Parzystokopytne
| Parzystokopytne | |
| Artiodactyla | |
| Owen, 1841 | |
 Jeleń szlachetny (Cervus elaphus) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | parzystokopytne * |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Hasło parzystokopytny w Wikisłowniku |
|
Parzystokopytne (Artiodactyla) – rząd ssaków łożyskowych.
Spis treści |
Występowanie [edytuj]
Naturalny obszar występowania parzystokopytnych obejmuje wszystkie kontynenty poza Antarktydą i Australią. Zajmują różne środowiska – lasy, sawanny, pustynie, góry, a nawet zbiorniki wodne.
Cechy charakterystyczne [edytuj]
Wspólną cechą parzystokopytnych jest obecność dwóch wyraźnie większych palców (trzeci i czwarty) zakończonych racicami. U wielu gatunków występują rogi lub poroże, częściej u samców, ale również u samic. Wśród samców dochodzi do walk w okresie godowym. Poszczególne gatunki różnią się znacznie rozmiarami – od 25 cm wysokości liczonej w kłębie u karłowatych antylop do 250 cm u samców żubra oraz do ponad 5 m całkowitej wysokości u żyrafy.
Są zwierzętami głównie roślinożernymi, rzadziej wszystkożernymi. Mają żołądek jedno lub wielokomorowy (żołądek przeżuwacza).
Ewolucja [edytuj]
Najstarsze materiały kopalne zwierząt parzystokopytnych pochodzą z eocenu. Rozkwit (zwłaszcza jeleniowatych i krętorogich) nastąpił na przełomie miocenu i pliocenu.
Znaczenie gospodarcze [edytuj]
Zwierzęta parzystokopytne miały zawsze bardzo duże znaczenie dla człowieka jako zwierzyna. Dostarczały ludziom mięsa, skór, trofeów, a po udomowieniu niektórych gatunków, również mleka i wełny. Niektóre wykorzystywane są jako zwierzęta juczne, pociągowe, a nawet jako wierzchowce. W warunkach naturalnych parzystokopytne stanowią bazę pokarmową ssaków drapieżnych.
Systematyka [edytuj]
- Podrząd: świniokształtne (Suiformes)
- Rodzina: świniowate (Suidae)
- Rodzina: pekari (Tayassuidae)
- Rodzina: hipopotamowate (Hippopotamidae)
- Podrząd: przeżuwacze (Ruminantia)
- Rodzina: kanczylowate (Tragulidae)
- Rodzina: jeleniowate (Cervidae)
- Rodzina: żyrafowate (Giraffidae)
- Rodzina: widłorogie (Antilocapridae)
- Rodzina: piżmowcowate (Moschidae)
- Rodzina: krętorogie (Bovidae)
- Podrząd: wielbłądokształtne[1] (Tylopoda)
- Rodzina: wielbłądowate (Camelidae)
Artiodactyla jest taksonem parafiletycznym, gdyż nie obejmuje zaawansowanych parzystokopytnych z kladu waleni (Cetacea)[2].
Przypisy
- ↑ W starszych klasyfikacjach wielbłądowate były zaliczane do przeżuwaczy.
- ↑ Maureen A. O'Leary, Jonathan H. Geisler. The Position of Cetacea Within Mammalia: Phylogenetic Analysis of Morphological Data from Extinct and Extant Taxa. „Systematic Biology”. 48 (3), s. 455–490, 1999. doi:10.1080/106351599260102 (ang.).
Literatura przedmiotu [edytuj]
- Ssaki kopytne – przewodnik Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, ISBN 83-01-13806-8
