Stenbok
| Stenbok | |
| Raphicerus campestris[1] | |
| (Thunberg, 1811) | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Rząd | parzystokopytne |
| Rodzina | krętorogie |
| Rodzaj | Raphicerus |
| Gatunek | stenbok |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Stenbok (Raphicerus campestris) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny krętorogich, blisko spokrewniony z Raphicerus sharpei.
Spis treści |
Występowanie i biotop [edytuj]
Stenboki występują w dwóch oddzielnych populacjach. Zasięg występowania jednej z tych populacji obejmuje Afrykę Południową, a drugiej – Wschodnią (Kenia i Tanzania). Ich siedliskiem są suche tereny trawiaste (sawanna) oraz trawiasto-drzewiaste. Są spotykane na różnych wysokościach – od poziomu morza do 4750 m n.p.m.
Charakterystyka ogólna [edytuj]
| Podstawowe dane | |
|---|---|
| Długość ciała | 70–95 cm |
| Długość ogona | 4–6 cm |
| Wysokość w kłębie | 45–60 cm |
| Masa ciała | 7–16 kg |
| Dojrzałość płciowa | 6–9 miesięcy |
| Ciąża | 168–177 dni |
| Liczba młodych w miocie |
1 |
| Długość życia | min. 7 lat |
| Liczba chromosomów w kariotypie |
2n = 30 |
Wygląd [edytuj]
Niewielka antylopa o masie ciała nieprzekraczającej kilkunastu kilogramów. Długie kończyny i wysoko noszona głowa nadają jej charakterystyczny wygląd, przypominający gryma lub oribi. Cechą odróżniającą stenboka od tych dwóch gatunków są długie, szeroko rozstawione uszy, od wewnątrz wyścielone białym owłosieniem z ciemnym rysunkiem. Ubarwienie zwykle jasnobrązowe, chociaż występują regionalne odmiany barwne, u których sierść ma kolor płowy, rdzawy lub szary. Spód ciała, wewnętrzne strony kończyn oraz spodnia część ogona są białe. Rogi samców osiągają długość 7-19 cm, u samic rogi nie występują.
Tryb życia [edytuj]
Stenboki są aktywne w ciągu dnia. W okresach szczególnie gorących żerują o świcie oraz przed wieczorem. Są spotykane pojedynczo lub w parach. Żywią się roślinnością, głównie trawami oraz pędami drzew i krzewów. Samce wykazują terytorializm. Podstawową formą obrony przed drapieżnikami jest przyjmowanie nieruchomej postawy. Jeśli napastnik zauważy ofiarę i zbliży się, stenbok rzuca się do ucieczki.
Stenboki żyją co najmniej 7 lat, a zdaniem Walthera (Huffman) 10–12 lat.
Rozród [edytuj]
Samice stenboka osiągają dojrzałość płciową w 6-7, a samce w 9. miesiącu życia. Samica ma dwie pary sutków, ale w miocie rodzi zwykle jedno młode. Może rodzić do dwóch razy w roku. Masa urodzeniowa stenboka wynosi przeciętnie 0,9 kg. Przez około dwa tygodnie samica pozostawia potomstwo w ukryciu, zbliżając się do niego jedynie w porze karmienia. Później młode zaczyna żywić się trawą i może podążać za matką.
Podgatunki [edytuj]
Spośród 24 opisanych podgatunków dwa są ogólnie akceptowane:
- R. campestris campestris Thunberg, 1811 – południowa Afryka
- R. campestris neumanni Matschie, 1894 – wschodnia Afryka
Wilson & Reeder wymieniają jeszcze:
- R. campestris capricornis Thomas & Schwann, 1906
- R. campestris kelleni Jentink, 1900
Poprawność opisu pozostałych podgatunków jest kwestionowana (Huffman).
Znaczenie [edytuj]
Stenboki stanowią pokarm wielu drapieżników. Dla człowieka stanowią obiekt polowań dla mięsa lub sportu.
Zagrożenia i ochrona [edytuj]
Gatunek nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (niskiego ryzyka)[2].
Przypisy
- ↑ Raphicerus campestris w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 Raphicerus campestris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
Bibliografia [edytuj]
- Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Raphicerus campestris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 12 stycznia 2009]
- Huffman Brent: Raphicerus campestris Steenbok (ang.). www.ultimateungulate.com. [dostęp 1 stycznia 2008].
- Newell, T.: Raphicerus campestris (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 1 stycznia 2008].
