasie miały one od 10 do 220 cm obwodu i od 3 do 16 m wysokości[3]. Aleję tworzą różne gatunki lip: naturalnie występujące w Polsce lipa drobnolistna i lipa szerokolistna oraz gatunki mieszańcowe – lipa krymska i lipa warszawska[3]. Kondycja drzew pogorszyła się od czasu modernizacji ulicy w latach 80. XX w., kiedy naruszono ich bryły korzeniowe, a powierzchnia jezdni zwiększyła się kosztem trzech rzędów trawników, na których rosną[2].

Ponadto status pomnika przyrody ma aleja kilkugatunkowa (głównie brzoza brodawkowata) ciągnąca się w pobliżu ulicy między Polem Mokotowskim a cmentarzem żołnierzy radzieckich, kilka drzew w ogródkach działkowych Rakowiec (adres Żwirki i Wigury 26) – 12-metrowa sosna limba na działce 218, 14-metrowy miłorząb dwuklapowy na działce 498, 15-metrowy miłorząb dwuklapowy na działce 500, 18-metrowa metasekwoja chińska na działce 491, 22-metrowy modrzew polski na działce 198, dwa 20-metrowe modrzewie polskie na działce 48, 20-metrowy świerk kłujący i 14-metrowy modrzew polski o formie parasolowatej na działce 261 i 5-metrowy różanecznik żółty na działce 265. Na rogu ul. 1 sierpnia znajduje się pomnikowy głaz narzutowy (granit)[3].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Ulicą Żwirki i Wigury kursują linie autobusowe: 128, 136, 141,148, 154, 157, 175, 188, 228, 306, 504 oraz N32.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Jarosław Zieliński: Ochotnicy na spacer: Przewodnik po Ochocie. Warszawa: Veda, 2010, s. 60–62, 112. ISBN 978-83-61932-22-2.
  2. 2,0 2,1 Zieleń uliczna naszej dzielnicy (pol.). Urząd Dzielnicy Ochota. [dostęp 2013-12-19].
  3. 3,0 3,1 3,2 Rejestr pomników przyrody – powiat warszawski (pol.). Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Warszawie. [dostęp 2013-12-19].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]