Rugby (sport)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piłka do rugby marki Gilbert
Atak z próbą odebrania piłki biegnącemu zawodnikowi

Rugby (ang. rugby football) – popularne określenie grupy sportów drużynowych o wspólnym pochodzeniu. Istnieją trzy główne rodzaje rozgrywek:

Ponato istnieją wersje bezkontaktowe (paryżanka, tag rugby), plażowe, rugby na wózkach, rugby podwodne oraz z innymi liczbami zawodników (zazwyczaj 9, 10, lub 12).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do połowy XIX wieku historia wszystkich kodów futbolowych (piłki nożnej, rugby, futbolów amerykańskiego, australijskiego, gaelickiego i kanadyjskiego oraz ich odmian) jest wspólna. Nazwa gry pochodzi od angielskiej szkoły w Rugby, gdzie po raz pierwszy spisano reguły futbolu w 1845 r., które odniosły spory sukces. Apokryficzna historia przypisuje powstanie gry Williamowi Webbowi Ellisowi w 1823 r., upamiętnionemu m.in. w nazwie Pucharu Świata w rugby union.

W 1863 r. powstała the Football Association (Stowarzyszenie Futbolowe) mające regulować reguły gry w futbol, jednak narastający od lat 50. spór dotyczący gry ręką i szarżowania doprowadził do rozłamu i powstania the Rugby Football Union (Związku Futbolu Rugby) w 1871 r. Odtąd drogi piłki nożnej i rugby potoczyły się własnymi ścieżkami.

Rugby dotarło wkrótce poza Wyspy Brytyjskie, nie tylko do innych części rozległego Imperium Brytyjskiego, ale m.in. do Argentyny, Francji, Niemiec, czy Stanów Zjednoczonych. W tym ostatnim kraju rugby odcisnęło piętno na powstający futbol amerykański. W 1886 r. powstała International Rugby Football Board (Międzynarodowa Rada Futbolu Rugby; obecnie IRB) dla zarządzania rozwojem dyscypliny. Między 1900 a 1924 r. rugby union było czterokrotnie na Igrzyskach Olimpijskich.

Dominacja w IRFB ludzi kładących nacisk na etos gry i amatorstwo doprowadził do konfliktu z częścią zespołów z północy Anglii i powstania the Northern Rugby Football Union (Północnego Związku Futbolu Rugby, obecnie RFL), która powołała zawodową ligę rugby (stąd nazwa rugby league). Wkrótce NRFU zmieniła niektóre przepisy, doprowadzające do zróżnicowania obu odmian sportu. Rugby league zdobyło popularność na mającej robotniczy charaker północy Anglii oraz w niektórych regionach Australii, przejściowo – po II wojnie światowej – także we Francji. W 1954 r. odbyły się pierwsze Mistrzostwa Świata w rugby league.

Do rozpowszechnienia rugby union poza anglosferę przyczynili się przede wszystkim Francuzi, którzy doprowadzili do powstania FIRA (Międzynarodowego Związku Rugby Amatorskiego) w 1934 r. W 1987 r. odbył się pierwszy turniej Pucharu Świata w rugby union, a w 1995 r. dopuszczono do zawodowstwa w tej odmianie.

Popularność[edytuj | edytuj kod]

Zorganizowane związki sportowe rugby (przede wszystkim union) istnieją w ponad 130 państwach, z czego gra popularna jest w około 30 z nich. Rugby union jest uznawane za sport narodowy w Walii, Nowej Zelandii, Gruzji, na wielu wyspach Pacyfiku i na Madagaskarze, a także białej mniejszości RPA. Wśród innych wyróżniających się państw należy wymienić m.in. Anglię, Argentynę, Australię, Francję, Irlandię, Japonię, Kanadę, Kenię, Rumunię, Szkocję, Włochy i in. Wersja siedmioosobowa rugby union będzie od 2016 r. dyscypliną olimpijską.

Rugby league, oprócz północnej Anglii jest sportem narodowym Papui Nowej Gwinei, ponadto jest popularne w Australii (przede wszystkim Nowa Południowa Walia i Queensland) i w mniejszym stopniu na południu Francji, w Nowej Zelandii i na wyspach Pacyfiku, w pozostałych państwach Wysp Brytyjskich.

Różnice między rugby union a rugby league[edytuj | edytuj kod]

Rugby union i rugby league są do siebie podobne i przez to zjawisko przechodzenia z jednego kodu na drugi jest powszechne, szczególnie w regionach gdzie istniały ligi zawodowe w odmianie trzynastoosobowej. Niemniej jednak rozwój obu dyscyplin doprowadził do kilku poważnych zmian. Różnice między wersją 15-osobową a olimpijską 7-osobową rugby union dotyczą głównie czasu gry i organizacji zawodów, pozostałe odmienności są nieznaczące.

Usunięcie z reguł rugby league raków i autów, czy ograniczenie młynów uprościło znacząco grę. Zmiany te, podobnie jak zmniejszenie liczby graczy z 15 do 13 miały na celu zwiększenie widowiskowowści meczów. W odmianie league występuje także charakterystyczne wznowienie play-the-ball wprowadzone w zastępstwie raków i (wzorowana na futbolu amerykańskim) zasada sześciu prób. Pozostałe różnice w sposobie prowadzenia gry są nieznaczące i wynikają z wymienionych wcześniej zmian.

Między obiema odmianami istnieje także różnica w wartości akcji punktowych. W rugby union przyłożenie jest warte 5 punktów, podwyższenie 2 punkty, bramka z gry i z karnego po 3 punkty. W rugby league drużyna otrzymuje za przyłożenie 4 punkty, za podwyższenie i bramkę z karnego 2 punkty, a za bramkę z gry 1 punkt.

Boiska do obu sportów są niemal identyczne – w rugby league jest ono 2 m węższe, a pole punktowe jest zazwyczaj krótsze.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
na temat rugby

Źródła[edytuj | edytuj kod]