Quinceañera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grupa quinceañeras

Quinceañera (z hiszp. quince – piętnaście i años – lata) – tradycyjna huczna uroczystość odbywająca się z okazji piętnastych urodzin młodej dziewczyny, obchodzona w części krajów latynoamerykańskich oraz wśród Latynosów w USA[1]. Uroczystość ta symbolizuje wejście dziewczyny w dorosłość[2] (w wielu rodzinach dopiero od tego momentu córka ma prawo umawiać się na randki, chodzić na tańce, nosić makijaż i buty na wysokich obcasach[3][4]). Składa się z części religijnej, obejmującej mszę, oraz świeckiego przyjęcia z tańcami i jedzeniem. Terminem quinceañera określa się także bohaterkę tego święta.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Meksykańska quinceañera

Geneza uroczystości nie jest dokładnie poznana. Niektórzy badacze uważają, że quinceañera może wywodzić się z obrzędów Majów i Tolteków. W kulturach tych młodzi ludzie po ukończeniu piętnastego roku życia przechodzili obrzędy inicjacyjne wprowadzające w świat dorosłych. Zwyczaj ten miałby ulec silnym wpływom religii chrześcijańskiej i przekształcać się stopniowo w dzisiejszą quinceañera[5]. Według innej teorii, związki tego święta z kulturą dworską miałyby wskazywać, że ukształtowało się ono pod wpływem XVII-wiecznej kultury francuskiej[1].

Początkowo quinceañera składała się głównie z elementów religijnych – odmówienia różańca i innych modlitw[1]. W kształcie przypominającym dzisiejszy ukształtowała się dopiero w latach 40. XX wieku. W tym okresie obchodzona była głównie w rodzinach znaczących i zamożnych – kupców, ziemian, prawników itp. Quinceañera spopularyzowała się w pozostałych warstwach społecznych od lat 60. XX wieku[6].

Przebieg uroczystości[edytuj | edytuj kod]

Tort z okazji quinceañera

Quinceañera jest uroczystością bardzo huczną i kosztowną (może kosztować nawet tyle, co wesele[7]), a jej przygotowanie może trwać kilka miesięcy. W kosztach partycypują rodzice chrzestni jubilatki[1].

Podczas uroczystości jubilatka ubrana jest w elegancką, bardzo ozdobną suknię, przypominającą suknię ślubną[5] (suknia ta ma symbolizować jej pierwsze dorosłe ubranie[4]), najczęściej białą lub np. różową czy błękitną (delikatne kolory mają wskazywać na niewinność dziewczyny[2]), na głowie nosi diadem (mający symbolizować poświęcenie dziewczyny dla królestwa Bożego na ziemi[4]), ma na sobie także biżuterię podarowaną przez rodziców chrzestnych, a w rękach trzyma bukiet kwiatów[2].

Quinceañera rozpoczyna się od mszy katolickiej (lub nabożeństwa protestanckiego), w której uczestniczą rodzice dziewczyny, jej rodzice chrzestni, dalsza rodzina i przyjaciele. Jubilatka odprowadzana jest do kościoła przez czternaście młodych dziewcząt (damas), reprezentujących lata życia dziewczyny; towarzyszy im czternastu młodych chłopców (chambelanes). Solenizantkę eskortuje wybrany chłopiec, nazywany chambelán de honor[8]. W czasie mszy piętnastolatka dokonuje wyznania wiary oraz odmawia modlitwę, w której prosi o wsparcie Boga w dalszym życiu oraz o to, aby Maryja była dla niej wzorem[4]. Podczas kazania ksiądz często odwołuje się do wartości rodzinnych[8].

Podczas uroczystości jubilatka otrzymuje prezenty – starsza krewna (np. ciotka lub siostra), nazywana madrina de medalla daje jej medalik (często z wizerunkiem Matki Bożej z Guadalupe), medalik ten jest święcony podczas mszy[9]. Inna krewna, madrina de anillo darowuje piętnastolatce obrączkę, symbolizującą jej łączność ze społecznością i Bogiem[4]. Jubilatka może też otrzymywać krzyż, kwiaty, książki religijne, naszyjnik itp.[8]. Otrzymane kwiaty dziewczyna składa pod figurą Matki Bożej. Ponadto w czasie quinceañera dziewczyna dostaje lalkę, którą kołysze jak dziecko, co ma symbolizować jej gotowość do macierzyństwa (zwyczaj ten nazywa się entrega de la última múñeca)[9] oraz wymienia otrzymane z okazji pierwszej komunii różaniec i książeczkę do nabożeństwa na nowe, dorosłe[2].

Quinceañera obejmuje również przyjęcie. Rozpoczyna się ono od walca, którego solenizantka tańczy najpierw ze swoim ojcem, a następnie z młodym chłopcem, chambelán de honor[8]. Podczas przyjęcia może odbyć się również oficjalne założenie przez solenizantkę jej pierwszych butów na wysokim obcasie (w wielu rodzinach córki nie mogą się malować i nosić butów na wysokim obcasie aż do tej uroczystości[4]) oraz rzucenie lalki w grono dziewcząt, co ma symbolizować rozstanie z dzieciństwem[10]. Młodzież może także zaprezentować opracowane układy choreograficzne[11]. Przyjęcie może być również tematyczne, poświęcone jednemu motywowi (np. baśni o Kopciuszku)[11].

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Piętnastolatka w czasie quinceañera

Quinceañera spotyka się z wieloma opiniami krytycznymi – według niektórych z nich uroczystość ta akcentuje seksualną gotowość młodej dziewczyny i podkreśla stereotyp Latynosek jako kobiet rozwiązłych erotycznie[3]. Pojawiają się też głosy, że quinceañera opiera się w dużej mierze na akcentowaniu zależności młodej dziewczyny od rodziny i Kościoła (przy braku analogicznych oczekiwań wobec młodych chłopców)[11]. Wskazuje się również, że koszty tej uroczystości stanowią znaczne obciążenie finansowe dla rodzin niezamożnych[4]. Ponadto niektórzy przedstawiciele Kościoła katolickiego obawiają się, że podobieństwo wielu rytuałów quinceañera do tradycji weselnych może sprawiać wrażenie, że uroczystość jest formą zezwolenia i zachęty dla dziewcząt do rozpoczęcia współżycia seksualnego; stąd namawia się solenizantki do rezygnacji z wszelkich elementów kojarzących się z elementami weselnymi i zachęca je do jak najsilniejszego akcentowania religijnej warstwy uroczystości[11].

Wymienia się także pozytywne skutki uroczystości – wskazuje się na jej rolę w zacieśnianiu więzi rodzinnych i przyjacielskich oraz w budowaniu kulturowej odrębności Latynosów[11]. Według innych opinii z kolei, quinceañera stanowi ważny element łączący współczesnych młodych Latynosów ze źródłami ich kultury[12]. Niektórzy teologowie twierdzą również, że święto, należące do religijności ludowej, jest przejawem religijności w codziennym życiu, charakterystycznym dla wiary Latynosów[11].

Wpływ i nawiązania[edytuj | edytuj kod]

  • Quinceañera występuje jako motyw w wielu książkach, m.in. Estrella's Quinceañera Malín Alegría oraz Cuba 15 Nancy Osa.
  • W 2007 roku opublikowano zbiór opowiadań latynoskich autorów pt. Fifteen Candles: 15 Tales of Taffeta, Hairspray, Drunk Uncles, and Other Quinceanera Stories; ich motywem przewodnim jest uroczystość quinceañera.
  • Uroczystość była istotnym motywem w filmach: Piętnastolatka Richarda Glatzera i Washa Westmorelanda oraz Dirty Laundry Cristiny Ibarra.
  • Quinceañera pojawiała się również w przedstawieniach teatralnych i musicalach.
  • Popularność zyskuje święto cincuentañera, stanowiące odpowiednik quinceañera, obchodzone przez kobiety kończące 50 lat i podsumowujące swoje życiowe osiągnięcia[13].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Claudia Mitchell, Jacqueline Reid-Walsh: Girl culture: an encyclopedia. Westport, Conn.: Greenwood Press, 2008, s. 493. ISBN 978-0-313-33909-7.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Paul Allatson: Key Terms in Latino/a Cultural and Literary Studies. Wiley-Blackwell, s. 195. ISBN 978-1-4051-0250-6.
  3. 3,0 3,1 Cordelia Candelaria, Peter J. García, Peter J. Garcia, Arturo J. Aldama: Encyclopedia of Latino popular culture. Westport, Conn: Greenwood Press, 2004, s. 655. ISBN 0-313-33211-8.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Claudia Mitchell, Jacqueline Reid-Walsh: Girl culture: an encyclopedia. Westport, Conn.: Greenwood Press, 2008, s. 494. ISBN 978-0-313-33909-7.
  5. 5,0 5,1 Cordelia Candelaria, Peter J. García, Peter J. Garcia, Arturo J. Aldama: Encyclopedia of Latino popular culture. Westport, Conn: Greenwood Press, 2004, s. 654. ISBN 0-313-33211-8.
  6. Chicana traditions: continuity and change. Urbana: University of Illinois Press, 2002, s. 17. ISBN 978-0-252-07012-9.
  7. Chicano folklore: a handbook. Westport, Conn.: Greenwood Press, 2006, s. 145. ISBN 978-0-313-33325-5.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Chicano folklore: a handbook. Westport, Conn.: Greenwood Press, 2006, s. 147. ISBN 978-0-313-33325-5.
  9. 9,0 9,1 Chicana traditions: continuity and change. Urbana: University of Illinois Press, 2002, s. 22. ISBN 978-0-252-07012-9.
  10. Chicano folklore: a handbook. Westport, Conn.: Greenwood Press, 2006, s. 148. ISBN 978-0-313-33325-5.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 Claudia Mitchell, Jacqueline Reid-Walsh: Girl culture: an encyclopedia. Westport, Conn.: Greenwood Press, 2008, s. 495. ISBN 978-0-313-33909-7.
  12. Cordelia Candelaria, Peter J. García, Peter J. Garcia, Arturo J. Aldama: Encyclopedia of Latino popular culture. Westport, Conn: Greenwood Press, 2004, s. 656. ISBN 0-313-33211-8.
  13. Claudia Mitchell, Jacqueline Reid-Walsh: Girl culture: an encyclopedia. Westport, Conn.: Greenwood Press, 2008, s. 496. ISBN 978-0-313-33909-7.