Stenbok

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stenbok
Raphicerus campestris[1]
(Thunberg, 1811)
Stenbok
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Rząd parzystokopytne
Rodzina krętorogie
Rodzaj Raphicerus
Gatunek stenbok
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Stenbok (Raphicerus campestris) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny krętorogich, blisko spokrewniony z Raphicerus sharpei.

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Stenboki występują w dwóch oddzielnych populacjach. Zasięg występowania jednej z tych populacji obejmuje Afrykę Południową, a drugiej – Wschodnią (Kenia i Tanzania). Ich siedliskiem są suche tereny trawiaste (sawanna) oraz trawiasto-drzewiaste. Są spotykane na różnych wysokościach – od poziomu morza do 4750 m n.p.m.

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane
Długość ciała 70–95 cm
Długość ogona 4–6 cm
Wysokość w kłębie 45–60 cm
Masa ciała 7–16 kg
Dojrzałość płciowa 6–9 miesięcy
Ciąża 168–177 dni
Liczba młodych
w miocie
1
Długość życia min. 7 lat
Liczba chromosomów
w kariotypie
2n = 30

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Niewielka antylopa o masie ciała nieprzekraczającej kilkunastu kilogramów. Długie kończyny i wysoko noszona głowa nadają jej charakterystyczny wygląd, przypominający gryma lub oribi. Cechą odróżniającą stenboka od tych dwóch gatunków są długie, szeroko rozstawione uszy, od wewnątrz wyścielone białym owłosieniem z ciemnym rysunkiem. Ubarwienie zwykle jasnobrązowe, chociaż występują regionalne odmiany barwne, u których sierść ma kolor płowy, rdzawy lub szary. Spód ciała, wewnętrzne strony kończyn oraz spodnia część ogona są białe. Rogi samców osiągają długość 7-19 cm, u samic rogi nie występują.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Stenboki są aktywne w ciągu dnia. W okresach szczególnie gorących żerują o świcie oraz przed wieczorem. Są spotykane pojedynczo lub w parach. Żywią się roślinnością, głównie trawami oraz pędami drzew i krzewów. Samce wykazują terytorializm. Podstawową formą obrony przed drapieżnikami jest przyjmowanie nieruchomej postawy. Jeśli napastnik zauważy ofiarę i zbliży się, stenbok rzuca się do ucieczki.

Stenboki żyją co najmniej 7 lat, a zdaniem Walthera (Huffman) 10–12 lat.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Samice stenboka osiągają dojrzałość płciową w 6-7, a samce w 9. miesiącu życia. Samica ma dwie pary sutków, ale w miocie rodzi zwykle jedno młode. Może rodzić do dwóch razy w roku. Masa urodzeniowa stenboka wynosi przeciętnie 0,9 kg. Przez około dwa tygodnie samica pozostawia potomstwo w ukryciu, zbliżając się do niego jedynie w porze karmienia. Później młode zaczyna żywić się trawą i może podążać za matką.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Spośród 24 opisanych podgatunków dwa są ogólnie akceptowane:

  • R. campestris campestris Thunberg, 1811 – południowa Afryka
  • R. campestris neumanni Matschie, 1894 – wschodnia Afryka

Wilson & Reeder wymieniają jeszcze:

  • R. campestris capricornis Thomas & Schwann, 1906
  • R. campestris kelleni Jentink, 1900

Poprawność opisu pozostałych podgatunków jest kwestionowana (Huffman).

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Stenboki stanowią pokarm wielu drapieżników. Dla człowieka stanowią obiekt polowań dla mięsa lub sportu.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (niskiego ryzyka)[2].

Przypisy

  1. Raphicerus campestris w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Raphicerus campestris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Raphicerus campestris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 12 stycznia 2009]
  2. Huffman Brent: Raphicerus campestris Steenbok (ang.). www.ultimateungulate.com. [dostęp 1 stycznia 2008].
  3. Newell, T.: Raphicerus campestris (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 1 stycznia 2008].