Tężnia

Tężnia w Ciechocinku

Aerozol powstały w wyniku działania tężni

Tężnia solankowa w Rabce-Zdroju

Tężnia - budowla z drewna i gałęzi tarniny służąca do zwiększania stężenia soli w solance. Tężnie służyły w przeszłości do uzyskiwania soli kuchennej, obecnie jako ogromne inhalatoria w kurortach.

Budowa

Tężnie budowane były zazwyczaj w postaci długich budowli kilkupiętrowej wysokości i długości nawet do kilkuset metrów. Wnętrze drewnianej konstrukcji wypełnione jest wiązkami gałązek tarniny, na które z góry spływa solanka rozbijając się o poszczególne gałązki. Pod tężnią zwykle znajduje się basen do odbioru solanki. Celem całego procesu jest uzyskanie co najmniej 16% (maksymalnie 27%) roztworu NaCl w wodzie. Proces tężenia mocno uzależniony jest od pogody. Podczas słonecznego i wietrznego dnia parowanie jest najintensywniejsze co daje najlepsze efekty, w dni deszczowe i mgliste tężenie nie następuje prawie w ogóle. W dniach niekorzystnych oraz w nocy odłączano dopływ solanki.

Historia

Pierwotnie, w XVII-XVIII w. na drewniane konstrukcje pokryte gałązkami tarniny wylewano szuflami solankę która rozpryskiwała się na gałązkach i spływała do zbiornika pod tężnią. Proces ten wielokrotnie powtarzano co pozwalało uzyskać większą gęstość solanki. Dzięki temu zabiegowi podczas warzenia zużywano mniej energii cieplnej potrzebnej do odparowania wody z solanki i krystalizacji soli. Zastosowanie pomp pozwoliło na budowanie o wiele wyższych tężni o wieluset metrowej długości. Nie zmieniło to zasady działania tężni, solanka grawitacyjnie spływała po gałęziach tarniny.

Lecznictwo

Rozwój innych sposobów pozyskiwania soli oraz wzrost znaczenia balneologii w lecznictwie spowodował, że tężnie stały się miejscem służącym do zażywania inhalacji powstałego w ich otoczeniu specyficznego aerozolu. Mikroklimat powstały wokół tężni wykorzystywany jest w profilaktyce i leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych, zapalenia zatok, rozedmy płuc, nadciśnienia tętniczego, alergii, nerwicy wegetatywnej i w przypadku ogólnego wyczerpania.

Powstawanie bogatych w sole aerozoli podczas produkcji było efektem niepożądanym gdyż prowadziło do utraty soli, natomiast w inhalacji największe znaczenie ma właśnie skład aerozolu. Tężnie konstruowane w celach leczniczych różnią się nieco do tężni produkcyjnych. Przede wszystkim solanka spływa głównie po ścianach, które są pionowe (a nie rozszerzające się u podstawy) by stworzyć jak największą ilość leczniczej mgiełki.

Polskie tężnie

Tężnia solankowa w Konstancinie-Jeziornie

Największe w Europie, najsłynniejsze i najstarsze (XIX wiek) polskie tężnie znajdują się w Ciechocinku (woj. kujawsko-pomorskie).

Pozostałe to (w nawiasie: data uruchomienia):

• Tężnia w Konstancinie (1978) (woj. mazowieckie)
• Tężnie w Inowrocławiu (1999) (woj. kujawsko-pomorskie)
• Tężnia w Grudziądzu (2006) (woj. kujawsko-pomorskie)
• Tężnia w Busko-Zdroju (2008) (woj. świętokrzyskie)
• Tężnia w Rabce tężnia o kształcie cylindrycznym (czerwiec 2009)
• Tężnia w Sołonce (kaskada solankowa), (sierpień 2010) (woj. podkarpackie)

Planowana jest także budowa tężni w Gołdapi oraz Pyrzycach.

Ciekawostki

• Podczas Zlotu XX-lecia ZHR bramę do gniazda Kujawsko-Pomorskiego Okręgu ZHR stanowiła tężnia o długości ok. 6 i wysokości ok. 4 metrów na wzór tężni w Ciechocinku. Do budowy tężni użyto oryginalnej tarniny z ciechocińskich tężni. Całość konstrukcji ważyła ponad 3 tony. Solanka tłoczona była przez pompę zasilaną prądem z elektrowni wiatrowej ulokowanej nad Jeziorem Koronowskim. Tężnia ta została zbudowana w ciągu zaledwie 5 dni przez harcerzy z 16 Aleksandrowskiej Drużyny Harcerzy im. Romualda Traugutta i harcerzy z 8 Ciechocińskiej Drużyny Harcerzy .
• Na wystawie Expo 2008 w Saragossie fragment tężni był częścią polskiego pawilonu wystawienniczego.

Linki zewnętrzne

• Galeria tężni w Inowrocławiu
• Galeria tężni w Ciechocinku

Jedna z tężni w Ciechocinku