Skala Kardaszewa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Skala Kardaszewa – klasyfikacja zaawansowania technicznego (hipotetycznych) pozaziemskich cywilizacji, zaproponowana przez rosyjskiego astronoma Nikołaja Kardaszewa w 1964 roku i następnie rozwinięta przez innych. Jako kryterium klasyfikacji Kardaszew przyjął podstawowe źródło energii wykorzystywane przez daną cywilizację.

Poziomy główne[edytuj | edytuj kod]

  • Typ 0 – jedynym znanym nam reprezentantem tego typu jest cywilizacja ziemska. Aby zakwalifikować się do tej grupy inteligentne stworzenia zamieszkujące daną planetę muszą przejawiać podstawowe umiejętności cywilizacyjne m.in. muszą być w stanie wieść zorganizowane życie miejskie, posiadać pismo, mieć rozwinięty handel, jakiś rodzaj organizacji zajmowanego terytorium i być w stanie budować za pomocą prostych sposobów monumentalne budowle. Za przykład jednego z pierwszych takich tworów na ziemi można wziąć cywilizację starożytnego Egiptu, gdzie Egipcjanie budowali miasta, posiadali swoje pismo (hieroglify), mieli rozwinięty handel, krajem rządził faraon, a cywilizacja była w stanie również budować monumentalne budowle (piramidy i różnego typu świątynie).

Według niektórych naukowców na obecnym stopniu rozwoju cywilizacji, ludzkość jest bliska przejścia do następnego typu. Według Michio Kaku ludzkość osiągnie kolejny poziom cywilizacyjny w 2100 roku[1].

  • Typ III – cywilizacja zdolna do wykorzystania całej energii dostępnej w swojej galaktyce. Taka cywilizacja prawdopodobnie włada całą galaktyką, energię czerpie z milionów gwiazd, a także np. gwiazd neutronowych i czarnych dziur. Michio Kaku uważa, że cywilizacja ludzka osiągnie ten etap za około 10 000 lat[1].

Poziomy wyższe[edytuj | edytuj kod]

Kolejne stopnie zostały zaproponowane przez amerykańskiego pisarza fantastyki naukowej Isaaka Asimova.

  • Typ IV – cywilizacja zdolna do wykorzystania energii dostępnej w swojej supergromadzie. Taka cywilizacja włada całą supergromadą galaktyk, energię czerpie z tysięcy galaktyk. Zdaniem Michio Kaku cywilizacja Q z serialu Star Trek reprezentuje typ IV.
  • Typ V – cywilizacja zdolna do wykorzystania energii z całego dostępnego Wszechświata.

Przyjmując istnienie wieloświatów możliwe jest wyróżnienie dodatkowych poziomów:

  • Typ VI – cywilizacja zdolna do wykorzystania energii z wielu wszechświatów. Cywilizacja może zmieniać prawa fizyczne wszechświatów równoległych, a także przemieszczać się między nimi (np. uciec z zapadającego się wszechświata)[2].
  • Typ VII – cywilizacja określana jako „boska”, zdolna do kreacji jednego lub więcej wszechświatów. Ilość otrzymywanej energii jest nieskończona, uzależniona tylko od liczby i rozmiarów stwarzanych wszechświatów. Cywilizację można uznać za nieskończoną, nawet jeśli energia tworzonego nowego wszechświata pochłonie całkowitą energię istniejącego.

Poziomy VI oraz VII w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Poziomy VI i VII są sporadycznie spotykane w literaturze fantastycznonaukowej; jednym z nielicznych przykładów są krótka powieść The Last Question Isaaca Asimova oraz Perfekcyjna niedoskonałość Jacka Dukaja. Pisarzem, który opisuje najwięcej cywilizacji poziomów VI i VII jest Stephen Baxter. Cywilizacją VII poziomu jest cywilizacja Konstruktorów opisana w Statkach Czasu, cywilizacją poziomu VI jest z kolei cywilizacja Xelee, występująca w wielu powieściach cyklu o Xelee. Także w innych powieściach Baxter wprowadza byty, zdolne do działań odpowiadających cechom cywilizacji typu VI lub VII.

Obecny status cywilizacji na Ziemi[edytuj | edytuj kod]

Według wzoru zaproponowanego przez amerykańskiego astronoma Carla Sagana, ludzka cywilizacja jest na etapie 0,72 (jest to wartość w skali logarytmicznej), gdyż wykorzystuje 0,16% całkowitej energii, jaka jest dostępna na Ziemi.

Wzór zaproponowany przez Sagana:

K = \frac{\log_{10}{W}-6} {10}

Wartość K jest kategorią w skali Kardaszewa, a W jest mocą (w watach) wytwarzaną przez cywilizację.

Michio Kaku określa ludzką cywilizację jako typ zerowy, który wprawdzie zaczął wykorzystywać zasoby swojej planety, ale nie potrafi ich kontrolować.

Produkcja energii a skala Kardaszewa (od 1900 roku)[edytuj | edytuj kod]

Rok Produkcja energii Cząstkowa skala
Kardaszewa
EJ/rok TW Quad/rok[3] Mtoe/rok[4]
1900   21     0,67   20      500 0,58
1970 190   6.0 180   4500 0,67
1973 260   8.2 240   6200 0,69
1985 290   9,2 270   6900 0,69
1989 320 10    300   7600 0,70
1993 340 11    320   8100 0,70
1995 360 12    340   8700 0,70
2000 420 13    400 10000 0,71
2001 420 13    400 10000 0,71
2002 430 14    410 10400 0,71
2004 440 14    420 10600 0,71
2010 510 16    480 12100 0,72
2030
(prognoza)
680 22    650 16300 0,73

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Michio Kaku, Wizje: czyli Jak nauka zmieni świat w XXI wieku, rozdział "Choreografowie materii, życia i inteligencji", s. 38., Warszawa 2000, ISBN 83-7255-049-2
  2. Według Michio Kaku miałaby móc tego dokonać cywilizacja typu IV potrafiąca już manipulować kontinuum czasoprzestrzennym znajdując tym samym zastosowanie praktyczne dla teorii wszystkiego. Michio Kaku, Wizje czyli jak nauka zmieni świat w XXI wieku, rozdział "Mistrzowie czasu i przestrzeni", s. 511., Warszawa 2000, ISBN 83-7255-049-2
  3. Quad: biliard BTU
  4. Mtoe: milion ton oleju ekwiwalentnego