Tężnia

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Tężnia w Ciechocinku
Aerozol powstały w wyniku działania tężni

Tężnia - budowla z drewna i gałęzi tarniny służąca do zwiększania stężenia soli w solance. Tężnie służyły w przeszłości do uzyskiwania soli kuchennej, obecnie jako ogromne inhalatoria w kurortach.

Spis treści

[edytuj] Budowa

Tężnie budowane były zazwyczaj w postaci długich budowli kilkupiętrowej wysokości i długości nawet do kilkuset metrów. Wnętrze drewnianej konstrukcji wypełnione jest wiązkami gałązek tarniny, na które z góry spływa solanka rozbijając się o poszczególne gałązki. Pod tężnią zwykle znajduje się basen do odbioru solanki. Celem całego procesu jest uzyskanie co najmniej 16% (maksymalnie[1] 27%) roztworu NaCl w wodzie[2]. Proces tężenia mocno uzależniony jest od pogody. Podczas słonecznego i wietrznego dnia parowanie jest najintensywniejsze co daje najlepsze efekty, w dni deszczowe i mgliste tężenie nie następuje prawie w ogóle. Odłączano dopływ solanki w dniach niekorzystnych oraz w nocy.

[edytuj] Historia

Pierwotnie, w XVII-XVIII w. na drewniane konstrukcje pokryte gałązkami tarniny wylewano szuflami solankę która rozpryskiwała się na gałązkach i spływała do zbiornika pod tężnią. Proces ten wielokrotnie powtarzano co pozwalało uzyskać większą gęstość solanki. Dzięki temu zabiegowi podczas warzenia zużywano mniej energii cieplnej potrzebnej do odparowania wody z solanki i krystalizacji soli. Zastosowanie pomp pozwoliło na budowanie o wiele wyższych tężni o wieluset metrowej długości. Nie zmieniło to zasady działania tężni, solanka grawitacyjnie spływała po gałęziach tarniny.

[edytuj] Lecznictwo

Rozwój innych sposobów pozyskiwania soli oraz wzrost znaczenia Balneologii w lecznictwie spowodował, że tężnie stały się miejscem służącym do zażywania inhalacji powstałego w ich otoczeniu specyficznego aerozolu. Mikroklimat powstały wokół tężni wykorzystywany jest w profilaktyce i leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych, zapalenia zatok, rozedmy płuc, nadciśnienia tętniczego, alergii, nerwicy wegetatywnej i w przypadku ogólnego wyczerpania[3].

Powstawanie bogatych w sole aerozoli podczas produkcji było efektem niepożądanym gdyż prowadziło do utraty soli, natomiast w inhalacji największe znaczenie ma właśnie skład aerozolu. Tężnie konstruowane w celach leczniczych różnią się nieco do tężni produkcyjnych. Przede wszystkim solanka spływa głównie po ścianach, które są pionowe (a nie rozszerzające się u podstawy) by stworzyć jak największą ilość leczniczej mgiełki.

[edytuj] Polskie tężnie

Tężnia solankowa w Konstancinie-Jeziornie

Najsłynniejsze i najstarsze (XIX wiek) polskie tężnie znajdują się w Ciechocinku (woj. kujawsko-pomorskie).

Pozostałe to (w nawiasie: data uruchomienia):

Planowana jest także budowa przez Urząd Gminy tężni w Sołonce oraz Pyrzycach.

Na wystawie Expo 2008 w Saragossie fragment tężni był częścią polskiego pawilonu wystawienniczego.

Jedna z tężni w Ciechocinku

[edytuj] Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. maksymalne stężenie soli zależy również od zawartości innych jonów i cząsteczek w solance
  2. ok. 27%Roland Scharf, Die Saline Nauheim, Wyd. Magistrat der Stadt Bad Nauheim, 2007 r., str. 19
  3. http://saltchamber.com/pl/teznie-solankowe
  4. Uzdrowiska w Polsce, Nasz Dziennik, Czwartek, 22 lutego 2007, Nr 45 (2758)
  5. www.rabka.pl Będzie piękna nasza Helena dostęp 08.04.2008
  6. www.dziennikpolski24.pl Spóźnione prace przy tężni i pijalni dostęp 04.17.2009
Utwórz książkę
W innych językach