Sobór św. św. Borysa i Gleba w Czernihowie
| Sobór św. św. Borysa i Gleba | |||||||||||||||||||
| Борисоглібський собор | |||||||||||||||||||
 Widok ogólny |
|||||||||||||||||||
| Państwo |  Ukraina |
||||||||||||||||||
| Miejscowość | Czernihów | ||||||||||||||||||
| Wyznanie | prawosławne | ||||||||||||||||||
| Kościół | Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego | ||||||||||||||||||
| Wezwanie | św. św. Borysa i Gleba | ||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
|
Położenie na mapie Ukrainy
  Sobór św. św. Borysa i Gleba
|
|||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||
Sobór św. św. Borysa i Gleba w Czernihowie – prawosławny sobór w Czernihowie, obecnie (2011) stanowiący siedzibę muzeum architektury.
Sobór został wzniesiony w latach 1120-1123 w typowym dla architektury staroruskiej stylu, na miejscu wcześniejszej budowli. Jest to cerkiew krzyżowo-kopułowa, oparta na sześciu kolumnach, zwieńczona pojedynczą kopułą, o łącznej wysokości 25 metrów. Od strony prezbiterium budynek zamknięty jest trzema absydami, boczne fasady rozdzielają półkolumny. Okna świątyni są wąskie i półkoliste. We wnętrzu znajdował się zespół fresków, które nie przetrwały do naszych czasów. Cerkiew była pierwotnie główną świątynią monasteru św. św. Borysa i Gleba, zlikwidowanego w 1786 ukazem Katarzyny II.
W planach twórców sobór miał służyć jako miejsce pochówków rodziny Dawidowiczów, toteż w jego północnych i południowych ścianach zostały przygotowane nisze dla urządzenia w przyszłości grobów.
W XVII w. sobór został odebrany prawosławnym i przebudowany na kościół dominikanów. Od strony zachodniej dostawiono do budynku przedsionek w stylu baroku kozackiego. W XIX w. dokonano jeszcze znaczniejszej przebudowy obiektu (będącego już ponownie w rękach eparchii czernihowskiej), poszerzając go w kierunku wschodnim. W latach 1941-1943 sobór został poważnie uszkodzony. W latach 1952-1958 wg projektu M. Chołosteńki przeprowadzona została rekonstrukcja obiektu w jego początkowej formie. Znajdujący się w soborze ikonostas nie przetrwał; częścią muzealnej ekspozycji w budynku są jedynie należące do niego carskie wrota, ufundowane na początku XVIII w. przez Iwana Mazepę.
Sobór jest częścią rezerwatu architektoniczno-historycznego, w którym chronione są zabytki Czernihowa. Stale mieszczą się w nim wystawy fresków przeniesionych z różnych cerkwi w mieście oraz wystawa zabytków architektury i rzemiosła XI-XIII w.
