Różaniec

Klasyczna koronka

Październikowe nabożeństwo różańcowe przed wystawionym Najśw. Sakramentem. Parafia MB. Częstochowskiej, Devonia Rd w dzielnicy Islington w Londynie.

Różaniec (z łac. rosarium, ogród różany) – nazwa modlitwy chrześcijańskiej (katolickiej), pierwotnie znanej pod nazwą Psałterza Najświętszej Maryi Panny i kultywowanej od czasów średniowiecznych, przechodzącej liczne przeobrażenia, której symbolika jest głęboko zakorzeniona w Biblii oraz tradycji katolickiej, i obdarzonej przez Kościół szczególnym znaczeniem duchowym i błogosławieństwem.

Różaniec oznacza także połączone ze sobą za pomocą drucików i łańcuszków paciorki pod postacią koralików z drewna, z tworzywa sztucznego lub cennego kruszcu, nieraz nawleczonych na sznurek, których końce są ze sobą złączone, zwane koronką, używaną do liczenia odmawianych modlitw. Obecna forma paciorków różańcowych ewoluowała wraz z modlitwą różańcową. Wyrabia się także metalowe obrączki różańcowe, często ze srebra z 10 guzkami lub beleczkami i znakiem krzyżyka. Została też zaprojektowana i opatentowana przez Polaka koronka Różańca na karcie plastikowej, czyli Karta Różańcowa.

Termin różaniec oznacza także nabożeństwo różańcowe czyli wspólne odmawianie modlitwy różańcowej w świątyni, najczęściej przed wystawioną monstrancją z Najświętszym Sakramentem i obdarzone przez Kościół odpustem.

Historia

Madonna Różańcowa Caravaggia, na obrazie przedstawiona jest Matka Boża ofiarująca różaniec św. Dominikowi

Różaniec powstał z myślą o nieumiejących czytać i odmawiać psalmów chrześcijanach, by mogli w ten sposób włączyć się w Liturgię Godzin Kościoła i ewoluował przez wieki zanim uzyskał znaną nam dzisiaj formę.

Pierwotnie ideałem mnichów benedyktyńskich było wspólne odmówianie 150 psalmów w ciągu jednego tygodnia. Obowiązek odmawiania psalmów zastępowano w przypadku mnichów nieumiejących czytać odmawianiem określonej, zazwyczaj jakiejś symbolicznej liczby Ojcze nasz. W XII wieku w zakonie cysterskim, zgodnie z konstytucjami cysterskimi, wytworzył się zwyczaj codziennego odmawiania 50 Ojcze nasz. Jako pomoc przy odmawianiu quinquageny (kwinkwageny) czyli tych 50 pacierzy służył sznur z paciorkami, który zaczęto nazywać Rosarium, Wieńcem z róż. Ówczesny Różaniec był ciągiem niepodzielonych paciorków nawleczonych na sznurek, którego końce były ze sobą połączone, bądź nie i służył jedynie do odmawiania Ojcze nasz i Zdrowaś, bez rozważania określonych tajemnic. Modlitwa Zdrowaś, skomponowana z cytatów pochodzących z Ewangelii wg św. Łukasza (Łk 1,28), (Łk 1,42), była odmawiana jako szczególne nabożeństwo do Najświętszej Maryi Panny w 3 seriach po 50 razy: rano, w południe i wieczorem. Tę pobożną praktykę stosowali, m.in.: św. Ludwik IX, król Francji w XIII wieku i św. Katarzyna ze Sieny w XIV wieku, która używała różańca złożonego ze 100 paciorków.

Prekursorem tajemnic różańcowych jest bł. Dominik z Prus, mnich kartuski z klasztoru w Trewirze. W 1409 podzielił życie Jezusa i Maryi na 50 tajemnic od Zwiastowania Pańskiego do Powtórnego przyjścia Chrystusa w chwale. Na zakończenie każdego Zdrowaś, kończącego się wówczas na słowie ...Jezus, dodał dopowiedzenie – klauzulę. Tak więc Złoty Różaniec, jak nazywano Różaniec ułożony przez bł. Dominika z Prus, składał się z 50 tajemnic i 50 Zdrowaś. Przeor bł. Dominika z Prus Adolf z Essen, kopiował tajemnice Złotego Różańca i rozsyłał je do różnych klasztorów w Europie. Dominikanie z Kolonii skrócili 50 tajemnic Złotego Różańca do 15, które było łatwiej zapamiętać i połączyli je z odmawianiem 150 Zdrowaś. Jakob Sprenger (inkwizytor), dominikanin, współautor dzieła Młot na czarownice i założyciel 1-go Bractwa Różańcowego w Kolonii, dodał do 10 Zdrowaś, odmawianych przy każdej z 15 tajemnic, 1 Ojcze nasz i w ten sposób powstał Różaniec zwany Różańcem Maryjnym, albo Różańcem dominikańskim. Początkowo 1 Ojcze nasz odmawiano na zakończenie każdego dziesiątka różańcowego. Ponieważ Różaniec dominikanów zyskiwał coraz większą popularność, zapomniano o bł. Dominiku z Prus, kartuzie, pierwszym autorze tajemnic różańcowych Złotego Różańca i wkrótce powstała dominikańska legenda o św. Dominiku Guzmanie, założycielu zakonu dominikańskiego, jako prekursorze modlitwy różańcowej.

Po Soborze Trydenckim św. Pius V, zatwierdził Różaniec Najświętszej Maryi Panny w całym Kościele bullą Consueverunt Romani Pontifices z 17 września 1569, zastępując słowo Psałterz słowem Różaniec, określając podział na 3 części (radosną, bolesną, chwalebną) i ustalając ostatecznie tajemnice różańcowe. Dokonał zmiany 4 tajemnicy chwalebnej: Zaśnięcie Najświętszej Maryi Panny na Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny i 5 tajemnicy chwalebnej: Powtórne przyjście Chrystusa w chwale na Ukoronowanie Najświętszej Maryi Panny na Królową Nieba i Ziemi. Zwrócił uwagę na to, że tajemnice różańcowe należy medytować i wprowadził odmawianie 1 Wierzę i 3 Zdrowaś na początku Różańca. W bulli tej pojawiło się wezwanie kończące modlitwę Zdrowaś (po słowie ...Jezus.: Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.).

Prawdopodobnie 1 Wierzę i 3 Zdrowaś odmawiane na wstępie Różańca, zaczerpnięto z Różańca św. Brygidy, ustalając w XV wieku – XVI wieku oficjalny kształt Różańca Maryjnego. W Różańcu św. Brygidy 1 Ojcze nasz i 3 Zdrowaś odmawia się po ostatniej 6 dekadzie na zakończenie modlitwy różańcowej. W średniowieczu Różaniec dominikanów i Różaniec św. Brygidy były równie popularne wśród wiernych. Fakt, że Różaniec dominikanów składał się z 5, a nie 6 dekad oraz to, że nie odmawiano Wierzę w Boga przy każdej dekadzie, spowodował, że to właśnie on stał się tym powszechniej znanym Różańcem i wreszcie został oficjalnym Różańcem Maryjnym w całym Kościele.

W powstaniu modlitwy różańcowej ma również udział pobożny ruch wiernych świeckich wspólnego życia, zwanych beginkami i begardami. Od 1227 udokumentowany jest zwyczaj wśród beginek z Gandawy, pozostających pod duchową opieką dominikanów, odmawiania za dusze zmarłych 3 girland czyli wianków, zwanych Psałterzem Błogosławionej Maryi Dziewicy (Mariae Virginis Beatae Psalterium). Girlandy begardów i beginek składały się z koronki złożonej z 49 paciorków do odliczania Zdrowaś (3 wianki po 49 paciorków, tj. 147 Zdrowaś) i przypominały Różaniec 7 Boleści Matki Bożej z tą zasadniczą różnicą, że paciorki stanowiły jeden ciąg i nie były podzielone na tajemnice.

Pierwsza wzmianka o Psałterzu Najświętszej Maryi Panny odnosi się do zwycięstwa nad albigensami w południowej Francji w 1213. Wydarzenie to łączone jest z podaniem o przekazaniu przez Matkę Bożą Różańca św. Dominikowi Guzmanowi. Na potwierdzenie tego faktu nie ma jednak dokumentów historycznych jakoby św. Dominik w swojej pracy kaznodziejskiej propagował modlitwę różańcową do Matki Bożej, ani doświadczył objawienia się mu Maryi i należy traktować ten przekaz jako pobożną legendę powstałą wśród dominikanów na potrzeby powstających w XV wieku Bractw Różańcowych^{[potrzebne źródło]}. Jeden z dwóch zachowanych Listów św. Dominika, określa rodzaj pokuty dla nawróconego na katolicyzm heretyka w którym św. Dominik nakazuje mu w ramach pokuty odmawianie codziennie łącznie 90 Ojcze nasz (70 Ojcze nasz w dzień, a 20 w nocy). Tego typu praktyki modlitewne i podobne, a polegające na wielokrotnym odmawianiu Ojcze nasz lub Zdrowaś, powszechne w czasach św. Dominika, nie były oczywiście jeszcze Różańcem Maryjnym jaki znamy obecnie. Do Polski modlitwę różańcową miał sprowadzić i propagować wśród wiernych św. Jacek Odrowąż, dominikanin, co też jest wątpliwe, ponieważ w XIII wieku nie było jeszcze tajemnic różańcowych, które pojawiły się dopiero w XV wieku.

Od XV wieku znane już jest powszechnie pobożne opowiadanie jak to w czasie krucjaty przeciwko heretykom albigensom św. Dominik otrzymał Różaniec w trakcie prywatnego objawienia od Najświętszej Maryi Panny, która objaśniła mu jak należy go odmawiać, a św. Dominik miał krzewić nabożeństwo różańcowe.

Różaniec zatwierdzony oficjalnie przez św. Piusa V w XVI wieku, nie zmienił się, aż do początku XXI wieku w związku z rozszerzeniem jakie zaproponował bł. Jan Paweł II, wprowadzając tajemnice światła w opublikowanym 16 października 2002 Liście apostolskim Rosarium Virginis Mariae. Mimo, że odmawianie tajemnic światła bł. Jan Paweł II przedstawił jako propozycję, to inicjatywa papieża została bardzo dobrze przyjęta w całym Kościele i jest powszechnie praktykowana.

Symbolika Różańca

Słowo różaniec, pochodzi od łacińskiego rosa, róża. Określenie ogród różany pochodzi od łacińskiego rosarium. W odniesieniu do Błogosławionej Maryi Dziewicy Rosarium Beatae Mariae Virginis, dosłownie Ogród różany Błogosławionej Maryi Dziewicy. Termin różaniec czyli różany wieniec, wieniec z róż pochodzi ze średniowiecza, a jego odmawianie porównywano z ofiarowaniem Matce Bożej wieńców z róż symbolizujących Zdrowaś, przeplatane białymi liliami symbolizującymi Ojcze nasz. Białe róże to Zdrowaś odmawiane w tajemnicach radosnych, czerwone róże w tajemnicach bolesnych i żółte róże w tajemnicach chwalebnych. Inna symbolika różańcowa z XV wieku, pochodząca od dominikanina Jakuba Sprengera, określa wszystkie Zdrowaś jako białe róże, a Ojcze nasz jako czerwone róże Krwi Chrystusowej. Maryja w Różańcu określana jest symbolicznie jako Rosa mistica, Róża mistyczna, Róża duchowna.

Znaczenie duchowe

Różaniec jest modlitwą maryjną, tj. duchowo jednoczącą chrześcijanina z osobą Matki Jezusa. Kościół katolicki rozumie tę maryjność Różańca w takim sensie, że wierni modląc się na Różańcu jednoczą się w duchu świętych obcowania (communio sanctorum) z Matką Bożą. Razem z Nią, trwając w obecności Bożej, kontemplują Jezusa Chrystusa. Bł. Jan Paweł II zauważył, że Maryja za życia ziemskiego kontemplując i rozważając wydarzenia z życia Jezusa, sama niejako "odmawiała Różaniec", dlatego teraz może być nauczycielką w szkole tej modlitwy:

Maryja żyje z oczyma zwróconymi na Chrystusa i skarbi sobie każde Jego słowo: « Zachowywała wszystkie te sprawy i rozważała je w swoim sercu » (Łk 2, 19; por. 2, 51). Wspomnienia o Jezusie, wyryte w Jej duszy, towarzyszyły Jej w każdej okoliczności, sprawiając, że powracała myślą do różnych chwil swego życia obok Syna. To te wspomnienia stanowiły niejako Różaniec, który Ona sama nieustannie odmawiała w dniach swego ziemskiego życia. (List apostolski Rosarium Virginis Mariae, 11).

Różaniec jest więc kontemplacją Jezusa wraz z Maryją – przewodniczką wiary – tajemnic zbawienia dokonujących się w Jezusie Chrystusie. Jak podkreślił papież, kontemplacja ma charakter hebrajskiej pamiątki (hebr. zakar), poprzez którą zbawcze wydarzenia nie należą tylko do "wczoraj"; są także "dniem dzisiejszym" zbawienia (Rosarium Virginis Mariae, 13).

Modlitwy biblijne: Zdrowaś, Ojcze nasz

Modlitwy używane w Różańcu są modlitwami biblijnymi, ponieważ są zdaniami wyjętymi z Ewangelii: Zdrowaś – Łk 1,28, 45; Ojcze nasz – Mt 6, 9-13; Łk 11, 2-4. Dlatego Zdrowaś, to modlitwa najważniejsza po Ojcze nasz. Zdrowaś jest nawet chronologicznie wcześniejsza od Ojcze nasz, bo powstała jeszcze przed narodzeniem Jezusa, który później nauczył Apostołów modlitwy Ojcze nasz. Słowa pozdrowienia Anioła Pańskiego, którymi rozpoczyna się modlitwa Zdrowaś, tak podziałały na Maryję, że zgodziła się przyjąć ulegle wolę Boga Ojca. To Jej przyzwolenie odmieniło losy całego stworzenia, kiedy Przedwieczne Słowo Ciałem się stało za sprawą Ducha Świętego i w dzieje świata materialnego wszedł wcielony Syn Boży. Bł. Jan Paweł II, w ślad za Pawłem VI przypomniał, że modlitwa w trakcie Różańca, oprócz wypowiadanych formuł, powinna zawierać element refleksji i kontemplacji:

Różaniec, właśnie wychodząc z doświadczenia Maryi, jest modlitwą wyraźnie kontemplacyjną. Pozbawiony tego wymiaru, okazałby się wyzuty ze swej natury, jak podkreślał Paweł VI: « Jeśli brak kontemplacji, różaniec upodabnia się do ciała bez duszy i zachodzi niebezpieczeństwo, że odmawianie stanie się bezmyślnym powtarzaniem formuł, oraz że będzie w sprzeczności z upomnieniem Chrystusa, który powiedział: Na modlitwie nie bądźcie gadatliwi jak poganie. Oni myślą, że przez wzgląd na swe wielomówstwo będą wysłuchani (Mt 6, 7). Różaniec bowiem z natury swej wymaga odmawiania w rytmie spokojnej modlitwy i powolnej refleksji, by przez to modlący się łatwiej oddał się kontemplacji tajemnic życia Chrystusa, rozważanych jakby sercem Tej, która ze wszystkich była najbliższa Panu, i by otwarte zostały niezgłębione tych tajemnic bogactwa» (List apostolski Rosarium Virginis Mariae, 12).

Budowa koronki różańcowej

Budowa koronki różańcowej

Feretrony w kościele NMP Królowej Różańca świętego w Boronowie przedstawiające na awersach tajemnice różańca świętego, a na rewersach świętych dominikańskich

Tradycyjna koronka różańcowa składa się z krzyżyka lub medalika, po którym następuje 1 duży paciorek, za nim znajdują się 3 małe paciorki i ponownie 1 duży paciorek, znajdujący się koło łącznika z częścią zasadniczą koronki. Służą one do odmawiania modlitw wstępnych: 1 Wierzę na krzyżyku, 1 Ojcze nasz na dużym paciorku, 3 Zdrowaś na małych paciorkach i 1 Chwała Ojcu na dużym paciorku. Zasadniczą część zwykłego Różańca stanowi 5 serii po 10 małych paciorków każdy, przedzielonych 1 dużym paciorkiem (łącznie 5 × 10 + 4 + 5 = 59 paciorków). Znajdują się one w części zasadniczej koronki czyli na pętli (okręgu). Służą one do odmawiania 1 Ojcze nasz i 10 Zdrowaś.

Sposób odmawiania

Różaniec rozpoczyna się od przeżegnania się znakiem Krzyża oraz odmówieniem modlitw wstępnych zgodnie z Consueverunt Romani Pontifices św. Piusa V z 1569 i Rosarium Virginis Mariae bł. Jana Pawła II z 2002:

• albo A: 1 Wierzę i 3 Zdrowaś.
• albo B: Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu. Panie, pośpiesz ku ratunkowi memu. Chwała Ojcu.

Następnie zapowiada się daną tajemnicę oraz przystępuje do odmawiania poszczególnych dekad (dziesiątków), przechodząc do głównej części koronki, składającej się z 5+50 paciorków lub, gdy koronka jest przeznaczona do odmawiania całego Różańca, z 20+200. Każda część dzieli się na pięć tajemnic, kontemplowaniu których odpowiada 1+10 paciorków. Rozpoczynając rozważanie tajemnicy należy: 1) podać jej nazwę, 2) odmówić Ojcze nasz, 3) powtórzyć 10 razy Zdrowaś, 4) wypowiedzieć Chwała Ojcu na cześć Trójcy Świętej. Celem modlitwy różańcowej jest rozważanie wydarzeń (tajemnic) z życia, działalności, męki i chwały Jezusa i Maryi, połączone z powtarzaniem określonych modlitw.

Opcjonalnie na zakończenie każdej tajemnicy, po Chwała Ojcu, można dodać jedną z następujących modlitw:

• albo A: Maryjo, Matko łaski, Matko miłosierdzia, broń nas od nieprzyjciela i przyjmij w godzinę śmierci (antyfona z Oficjum Małego Błogosławionej Dziewicy Maryi (Officium Parvum Beatae Virginis Mariae).
• albo B: O mój Jezu, przebacz nam nasze grzechy, zachowaj nas od ognia piekielnego, zaprowadź wszystkie dusze do nieba i dopomóż szczególnie tym, którzy najbardziej potrzebują Twojego Miłosierdzia (modlitwa fatimska).

Na zakończenie jednej części lub całego Różańca, zgodnie z Listem apostolskim Rosarium Virginis Mariae bł. Jana Pawła II, odmawia się:

• albo A: antyfona Witaj Królowo (Salve Regina).
• albo B: Litania Loretańska do Najświętszej Maryi Panny.

Na sam koniec odmawia się w intencjach Ojca Św.: 1 Ojcze nasz i 1 Zdrowaś, celem zyskania odpustów nadanych przez Kościół.

Tajemnice radosne

15 tajemnic różańca i Matka Boska Różańcowa

(odmawiane w Poniedziałki i Soboty)

1. Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie
2. Nawiedzenie św. Elżbiety
3. Narodzenie Pana Jezusa
4. Ofiarowanie Pana Jezusa w Świątyni
5. Znalezienie Pana Jezusa w Świątyni

Tajemnice światła

(odmawiane we Czwartki). Tajemnice te zostały zaprezentowane przez bł. Jana Pawła II 16 października 2002.

1. Chrzest Pana Jezusa w Jordanie
2. Cud w Kanie Galilejskiej
3. Głoszenie Królestwa Bożego i wzywanie do nawrócenia
4. Przemienienie na górze Tabor
5. Ustanowienie Eucharystii

Tajemnice bolesne

(odmawiane we Wtorki i Piątki)

1. Modlitwa Pana Jezusa w Ogrójcu
2. Biczowanie Pana Jezusa
3. Cierniem ukoronowanie Pana Jezusa
4. Dźwiganie krzyża przez Pana Jezusa
5. Ukrzyżowanie Pana Jezusa

Tajemnice chwalebne

(odmawiane w Środy i Niedziele)

1. Zmartwychwstanie Pana Jezusa
2. Wniebowstąpienie Pana Jezusa
3. Zesłanie Ducha Świętego
4. Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
5. Ukoronowanie Najświętszej Maryi Panny na Królową Nieba i Ziemi

Tradycje różańcowe

• Rozpoczęcie może ulec skróceniu lub rozszerzeniu:
  • zamiast 3 odmawiane są 4 Zdrowaś (w intencji składanych ślubów zakonnych lub innej).
  • natychmiastowe przejście do rozważania tajemnic (Różaniec rzymski, Różaniec dominikanów).
• Pierwsze 9 Zdrowaś odmawiane w poszczególnych tajemnicach kończą się na słowach ... Jezus, który... i uzupełniane są dopowiedzeniem odnoszącym się do Jezusa w rozważanej tajemnicy. W ostatniej 10 Zdrowaś po słowach ... Jezus, który... i po dopowiedzeniu, następuje 2 potrydencka część Zdrowaś: Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen. (Różaniec dominikanów francuskich, Różaniec oazowy ks. Franciszka Blachnickiego).
• Wprowadzane i rozważane są inne tajemnice ewangeliczne.

Różańce katolickie

Różaniec rzymski, dominikanów

Różaniec rzymski, Różaniec dominikanów, rozpoczyna się znakiem Krzyża Św. i wersetem: Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu. Panie, pośpiesz ku ratunkowi memu. Chwała Ojcu.... Bezpośrednio potem następuje zapowiedź 1-ej rozważanej tajemnicy, a następnie odmawia się: 1 Ojcze nasz, 10 Zdrowaś i 1 Chwała Ojcu. Następują kolejne tajemnice i dekady różańcowe. Na zakończenie Różańca rzymskiego odmawia się Litanię Loretańską do Najświętszej Maryi Panny, albo antyfonę Witaj Królowo (Salve Regina). Koronka różańcowa jest oficjalną częścią habitu dominikanów, noszona z boku, umocowana na skórzanym pasku.

Różaniec brygidek, karmelitów, minimitów

Różaniec św. Brygidy, Różaniec brygidek, Koronka brygidiańska, Różaniec karmelitów, Koronka karmelitańska, Różaniec minimitów, Koronka minimitów, Koronka Błogosławionej Maryi Dziewicy, wywodzi się od św. Brygidy Szwedzkiej. Z Różańcem tym związana jest historia o tym jak św. Brygida, podczas pobytu w Rzymie dotknęła koronką złożoną z 6 dekad chorego na jednej z ulic Rzymu, a ten natychmiast wyzdrowiał. W Różańcu św. Brygidy na zakończenie każdej dekady odmawia się Wierzę zamiast Chwała Ojcu. Różaniec ten składa się z 6 dekad o łącznej liczbie 63 Zdrowaś na pamiątkę 63 lat jakie, wg św. Brygidy miała przeżyć Matka Boża na tym świecie, 7 Ojcze nasz na cześć 7 Radości i Boleści Najświętszej Maryi Panny i 6 Wierzę. Rozpoczyna się znakiem Krzyża Św., po czym następuje od razu zapowiedź 1 tajemnicy i odmówienie 1 Ojcze nasz, 10 Zdrowaś i 1 Wierzę. Następują kolejne tajemnice i dekady tego Różańca. Po 6 dekadzie na zakończenie odmawia się 1 Ojcze nasz i 3 Zdrowaś. Pierwotnie Różaniec św. Brygidy składał się z 6 tajemnic: 1. Narodziny Najświętszej Maryi Panny, 2. Ofiarowanie Najświętszej Maryi Panny w Świątyni, 3. Ślub Najświętszej Maryi Panny z Józefem i Zwiastowanie, 4. Narodziny Jezusa i ucieczka do Egiptu, 5. Młody Jezus nauczający w Świątyni i ukrzyżowanie, 6. Zmartwychwstanie Pana Jezusa i Jego ukazanie się Matce Bożej. Zmodyfikowany w XV wieku i XVI wieku Różaniec św. Brygidy, składa się już z 18 tajemnic, podzielonych na 3 części: Tajemnice radosne: 1. Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny, 2. Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie, 3. Nawiedzenie św. Elżbiety, 4. Narodzenie Pana Jezusa, 5. Ofiarowanie Pana Jezusa w Świątyni, 6. Znalezienie Pana Jezusa w Świątyni. Tajemnice bolesne: 1. Agonia Pana Jezusa w Ogrójcu, 2. Biczowanie Pana Jezusa, 3. Cierniem ukoronowanie Pana Jezusa, 4. Dźwiganie krzyża przez Pana Jezusa, 5. Ukrzyżowanie Pana Jezusa, 6. Zdjęcie ciała Pana Jezusa z krzyża. Tajemnice chwalebne: 1. Zmartwychwstanie Pana Jezusa, 2. Wniebowstąpienie Pana Jezusa, 3. Zesłanie Ducha Świętego, 4. Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, 5. Ukoronowanie Najświętszej Maryi Panny na Królową Nieba i Ziemi, 6. Królowa, Ozdoba Karmelu, Pośredniczka wszystkich łask. Karmelici bosi przyjęli ten Różaniec i odmawiali codziennie, aż do początku XX wieku. Św. Franciszek z Paoli wymienia ten Różaniec jako Koronkę Błogosławionej Maryi Dziewicy w Regule dla Braci Najmniejszych, zatwierdzonej przez Sykstusa IV w 1474, która zaleca jej odmawianie na uwielbienie Matki Bożej. Różaniec św. Brygidy został obdarzony odpustami przez: Leona X, Klemensa XI, Benedykta XIV, Leona XIII.

Różaniec szkaplerzny

Różaniec szkaplerzny, Koronka szkaplerzna, Koronka 7 Boleści i 7 Radości Najświętszej Maryi Panny, powstała w XVI wieku w zakonie karmelitów dla członków Bractw szkaplerznych, gdzie była powszechnie znana i odmawiana do XX wieku. Podczas jej odmawiania rozważa się 7 Boleści i 7 Radości Matki Bożej, odmawiając przy każdej z tajemnic 1 Ojcze nasz i 10 Zdrowaś. W sumie: 7 Ojcze nasz i 70 Zdrowaś. Rozpoczyna się znakiem Krzyża Św. Tajemnice: 1. Obrzezanie Pana Jezusa i Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie, 2. Agonia Pana Jezusa w Ogrójcu i Nawiedzenie św. Elżbiety, 3. Biczowanie Pana Jezusa i Narodzenie Pana Jezusa, 4. Cierniem ukoronowanie Pana Jezusa i Pokłon Trzech Króli, 5. Odarcie z szat Pana Jezusa i Znalezienie Pana Jezusa w Świątyni, 6. Przybicie Pana Jezusa do Krzyża i Zmartwychwstanie Pana Jezusa, 7. Przebicie włócznią Serca Pana Jezusa i Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny. Na zakończenie odmawia się: 1 Wierzę, 1 Wieczny odpoczynek (Requiem aeternam), 1 Witaj Królowo (Salve Regina).

Różaniec franciszkanów

Różaniec franciszkanów, Koronka franciszkańska, Różaniec seraficki, Koronka seraficka, Różaniec 7 Radości Najświętszej Maryi Panny, powstał w zakonie franciszkanów w XV wieku. Luke Wadding (1588-1657), franciszkański historyk, dowodzi, że został zapoczątkowany w Asyżu przez nowicjusza franciszkańskiego imieniem Jan w 1422. Jego propagatorami byli franciszkanie: św. Bernardyn ze Sieny, bł. Jan Kapistran, bł. Cherubin ze Spoleto. Różaniec franciszkański składa się z 7 dekad na których rozważa się tajemnice 7 Radości Najświętszej Maryi Panny: 1. Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie, 2. Nawiedzenie św. Elżbiety, 3. Narodzenie Pana Jezusa, 4. Pokłon Trzech Króli, 5. Znalezienie Pana Jezusa w Świątyni, 6. Zmartwychwstanie Pana Jezusa, 7. Wniebowzięcie i ukoronowanie Najświętszej Maryi Panny na Królową Nieba i Ziemi. Rozpoczyna się znakiem Krzyża Św., po czym następuje od razu zapowiedź 1 tajemnicy i odmówienie: 1 Ojcze nasz i 10 Zdrowaś. W ten sposób odmawia się kolejne dekady. Po 7 dekadzie, zgodnie z franciszkańskim zwyczajem, odmawia się 2 Zdrowaś, otrzymując łącznie 72 Zdrowaś na pamiątkę 72 lat jakie miała przeżyć wg franciszkańskiej tradycji Matka Boża na tym świecie, a 7 Ojcze nasz na cześć 7 Radości Najświętszej Maryi Panny. Na zakończenie Koronki serafickiej, zgodnie ze starodawną tradycją, odmawia się w intencjach Ojca Św.: 1 Ojcze nasz, 1 Chwała Ojcu i 1 Zdrowaś. Koronka 7 Radości złożona z 7 dekad jest oficjalną częścią habitu franciszkanów, noszona przy lewym boku, umocowana na franciszkańskim sznurze (cingulum) z trzema węzłami. Różaniec franciszkański został obdarzony odpustami przez św. Piusa X w 1905. Jest powszechnie znany w zakonach i zgromadzeniach franciszkańskich.

Różaniec serwitów

Różaniec Serwitów, Różaniec Matki Bożej Bolesnej, Koronka Matki Bożej Bolesnej, Różaniec 7 Boleści Najświętszej Maryi Panny, powstał w zakonie serwitów. Oparty jest na nabożeństwie do 7 Boleści Matki Bożej, zapoczątkowanym przez św. Brygidę. Nabożeństwo to polega na codziennym odmawianiu 7 Zdrowaś na cześć 7 Boleści Matki Bożej. Serwici na bazie tego nabożeństwa ułożyli Różaniec 7 Boleści Matki Bożej, gdzie 1 Zdrowaś, odmawiane po zapowiedzi tajemnicy, zastąpili odmawianiem 7 Zdrowaś, otrzymując łącznie 49 Zdrowaś. Z czasem upowszechnił się zwyczaj odmawiania przy każdej tajemnicy: 1 Ojcze nasz i 7 Zdrowaś, i tak powstał Różaniec Matki Bożej Bolesnej zwany Różańcem serwitów. W Różańcu tym rozważa się tajemnice 7 Boleści Matki Bożej przekazane przez św. Brygidę: 1. Proroctwo Symeona, 2. Ucieczka Św. Rodziny do Egiptu, 3. Zagubienie 12-letniego Pana Jezusa w Jerozolimie, 4. Dźwiganie krzyża przez Pana Jezusa, 5. Ukrzyżowanie Pana Jezusa, 6. Zdjęcie ciała Pana Jezusa z krzyża, 7. Złożenie ciała Pana Jezusa do grobu. Rozpoczyna się znakiem Krzyża św., po czym następuje od razu zapowiedź 1 tajemnicy i odmówienie: 1 Ojcze nasz i 7 Zdrowaś. W ten sposób odmawia się kolejne tajemnice otrzymując łącznie 7 Ojcze nasz i 49 Zdrowaś. Na zakończenie po 7 tajemnicy odmawia się tradycyjnie 3 Zdrowaś na uczczenie łez jakie wylała w całym swoim życiu Najświętsza Maryja Panna. Różaniec 7 Boleści Matki Bożej został obdarzony odpustami przez: Klemensa XII, Klemensa XIII.

Różaniec kamedułów, teatynów

Różaniec kamedułów, Różaniec teatynów, Święta Koronka do Męki Pańskiej, Koronka Pańska, Różaniec Męki Pańskiej, ułożony został przez bł. Michała Pini z Florencji, kamedułę (1440 - 11 stycznia 1522). Od XVII wieku krzewiony i rozpowszechniany przez teatynów, architektów i budowniczych kaplicy Całunu Chrystusowego w Turynie (O. G. Guarini, teatyn), a szczególnie przez Ojca Wincentego Giliberti, Generała Zakonu Teatynów. Koronka do Męki Pańskiej składa się z 33 Ojcze nasz – na pamiątkę 33 lat ziemskiego życia Pana Jezusa i dla uczczenia 33 rodzajów Męki Pańskiej oraz 5 Zdrowaś, na cześć 5 Ran Pana Jezusa. Podczas odmawiania tej Koronki rozważa się 4 tajemnice: 1. Archanioł Gabriel zwiastuje Maryi Wcielenie Słowa Bożego, 2. Jezus jest posłuszny w Nazarecie Swojej Matce Najświętszej i Św. Józefowi, 3. Jezus dźwigając krzyż spotyka Swoją Świętą Matkę, 4. Jezus zmartwychwstaje trzeciego dnia. Rozpoczyna się znakiem Krzyża Św., a następnie należy zapowiedzieć 1 tajemnicę, odmówić: 1 Zdrowaś i 10 Ojcze nasz. Tak należy odmawiać 2 pozostałe dziesiątki, rozważając kolejne tajemnice. Po 3 dekadach zapowiada się 4 tajemnicę i odmawia się: 1 Zdrowaś, 3 Ojcze nasz i 1 Zdrowaś. Na zakończenie tej Koronki odmawia się 1 Wierzę ku czci Apostołów. Św. Koronka do Męki Pańskiej została oficjalnie zatwierdzona papieskim brewe 18 lutego 1516 i obdarzona odpustami przez: Leona X, Grzegorza XIII, SykstusaV.

Różaniec pasjonistów

Różaniec pasjonistów, Różaniec do 5 Ran Pana Jezusa, Różaniec do Najświętszych Ran Pana Jezusa, powstał w zgromadzeniu pasjonistów w 1821. Rozpoczyna się znakiem Krzyża Św. i wersetem: Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu. Panie, pośpiesz ku ratunkowi memu. Chwała Ojcu.... Podzielony jest na 5 sekcji po 5 paciorków w każdej na których odmawia się 5 Ojcze nasz, 5 Zdrowaś, 5 Chwała Ojcu na cześć każdej z 5 Ran Pana Jezusa, a po nich, między 5 paciorkami, odmawia się 1 Zdrowaś na cześć Matki Bożej Bolesnej. Składa się z 5 tajemnic 5 Najświętszych Ran: 1. Na cześć rany lewej stopy Pana Jezusa, 2. Na cześć rany prawej stopy Pana Jezusa, 3. Na cześć rany lewej dłoni Pana Jezusa, 4. Na cześć rany prawej dłoni Pana Jezusa, 5. Na cześć rany Najświętszego Serca Pana Jezusa. Na zakończenie tego Różańca odmawia się 3 Zdrowaś otrzymując w sumie: 25 Ojcze nasz, 33 Zdrowaś i 25 Chwała Ojcu. Leon XII 20 grudnia 1823 zatwierdził krótszą wersję Różańca do 5 Ran polegającą na odmawianiu jedynie 5 Chwała Ojcu i 1 Zdrowaś na cześć każdej z 5 Ran oraz 3 Zdrowaś na zakończenie Różańca, otrzymując łącznie: 25 Chwała Ojcu i 8 Zdrowaś. Zatwierdzony i obdarzony odpustami przez: Piusa VII 22 stycznia 1822, bł. Piusa IX 19 sierpnia 1851, św. Piusa X 18 maja 1907.

Różaniec Niepokalanego Poczęcia Najśw. Maryi Panny

Różaniec Niepokalanego Poczęcia Najśw. Maryi Panny, Koronka Niepokalanego Poczęcia Najśw. Maryi Panny, Mała Koronka Maryi, wywodzi się od św. Jana Berchmansa, jezuity, który odmawiał ją codziennie, aby uzyskać wstawiennictwo Maryi. Składa się z 12 Zdrowaś, 3 Ojcze nasz i 3 Chwała Ojcu (podzielonych na 3 serie). Na początku należy uczynić znak Krzyża Św. i odmówić: 1 Ojcze nasz, 4 Zdrowaś, 1 Chwała Ojcu (tak odmawia się kolejne 2 serie). Każde z 3 Ojcze nasz poprzedza się aktami strzelistymi: Chwała i dziękczynienie bądź w każdym momencie: Panu Jezusowi w Najświętszym Sakramencie. Niech będzie błogosławione święte i Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny. Koronkę tę (czasem z dodatkiem innych aktów strzelistych) odmawiało i propagowało wielu świętych: św. Ludwik Maria Grignion de Montfort, św. Józef Kalasanty, pijar, św. Andrzej Avellino, teatyn, Franciszek Olimpio, teatyn, Jacques Marquette, jezuita, św. Jan Maria Vianney. Została zaaprobowana i obdarzona przez Kościół odpustami.

Różaniec Drogi Krzyżowej

Różaniec Drogi Krzyżowej, Koronka Drogi Krzyżowej, ułożona przez Alojzę Borgiotti, współzałożycielkę nazaretanek. Zatwierdzony przez bł. Piusa IX. Różaniec ten rozpowszechniany był przez lazarystów (misjonarzy) oraz dyrektorów i zelatorów Arcybractwa Konania Pana Jezusa. Składa się z 15 tajemnic. 1-sza tajemnica: Konanie Pana Jezusa w Ogrójcu, a kolejnymi tajemnicami są 14-cie stacji Drogi Krzyżowej. Przy każdej z 15 tajemnic tego Różańca należy odmówić: 1 Ojcze nasz, 1 Zdrowaś, 1 Chwała Ojcu. Na zakończenie, po 15 tajemnicy odmówić nalezy: 5 Ojcze nasz, 5 Zdrowaś i 5 Chwała Ojcu na cześć 5 Ran Pana Jezusa oraz 1 Ojcze nasz, 1 Zdrowaś i 1 Chwała Ojcu w intencjach Ojca Św. (łącznie 21 Ojcze nasz, 21 Zdrowaś i 21 Chwała Ojcu).

Różaniec św. Bonawentury

Różaniec św. Bonawentury, Koronka św. Bonawentury, został opracowany przez św. Bonawenturę z Bagnoregio w 1260 dla 12 pobożnych mężczyzn tworzących Towarzystwo opieki Najświętszej Maryi Panny przy kościele San Vitale w Rzymie, którego celem było wspieranie dobroczynności i pobożności. Rozpoczyna się znakiem Krzyża św. i wersetem: Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu. Panie, pośpiesz ku ratunkowi memu. Chwała Ojcu.... Następnie odmawia się 25 Ojcze nasz, 1 Chwała Ojcu, 25 Zdrowaś, 1 Chwała Ojcu. Na zakończenie 7 Ojcze nasz, 1 Zdrowaś i 1 Wieczny odpoczynek (Requiem aeternam). Różaniec św. Bonawentury został obdarzony przez Kościół licznymi odpustami.

Różańce protestanckie

Protestanci odrzucają różaniec z trzech powodów: z powodu jego treści, bezzasadności oraz formy.

Zastrzeżenia dotyczące treści: Odwołując się do Biblii (np. do 1 Listu do Tymoteusza 2:5 protestanci argumentują, że jedynym pośrednikiem między Bogiem a człowiekiem jest Jezus Chrystus, dlatego modlitwa wznoszona do kogokolwiek innego jest zniewagą wobec Boga.

Zastrzeżenia dotyczące zasadności: Protestanci podkreślają, że omnipotencja, czyli wszechobecność, jest wyłącznie atrybutem Boga, dlatego zmarli ludzie (w tym Maria) nie mogą słyszeć modlitw. Podnoszony jest również niekiedy argument odwołujący się do biblijnego, surowego zakazu kontaktów ze zmarłymi.

Zastrzeżenia dotyczące formy: Protestanci mają również zastrzeżenia dotyczące formy modlitwy różańcowej. Odwołując się do Biblii (np. Ewangelii św. Mateusza 6:7) argumentują, że mechaniczne powtarzanie słów jest formą modlitwy, przed którą przestrzegał Jezus.

W związku z powyższymi zastrzeżeniami, protestanci nie akceptują katolickiej wersji różańca (i w przytłaczającej większości, także jakiejkolwiek innej formy). Istnieją jednak protestanckie odmiany modlitwy różańcowej praktykowane przez nieliczne grupy i jednostki (stanowiące raczej osobliwy wyjątek od reguły, praktyki takie są nieznane w polskich kościołach protestanckich). Główne formy tych protestanckich odpowiedników modlitw różańcowych to:

Różaniec luterański

Różaniec luterański, Różaniec Jezusowy, Różaniec Postny, wywodzi się prawdopodobnie od Marcina Chemnitza, niemieckiego, luterańskiego teologa z XVI wieku. Ma identyczny układ jak tradycyjny katolicki Różaniec z tą jednak różnicą, że zamiast Zdrowaś odmawia się Modlitwę Jezusową: Panie Jezu Chryste, Synu Boży, zmiłuj się nade mną grzesznikiem. Dzieli się na trzy części: radosną, bolesną i chwalebną. Rozpoczyna się znakiem Krzyża św., odmówieniem 1 Wierzę, 1 Ojcze nasz, 3 Modlitwa Jezusowa i 1 Chwała Ojcu. Zbudowany jest z 15 tajemnic, takich samych jak w katolickim Różańcu oprócz 4 i 5 tajemnicy chwalebnej, gdzie w 4 tajemnicy chwalebnej zamiast Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny rozważana jest tajemnica Świętych obcowanie, a w 5 tajemnicy chwalebnej zamiast Ukoronowanie Najświętszej Maryi Panny na Królową Nieba i Ziemi, rozważana jest tajemnica Niebiańskie Jeruzalem. W poszczególnych dziesiątkach odmawia się 1 Ojcze nasz, 10 Modlitwa Jezusowa i 1 Chwała Ojcu. Na zakończenie Różańca luterańskiego, należy odmówić przed trydenckie 1 Zdrowaś kończące sie na słowach ...Jezus Chrystus. Amen., albo kantyk Maryi Magnificat.

Różaniec anglikański, episkopalny

Różaniec anglikański, Różaniec episkopalny, powstał w Kościele Episkopalnym w USA z inspiracji Lynn Baumana w 1980. Rozpoczyna się znakiem Krzyża Św. i wersetem: Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu. Panie, pośpiesz ku ratunkowi memu. Chwała Ojcu.... Następnie 1 Święty Boże, Święty Mocny, Święty Nieśmiertelny, zmiłuj się nad nami (w sumie 4) i 7 Panie Jezu Chryste, Synu Boży, zmiłuj się nade mną, grzesznikiem (w sumie 28). Ten cykl powtórzyć 4 razy. Na zakończenie 1 Ojcze nasz i werset: Błogosławmy Panu. Bogu, niech będą dzięki.

Różańce prawosławne

Czotki, komboskion

Czotki, Komboskion, Komboschoinion, Różaniec prawosławny, używany przez prawosławnych chrześcijan do odmawiania 33 lub 100 razy jednej z wersji Modlitwy Jezusowej:

• albo A: Panie Jezu Chryste, Synu Boży, zmiłuj się nade mną grzesznikiem
• albo B: Panie Jezu Chryste, przez modlitwy Matki Bożej, zmiłuj się nade mną
• albo C: Panie Jezu Chryste, zmiłuj się nad...(imię, nazwisko)
• albo D: Panie Jezu Chryste, Synu Boga Żywego, zmiłuj się nade mną grzesznym
• albo E: Jezu, Synu Dawida, ulituj się nade mną
• albo F: Jezu Chryste, zmiłuj się nade mną grzesznikiem
• albo G: Boże miej litość dla mnie grzesznika

Lestowka

Lestowka, Lesinka, Wierwica, Różaniec raskolników, używany przez prawosławnych chrześcijan tradycyjnych Staroobrzędowców do odmawiania 109 razy Modlitwy Jezusowej: Panie Jezu Chryste, Synu Boży, zmiłuj się nade mną grzesznikiem. Liczba 109 ma znaczenie symboliczne: 12 apostołów, 38 tygodni, gdy Jezus znajdował się w łonie Matki Boskiej, 33 lata ziemskiego życia Chrystusa, 17 proroctw o Chrystusie oraz 9 chórów anielskich.

Różańce religii niechrześcijańskich

Różaniec muzułmański, islamski

Tasbih, Misbaha, Masbaha, Różaniec muzułmański, Różaniec islamski, używany przez muzułmanów do odmawiania 33 razy lub 3-krotność tej liczby czyli 99 razy jednego z atrybutów Boga, np.: Chwała Bogu lub Bóg jest wielki, albo On, który przychodzi. Rzadziej odmawia się ciągiem wszystkie 99 atrybuty Boga, gdyż trudno jest je zapamiętać i zazwyczaj poprzestaje się na 1 dowolnie wybranym atrybucie i jego powtarzaniu.

Różaniec buddyjski

Jamdze, Mae, Różaniec buddyjski, używany przez buddystów do odmawiania 108 razy jednej z mistycznych formuł określającej cnoty lub atrybuty oświeconego Buddy, np. O klejnocie w lotosie (klejnot to Budda i jego nauka, a lotos to świat). Podczas odmawiania tych inwokacji często czyni się pokłony.

Zobacz też

• Maryja
• Koronka (modlitwa)
• Różaniec Loretański
• Wezwania Różańca Świętego

Linki zewnętrzne

• Wszystko o różańcu – serwis liturgia.wiara.pl
• Różańcowy Serwis Internetowy
• List apostolski Jana Pawła II „Rosarium Virginis Mariae”. W: Vatican.va [on-line]. [dostęp 2011-10-24].
• Encyklika Piusa XI „Ingravescentibus malis”
• Rozważania różańcowe s. Marii Jordany Ostreyko OP. W: Różaniec – psałterz Maryi [on-line]. [dostęp 2011-10-24].