Rękawiczki medyczne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Niebieska nitrylowa rękawiczka medyczna

Rękawiczki medyczne – rodzaj rękawiczek używanych w celu zmniejszenia liczby zakażeń, głównie w opiece zdrowotnej. Ich zakładanie jest przykładem zachowywania zasad aseptyki.

Rodzaje rękawiczek[edytuj | edytuj kod]

Opakowanie niejałowych rękawiczek lateksowych
Obsługa rękawiczek chirurgicznych
Rękawiczki chirurgiczne posiadają otwarcie zapewniające jałowość podczas otwierania
Rękawiczki chirurgiczne posiadają otwarcie zapewniające jałowość podczas otwierania

Obecnie używa się właściwie wyłącznie rękawiczek jednorazowego użytku. Najczęściej stosowane są niejałowe rękawiczki lateksowe o różnych rozmiarach, od których się jednak odchodzi ze względu na coraz częstsze przypadki alergii. Alternatywą są rękawiczki winylowe oraz nitrylowe.

Rękawice chirurgiczne to sterylny wariant rękawiczek medycznych. Są one profilowane (nieco inaczej wygląda rękawica dla prawej i lewej dłoni) i przechowywane w oddzielnych opakowaniach z ograniczoną datą ważności. Ich zakładanie wymaga pewnych umiejętności, aby nie dotknąć (i potencjalnie nie zakazić) zewnętrznej części rękawiczki. Używa się ich podczas niektórych zabiegów inwazyjnych – na przykład operacji czy cewnikowania pęcherza.

Zanieczyszczenie dłoni[edytuj | edytuj kod]

W wielu badaniach przeprowadzonych wśród personelu medycznego wykazano, że na dłoniach badanych obecna jest flora fizjologiczna oraz zanieczyszczenia, na które składają się m.in. gronkowiec złocisty (10,5-78,3% – w tym MRSA do 16,9%), Pseudomonas (1,3-25%), Klebsiella (17%), Clostridium difficile (14-59%), VRE (do 41%), różne inne bakterie Gram ujemne nie wymienione powyżej (21–86,1%), grzyby (41-81%) oraz wirusy – rota (19,5-78,6%) rhino (do 65%) czy HCV (8–23,8%)[1]. Wiele z tych patogenów odgrywa ważną rolę w zakażeniach wewnątrzszpitalnych[1].

Używanie rękawiczek znacząco zmniejsza ryzyko zakażeń, choć jest to uzależnione od poprawnego ich założenia i noszenia – uszkodzone rękawiczki nie zapewniają ochrony[2].

Częstość używania[edytuj | edytuj kod]

W 1987 w USA zalecono używanie jednorazowych rękawiczek we wszystkich kontaktach z pacjentem[3].

Badanie wśród 1150 położnych wykazało, że ponad 30% zakłada je jedynie w przypadku pacjenta z chorobą zakaźną (2006, Japonia)[4]. Od lat 80. w wielu krajach wprowadzono zalecanie noszenia rękawiczek także przez dentystów[5]. Wysłana do szwedzkich stomatologów ankieta pokazała, że 73% z nich nosi rękawiczki dłużej niż 2 godziny dziennie, a 48% nosi dłużej niż 6 godzin (n=3083)[5]. 6% deklarowało brak używania rękawiczek ochronnych[5]. W tym samym badaniu wykazano zależność, że rękawiczek używają częściej osoby młode oraz kobiety[5].

Błędy podczas używania rękawiczek[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na ryzyko uszkodzenia rękawiczek, zespół chirurgiczny musi dokładnie umyć ręce, aby zminimalizować ryzyko zakażenia, jeśli ich ciągłość zostanie przerwana[6]. Nawet przy używaniu rękawiczek podczas kontaktu z pacjentem, brak zwykłego mycia rąk (wodą z mydłem) po ich zdjęciu, nie zapewnia całkowitej ochrony wystarczającej np. do spożywania pokarmów[7]. Do innych częstych błędów zalicza się korzystanie z tej samej pary rękawiczek przy kontakcie z więcej niż jednym pacjentem lub z różnymi partiami ciała o innym stopniu czystości u jednego pacjenta[7]. Po użyciu rękawiczki należy natychmiast zdjąć, co wykluczy możliwość dotknięcia i zabrudzenia różnych powierzchni, a następnie wrzucić do specjalnie oznakowanych pojemników[7].

Alergia[edytuj | edytuj kod]

Od lat 80. XX wieku odnotowuje się coraz więcej przypadków uczuleń na rękawiczki u pracowników służby zdrowia, a wiąże się to z przejściem od zwykłych rękawiczek wielokrotnego użytku do jednorazowych lateksowych[8]. Zidentyfikowano kilka białek odpowiadających za uczulenia, jednak zmniejszenie ich liczby w produkcie nie wyklucza wystąpienia reakcji alergicznej[8], choć znacząco zmniejsza jej ryzyko[3]. W przypadku mocno talkowanych rękawiczek alergeny znajdują się także w powietrzu[3]. Jedynie wolne od talku, chlorowane rękawiczki wykluczają ryzyko reakcji alergicznej[8]. Inną alternatywę stanowią rękawiczki winylowe oraz pokryte nitrylem, które w przeciwieństwie do lateksowych są także odporne na działanie tłuszczów i innych substancji lipofilnych[8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze rękawiczki stosowane w medycynie były wykonane ze skóry lub dzianiny. Na początku XIX wieku zaczęły pojawiać się propozycje stosowania rękawiczek jako środka zapobiegającego zakażeniom wśród chirurgów, położników czy anatomów. Pomysły te ogłaszali m.in. dermatolog Joseph Plenk i położnik Ignaz Semmelweis. W chirurgii, pierwszeństwo w stosowaniu rękawiczek zazwyczaj przyznaje się Williamowi Stewartowi Halstedowi. Zimą 1890 jego sanitariuszka zaczęła używać zamówionych przez Halsteda w Goodyear Rubber Company gumowych rękawiczek. Niedługo później spopularyzowano używanie gumowych rękawiczek w Europie; wśród pierwszych chirurgów stosujących gumowe rękawiczki byli Werner Zoege von Manteuffel i Bernard Koening[9].

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Kampf G., Kramer A. Epidemiologic background of hand hygiene and evaluation of the most important agents for scrubs and rubs.. „Clinical microbiology reviews”. 4 (17), s. 863–93, table of contents, październik 2004. doi:10.1128/CMR.17.4.863-893.2004. PMID 15489352. 
  2. Truscott W., Stoessel KB. Factors that impact on the infection control capability of gloves.. „Professional nurse (London, England)”. 9 (18), s. 507–11, maj 2003. PMID 12764958. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Purcell CK. The use of latex gloves in the school setting.. „The Journal of school nursing : the official publication of the National Association of School Nurses”. 4 (22), s. 207–10, sierpień 2006. PMID 16856774. 
  4. Sasaki M., Kanda K. Glove selection as personal protective equipment and occupational dermatitis among Japanese midwives.. „Journal of occupational health”. 1 (48), s. 35–43, styczeń 2006. PMID 16484761. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Wrangsjö K., Wallenhammar LM., Ortengren U., Barregård L., Andreasson H., Björkner B., Karlsson S., Meding B. Protective gloves in Swedish dentistry: use and side-effects.. „The British journal of dermatology”. 1 (145), s. 32–7, lipiec 2001. PMID 11453904. 
  6. Rotter M. [Procedures for hand hygiene in German-speaking countries]. „Zentralblatt für Hygiene und Umweltmedizin = International journal of hygiene and environmental medicine”. 2-4 (199), s. 334–49, grudzień 1996. PMID 9409922. 
  7. 7,0 7,1 7,2 Trampuz A., Widmer AF. Hand hygiene: a frequently missed lifesaving opportunity during patient care.. „Mayo Clinic proceedings. Mayo Clinic”. 1 (79), s. 109–16, styczeń 2004. PMID 14708954. 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Russell-Fell RW. Avoiding problems: evidence-based selection of medical gloves.. „British journal of nursing”. 3 (9). s. 139–42, 144–6. PMID 11033624. 
  9. Rękawiczki lekarskie w zarysie dziejowym. [dostęp 2010-07-25].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.