Retenu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Retenu[1]

zapis hieroglificzny

r
T
n
nw
w N25

Retenu, Reczenu[2] – starożytny egipski termin określający rejon wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, który rozciągał się na północ od pustyni Negew do kraju Amurru. Jego południową część, która pokrywała się z terytorium dzisiejszej Palestyny, Izraela i zachodniego brzegu Jordanu (Kanaan) Egipcjanie nazywali Khor (od osiadłych tam huryckich Hyksosów, którzy w XVI wieku p.n.e. zostali wyparci z delty Nilu). Obszar na północ od Khor, sięgający do terenów amoryckich, inskrypcje z tego okresu określają mianem Djahy[3][4].

Retenu jako dominium egipskie[edytuj | edytuj kod]

Retenu na mapie Syropalestyny

Tereny syryjskie pozostawały w centrum zainteresowania starożytnych Egipcjan ze względu na ich strategiczne położenie tak militarne, jak i handlowe. Retenu stanowił łącznik pomiędzy trzema wielkimi regionami – Egiptem, Mezopotamią i Anatolią. Ze swoimi miastami, portami i żyznymi równinami stał się przedmiotem pożądania kolejnych egipskich władców[4].

Pierwszym, który w czasach Nowego Państwa podbił ten obszar, był trzeci z faraonów XVIII dynastii, Totmes I. W kampanii skierowanej przeciwko Hyksosom dotarł aż do Eufratu[5][6] (przełom XVI i XV wieku p.n.e.). Szósty z dynastii, Totmes III, umocnił wpływy pokonując pod Megiddo koalicję państw syryjskich podburzonych przez rywalizujące z Egiptem w tym regionie huryckie Mitanni[7].

Załamanie się dominacji egipskiej związane było z napływem Ludów Morza na przełomie XIII i XII wieku p.n.e. Pod Djahy rozegrała się lądowa faza wielkiej bitwy o czym informują inskrypcje świątyni grobowej Ramzesa III w Medinet Habu[8].

Filistyni[edytuj | edytuj kod]

Pomimo rozbicia koalicji Ludów Morza nie udało się Egipcjanom zatrzymać ich osadnictwa w Syropalestynie. Kilkadziesiąt lat później osiadli na tym terenie Filistyni odmówili płacenia danin o czym informuje w swojej relacji z podróży dyplomatycznej kapłan Wen-Amon[9]. Pełni obrazu jeszcze w XIII wieku p.n.e. dopełniły kolejne wielkie migracje plemion aramejskich na tereny Retenu[10].

Przypisy

  1. R.O.Faulkner: A Concise Dictionary of Middle Egyptian. Oxford: Griffith Institute, 1991, s. 154. ISBN 0 900416 32 7.
  2. N.Grimal: Dzieje starożytnego Egiptu. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2004, s. 213. ISBN 83-06-02917-8.
  3. B.Manley: Historical Atlas of Ancient Egypt. Londyn: Penguin Books Ltd., 1996, s. 72. ISBN 0-14-0-51-331-0.
  4. 4,0 4,1 G.Steindorff, K.C.Seele: When Egypt Ruled the East. Chicago, Londyn: The University of Chicago Press, 1942, s. 47. ISBN 0-226-77198-9.
  5. J.H.Breasted: Ancient Records of Egypt Vol.II the Eighteenth Dynasty. Chicago, Londyn, Lipsk: The University of Chicago Press, 1906, s. 34.
  6. J.H.Breasted: Ancient Records of Egypt Vol.II. s. 28.
  7. J.H.Breasted: Ancient Records... Vol.II. s. 189.
  8. J.B. Pritchard: Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 1969, s. 262. ISBN 0-691-03503-2.
  9. J.B. Pritchard: Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament. s. 25-29.
  10. M.Stępień: Bliski Wschód. W: Historia Starożytna (pod red. M.Jaczynowskiej). Warszawa: TRIO, 1999, s. 154. ISBN 83 85660 53 4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. J.H.Breasted: Ancient Records of Egypt Vol.II the Eighteenth Dynasty. Chicago, Londyn, Lipsk: The University of Chicago Press, 1906.
  2. R.O.Faulkner: A Concise Dictionary of Middle Egyptian. Oxford: Griffith Institute, 1991. ISBN 0 900416 32 7.
  3. N.Grimal: Dzieje starożytnego Egiptu. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2004. ISBN 83-06-02917-8.
  4. B.Manley: Historical Atlas of Ancient Egypt. Londyn: Penguin Books Ltd., 1996. ISBN 0-14-0-51-331-0.
  5. J.B. Pritchard: Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 1969. ISBN 0-691-03503-2.
  6. G.Steindorff, K.C.Seele: When Egypt Ruled the East. Chicago, Londyn: The University of Chicago Press, 1942. ISBN 0-226-77198-9.
  7. M.Stępień: Bliski Wschód. W: Historia Starożytna (pod red. M.Jaczynowskiej). Warszawa: TRIO, 1999. ISBN 83 85660 53 4.