Konstancin-Jeziorna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Konstancin-Jeziorna
Tężnia solankowa w Parku Zdrojowym
Tężnia solankowa w Parku Zdrojowym
Herb Flaga
Herb Konstancina-Jeziorny Flaga Konstancina-Jeziorny
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat piaseczyński
Gmina Konstancin-Jeziorna
gmina miejsko-wiejska
Data założenia Późne średniowiecze (Jeziorna, Skolimów); 1897 (Konstancin)
Prawa miejskie 1952 (Skolimów-Konstancin); 1962 (Jeziorna); 1969 (Połączenie Skolimowa-Konstancina z Jeziorną)
Burmistrz Kazimierz Jańczuk
Powierzchnia 17,74 km²
Wysokość 75-100 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

17 566[1]
944,0 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 22
Kod pocztowy 05-510, 05-520
Tablice rejestracyjne WPI
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Konstancin-Jeziorna
Konstancin-Jeziorna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Konstancin-Jeziorna
Konstancin-Jeziorna
Ziemia 52°05′N 21°07′E/52,083333 21,116667Na mapach: 52°05′N 21°07′E/52,083333 21,116667
TERC
(TERYT)
1142018024
Urząd miejski
ul. Warszawska 32
05-520 Konstancin-Jeziorna
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Konstancin-Jeziorna w Wikisłowniku
Strona internetowa

Konstancin-Jeziornamiasto w woj. mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, położone w aglomeracji warszawskiej ok. 20 km na południe od centrum Warszawy; siedziba gminy miejsko-wiejskiej Konstancin-Jeziorna.

Według danych GUS z 31 marca 2011, miasto miało 17 566 mieszkańców.

Powstało w 1969 r. w wyniku połączenia miast Skolimów-Konstancin i Jeziorna oraz kilku wsi. Jest siedzibą władz gminy. Burmistrzem miasta i gminy jest od grudnia 2010 roku Kazimierz Jańczuk[2].

W wielu miejscach spotkać można nieprawidłową odmianę nazwy miejscowości. Prawidłowo nazwa odmienia się przez przypadki jak rzeczownik (a nie przymiotnik) (np. do Konstancina-Jeziorny, w Konstancinie-Jeziornie, natomiast wszelkie formy zakończone na -Jeziornej są niepoprawne)[3].

Położenie i charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość położona jest na styku Równiny Warszawskiej i Doliny Środkowej Wisły, nad rzeką Jeziorką oraz jej dopływem, Małą. Od południa i wschodu otoczona jest kompleksem lasów Chojnowsko-Słomczyńskich, a od północy styka się z Lasem Kabackim. Dużą część samej miejscowości również pokrywają tereny leśne. Na południe od Konstancina-Jeziorny rozciągają się tereny Chojnowskiego Parku Krajobrazowego, w których wydzielono kilka rezerwatów przyrody – m.in. Skarpa Oborska (15 ha), Obory (44 ha), Łęgi Oborskie (48 ha), Łyczyńskie Olszyny (25 ha)[4].

Konstancin posiada wybitne walory uzdrowiskowe jako jedyne uzdrowisko w województwie mazowieckim w bezpośrednim sąsiedztwie Warszawy ze względu na złoża wód leczniczych i charakterystyczny klimat związany z otaczającymi go kompleksami lasów sosnowych[5]. Jest miejscem wydobycia ciepliczych wód mineralnych, wykorzystywanych w uruchomionej w 1979[6] tężni solankowej. W mieście, w ramach Uzdrowiska Konstancin-Zdrój Sp. z o.o. (sprywatyzowane w 2011 roku[7]) funkcjonują obiekty uzdrowiskowe i sanatoryjne: "Biały Dom", "Przy Źródle", Szpital Rehabilitacji Kardiologicznej, Szpital Rehabilitacji Neurologicznej[6], a także Centrum Rehabilitacji im. Prof. Mariana Weissa (dawniej STOCER), w którym leczy się schorzenia kręgosłupa i narządów ruchu, Centrum Kompleksowej Rehabilitacji.

Pewne obawy i niepokój mieszkańców budzi rozwój przemysłu w strefie uzdrowiskowej i jej pobliżu (np. asfaltownia w Mirkowie)[8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jeziorna[edytuj | edytuj kod]

Jeziorna była wsią istniejącą już od średniowiecza. Z miejscowością wiąże się powiedzenie "Czy wiesz gdzie Jeziorna?", oznaczające w XVIII wieku groźbę "apelacyi pod Jeziorną", czyli pojedynku. Na terenie objętym władzą marszałka dworu pojedynki były zakazane. Granicę stanowiła rzeka Jeziorka, dlatego tu właśnie ówcześni korzystali z ustronnego miejsca – być może położonego w miejscu dzisiejszego Parku Zdrojowego lub osiedla Grapa[9].

Od początków XV wieku na terenie Jeziorny (konkretnie tzw. Jeziorna Oborska, leżąca na terenach dóbr Oborskich) funkcjonował młyn[10]. W obecnym miejsu przy grobli nad Jeziorną zlokalizowany był co najmniej od 1730 roku. W 1775 roku baron Jan Kurtz zwrócił się do króla Poniatowskiego z propozycją założenia w Jeziornie papierni. Zakład został wybudowany półtora kilometra w dół rzeki od tego pierwszego młyna[11]. Był to jeden z najstarszych zakładów papierniczych w Polsce i pierwszy na terenie Mazowsza. W powstałej wtedy Królewskiej Fabryce Papiery czerpano m.in. papier na którym spisana została Konstytucja 3 maja[12]. Przy papierni powstała osada. W kolejnych latach zakład przechodził na własność Samuela Bruschkego, a następnie Józefa Krzyczkowskiego. Trzykrotnie spłonął – w latach 1804, 1819 i 1829[11].

W 1830 roku zakład przeszedł na własność Banku Polskiego. Powstawał w nim papier używany m.in. do druku papierów wartościowych. W 1836 r. wyposażony on został w nowoczesne maszyny sprowadzone dwa lata wcześniej z Wiednia[13] – była to pierwsza maszyna papiernicza w Polsce, pozwalająca na produkcję "papieru bez końca". Umieszczono ją w wykupionym na te potrzeby "górnym zakładzie" w miejscu pierwotnego młyna, który zaprojektował Jan Jakub Gay[11]. Stworzono wtedy nowoczesny kompleks industrialny, łączący dwa zakłady. Od tamtej pory przyjęło się nazywać nowy kompleks "górną papiernią", stary zaś "dolną papiernią". W 1888 r. zakład w Jeziornie wykupiło Akcyjne Towarzystwo Mirkowskiej Fabryki Papieru. Z inicjatywy Edwarda Natansona w rok później przeniesiono do Jeziorny z Mirkowa większość maszyn i fachowców[12]. Również z jego inicjatywy powstało osiedle Porąbka, przeznaczone dla pracowników nowej fabryki. Dla uczczenia przemysłowca przez szereg lat używano na jego określenie nazwy Edwardów, sama zaś dzielnica nazywana jest obecnie Mirkowem od nazwy macierzystej papierni.

Po 1945 papiernia w Jeziornie znana była jako WZP – jeden z głównych producentów papieru w PRL, w latach 90. XX wieku sprywatyzowany. Przez lata górny kompleks zredukowany został do celów szmaciarni (i tym mianem jest nadal czasem określany) oraz magazynów. Spłonął niemal doszczętnie w pożarze w 1984 roku[11][13]. W odrestaurowanych i rozbudowanych budynkach starej części papierni (oryginalnie proj. Jakub Gay, 1836-1838) stworzono w 2002 roku centrum handlowe "Stara Papiernia" (według proj. arch. Bulanda i Mucha (BiM)[13]). "Dolny" zakład, należący w ostatnim okresie działalności do Metsa, przestał produkować papier i został zamknięty w 2012 roku[14]. Większość zakładu, z wyłączeniem niektórych obiektów zabytkowych i komina, wyburzono w latach 2013-2014.

Przed II wojną światową w Jeziornie silna była gmina żydowska. Według spisu powszechnego z roku 1921 Żydzi stanowili połowę mieszkańców osady. Na terenie działała m.in. bożnica i mykwa (budynek zachowany do dziś). W czasie wojny Niemcy najpierw zgromadzili Żydów z Jeziorny i okolic w getcie (znajdującym się między rzeką Jeziorką, a ulicą Bielawską), a następne wywieźli ich do getta w Warszawie (dokładna data wywózki nie jest pewna – źródła mówią o 1941 roku)[15].

Skolimów[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Skolimowie pojawiają się w zapisach historycznych w 1407 roku. Na terenach leżących na północnym brzegu Jeziory (obecnie Jeziorki) z nadania książąt mazowieckich osiedli rycerze z Prus, uciekający przed wojną między Koroną, a zakonem krzyżackim[16].

W wieku XIX Skolimów był miejscowością letniskową, oferującą podobne walory lecznicze i naturalne jak późniejszy niedaleki Konstancin (z którym został połączony w jeden ośrodek miejski w 1952 roku).

Konstancin[edytuj | edytuj kod]

Centrum Rehabilitacji STOCER - oddział dziecięcy przy ul. Długiej, Konstancin-Jeziorna

Nazwa Konstancina pochodzi od imienia hrabiny Konstancji z Potulickich Skórzewskiej. Konstancin powstał z terenu wydzielonego z dóbr oborskich, zapisanego hrabinie w testamencie przez siostrę w roku 1898, rozparcelowanego przez syna Konstancji, hrabiego Witolda Skórzewskiego i jego wuja, Stanisława Mielżyńskiego, folwarku leśnego Konstancja (ok.100 ha) pod koniec XIX wieku – oficjalna data założenia miasta 1897 r.[17] Leśne tereny niedaleko Warszawy, położone na przedłużeniu Traktu Królewskiego z dojazdem Kolejką Wilanowską, stały się popularnym miejscem budowy willi letniskowych. W przeciągu kilku lat Skórzewski wraz ze swoim stryjem, hr. Władysławem Mielżyńskim[17]. Na przełomie XIX i XX wieku powstało tu wiele okazałych rezydencji zaprojektowanych przez czołowych polskich architektów we wszystkich modnych ówcześnie stylach: od stylów historycznych (neogotyk, neoklasycyzm etc.), poprzez architekturę dworkową i witkiewiczowski styl zakopiański, ale również wzory willi włoskich czy zameczków nadreńskich, aż po fantazyjną secesję, modernizm, czy oszczędny funkcjonalizm lat 30. Projektantami byli m.in.: Jan Fryderyk Heurich, Władysław Marconi, Henryk Gay, Tadeusz Tołwiński, Józef Pius Dziekoński, Władysław Jabłoński, Kazimierz Skórewicz, Franciszek Lilpop, Bronisław Colonna-Czosnowski, Czesław Przybylski i Grupa Praesens. Mieszkańcami Konstancina byli między innymi Stefan Żeromski i Wacław Gąsiorowski (pełnił funkcję sołtysa Konstancina). Konstancin w dwudziestoleciu był reklamowany jako miejsce elit kultury. Z kanalizacją i elektryką. Obecnie w Konstancinie swoje domy posiada wielu znanych biznesmenów, artystów i dziennikarzy.

W latach powojennych Konstancin traktowany był przez władze stołeczne jako miejsce "zsyłki". Zabytkowe wille objęto "szczególnym trybem najmu" i zasiedlono lokatorami komunalnymi. Część z nich nadal mieszka w tych budynkach, powoli popadających w ruinę.

Po wojnie, w 1953 roku w uzdrowisku, na bazie istniejącej wcześniej infrastruktury szpitalnej, zostało założone Stołeczne Centrum Rehabilitacji (Stocer) kierowane przez prof. Mariana Weissa. Ideą ośrodka było leczenie kompleksowe, również najcięższych przypadków, które pozbawiają pacjentów samodzielności. Polegała ona nie tylko na wykonaniu niezbędnych zabiegów chirurgicznych, lecz również rehabilitacji, zaopatrzeniu ortopedycznym, nauce nowego zawodu i samodzielności w podstawowych funkcjach życiowych. Istnieje i działa po dziś dzień[18].

W latach 60. odkryto w mieście złoża solanki[19].

Połączenie miast[edytuj | edytuj kod]

ul. J. Kochanowskiego

W 1969 doszło do administracyjnego połączenia Jeziorny, Konstancina-Skolimowa oraz kilku okolicznych wsi (Klarysew i in.) i utworzenia nowego tworu miejskiego Konstancina-Jeziorny. Od momentu utworzenia miasto należało do woj. warszawskiego, również po zmniejszeniu jego obszaru w latach 1975–1998. Po ponownym utworzeniu powiatu piaseczyńskiego 1 stycznia 1999 roku Konstancin-Jeziorna wszedł w jego skład, a wraz z nim w skład województwa mazowieckiego.

W 1979[6] uruchomiono tężnię solankową.

Wraz z nadejściem boomu budowlanego w pierwszych latach XXI wieku miasto znów stało się modne – zaczęły w nim powstawać nowoczesne osiedla domów wielorodzinnych, osiągające na wolnym rynku wygórowane ceny. Jednocześnie wiele z zabytkowych willi popada w ruinę, a niektóre ulegają zniszczeniu w wyniku samowoli budowlanych[20] lub zaniedbań właścicieli[21].

Wielu mieszkańców to przedstawiciele tzw. „warszawskiej elity” – artyści, politycy, wysocy urzędnicy państwowi, generalicja, biznesmeni, architekci, prawnicy i lekarze.

Wraz ze wzrostem liczby mieszkańców, a także dużym rozwojem motoryzacji cały ośrodek miejski zaczął odczuwać problemy komunikacyjne, spowodowane opóźnieniami we wprowadzaniu nowoczesnych rozwiązań drogowych i transportowych[22].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Układ urbanistyczny[edytuj | edytuj kod]

Fragment parku w Mirkowie

Główne dzielnice miasta to Klarysew – graniczy z Warszawą, Jeziorna – ze względów historycznych[10] czasem nazywana także Jeziorną Królewską – część centralna, tu znajdują się siedziba władz gminy i komisariat policji, Mirków – osiedle bloków mieszkalnych skupione wokół fabryki papieru, Konstancin – główna cześć uzdrowiskowa o niskiej, willowej zabudowie, Grapa – osiedle bloków mieszkalnych oraz Skolimów.

Ponieważ miasto powstało z połączenia kilku ośrodków, jest urbanistycznie niejednorodne i rozrzucone na dużym terenie. Przeważa zabudowa jednorodzinna, częściowo o charakterze rezydencjonalnym, której trzon stanowi zabytkowa zabudowa willowa i koncepcja urbanistyczna z początku XX wieku i okresu dwudziestolecia międzywojennego na terenie Konstancina (koncepcję miasta hr. Skórzewski oparł na koncepcji Gruenewaldu), Skolimowa i Klarysewa, oraz typu miejskiego (Jeziorna) i industrialnego (tereny na wschód od ul. Mirkowskiej, okolice ul. Tysiąclecia) i handlowo-usługowego (tereny wzdłuż drogi z Warszawy, rejon Al. Wojska Polskiego). Po wojnie powstały tu także osiedla bloków wielorodzinnych Mirków i Grapa. W ostatnich latach realizowanych jest wiele nowych inwestycji, zarówno jedno- jak i wielorodzinnych[23].

Ważniejsze obiekty[24][25][edytuj | edytuj kod]

  • papiernia przy ul. Mirkowskiej 45
  • zabytkowy zespół tzw. Górnej Papierni lub "Szmaciarni" (obecnie centrum handlowe "Stara Papiernia")
  • Kościoły (neogotyckie): pw. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny przy ul. Jaworskiego 1a (Mirków), pw. Wniebowzięcia N.M.P. przy ul. Piłsudskiego 54, pw. Matki Bożej Anielskiej przy ul. Kościelnej 16/Środkowej 15
  • wille przy ul. Sienkiewicza — "Moja", "Natemi", "Mon Repos", "Świt" – Żeromskich, zabytkowa wieża ciśnień
  • wille przy ul. Batorego — "Słoneczna", "Kaprys", "Eunice", "Pod Łabędziami", "Ukrainka", "Zbyszek", "Helena", "Julia"
  • wille w okolicach ul. Jagiellońskiej – "Urocza", "Eloe", "Anna", "Irena"
  • wille przy ul. Sobieskiego – "Quo vadis", "Gryf", "Zameczek"
  • willa "Jutrzenka" przy ulicy Długiej (zabytek w stylu zakopiańskim)
  • Park Zdrojowy z tężnią solankową.
  • wille w dzielnicy Królewska Góra: ul. Gąsiorowskiego, Czarnieckiego, Potulickich
  • Ambulatorium Osiedla Robotniczego przy ul. Mirkowskiej 56
  • stary młyn w Skolimowie – ul. Chylicka i sąsiadująca z nim willa "Zagłobin" przy ul. Sułkowskiego
Zachód słońca nad jazem Imberfal

Tereny zielone[26][edytuj | edytuj kod]

Na północ od Konstancina-Jeziorny rozciąga się teren Lasu Kabackiego i Parku Kultury w Powsinie. Na prawym brzegu Jeziorki, między terenami przemysłowymi w Mirkowie a wsiami nadwiślańskimi położone są łęgi, natomiast po południowej stronie Al. Wojska Polskiego – podmokłe łąki, przechodzące w kompleks lasów Chojnowsko-Słomczyńskich. Tereny Konstancina i Skolimowa są gęsto zadrzewione.

W dzielnicy Konstancin znajduje się Park Zdrojowy im. hr. Witolda Skórzewskiego z tężnią solankową i amfiteatrem. Jego funkcjonalnym przedłużeniem jest Trakt Spacerowy im. Henryka Sienkiewicza. Drugi park znajduje się w Mirkowie, między kościołem Św. Józefa a stawem retencyjnym przy papierni.

Na terenach między Jeziorką a ul. Mirkowską, oraz wzdłuż ul. Literatów (w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu Skarpa Oborska) usytuowane są ogródki działkowe.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Most na Jeziorce

Na terenie miasta krzyżują się dwie drogi wojewódzkie:

Miasto posiada stałe połączenia autobusowe z pobliskim Piasecznem oraz Warszawą obsługiwane przez ZTM[27]:

  • linia 710 (trasa: Skolimów, Konstancin, Grapa, Mirków, Jeziorna, Klarysew) oraz
  • linia 724 (trasa: Chylice, Skolimów C, Jeziorna, Klarysew)
    łączą Piaseczno z warszawskim metrem przy stacji Wilanowska;
  • linia 742 (trasa: Grapa, Jeziorna, Klarysew) łączy Górę Kalwarię i Brześce z Wilanowem;
  • linia 700, obsługiwana przez autobusy niskopodłogowe i przeznaczona głównie dla osób niepełnosprawnych (na trasie znajduje się większość obiektów medycznych Konstancina) prowadzi od Skolimowa, przez Konstancin, Jeziornę i Klarysew do Centrum (do Dworca Centralnego PKP) w Warszawie;
  • linia 139 łączy Klarysew (przystanek pod Ogrodem Botanicznym PAN) ze stacją metra Wilanowska;
  • linia nocna N50 kursująca z piątku na sobotę oraz z soboty na niedzielę trasą Skolimów, Konstancin, Grapa, Mirków, Jeziorna, Klarysew do stacji Metro Wilanowska.
  • linie L14, L15 i L16 realizują połączenia wewnątrz gminy.

Dodatkowo realizowane są połączenia autobusowe, obsługiwane przez PKS oraz przewoźników prywatnych, łączące miasto z Warszawą, Piasecznem oraz Górą Kalwarią.

Przez Jeziornę przebiega niezelektryfikowana towarowa bocznica kolejowa łącząca Okęcie przez Piaseczno z Elektrociepłownią Siekierki[28]. Właścicielem bocznicy jest Vattenfall, operatorem DB Schenker Rail. Tabor na odcinku Okęcie – Jeziorna obsługuje operator oraz PKP Cargo, od nastawni i stacji przeładunkowej Jeziorna[29] do stacji Siekierki kursuje jedynie operator[28].

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Zespół Szkół im. W. S. Reymonta w Mirkowie

Szkoły[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół nr 1 – Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. S. Wyszyńskiego, ul. Wojewódzka 12
  • Zespół Szkół nr 2 – Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. S. Żeromskiego, ul. Żeromskiego 15
  • Zespół Szkół nr 3 – Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. J. Twardowskiego, ul. Bielawska 57
  • Zespół Szkół Integracyjnych nr 5 im. Batalionów Armii Krajowej "Krawiec" i NSZ "Mączyński", ul. Szkolna 7
  • Zespół Szkół im. W. S. Reymonta, ul. Mirkowska 39
  • Zespół Szkół w Chylicach – Szkoła Podstawowa i Gimnazjum, ul. Dworska 2
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Macieja Rataja, Opacz 9
  • Szkoła Podstawowa nr 295 i Gimnazjum w Centrum Rehabilitacji, ul. Długa 40/42
  • No Bell Szkoła Podstawowa Montessori, No Bell Gimnazjum, ul. Mirkowska 39
  • American School of Warsaw, ul. Warszawska 202
  • Szkoła Muzyczna I-go Stopnia w Konstancinie, ul.Świetlicowa 7/9 lok A1
  • Niepubliczna Szkoła Muzyczna I st. ADAGIO im. S. Rachmaninowa, ul. Żeromskiego 15

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole Gminne nr 1, ul. Oborska 2
  • Przedszkole Gminne nr 2, ul. Jaworskiego 3
  • Przedszkole Gminne nr 4, ul. Warecka 6
  • Przedszkole Gminne nr 5, wieś Obory
  • Prywatne Przedszkole nr 1 Montessori, ul. Mirkowska 39
  • Niepubliczne Przedszkole nr 2 Klubik Bączek, ul. Lipowa 12 b
  • Niepubliczne Przedszkole Skrzatka Oczatka, ul. Fabryczna 14
  • Ochronka Sióstr Służebniczek im. Św. Edmunda Bojanowskiego, ul. Wilanowska

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. Św. Józefa w Mirkowie

Parafie katolickie[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Konstancina-Jeziorny znajdują się 4 parafie rzymskokatolickie należące do dekanatu konstancińskiego archidiecezji warszawskiej[30] oraz parafia polskokatolicka należąca do diecezji warszawskiej[31].

Pozostałe instytucje religijne[edytuj | edytuj kod]

Kultura i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Amfiteatr w Parku Zdrojowym
Plac zabaw w Parku Zdrojowym
  • Konstanciński Dom kultury, zajmujący się organizacją imprez, koncertów, przedstawień oraz prowadzący cykliczne zajęcia muzyczne, taneczne, warsztaty fotograficzne i inne[36]. KDK działa w siedzibie głównej w Mirkowie i w filii na Grapie, a także na terenach podmiejskich w świetlicach i domach ludowych[37]. Przedstawienia i koncerty odbywają się także w okresie letnim w amfiteatrze w Parku Zdrojowym.
  • Szkoła Muzyczna w Konstancinie obok działalności edukacyjnej prowadzi ożywioną działalność koncertową./www.muzyczna-konstancin.pl/ Od roku 2008 jest organizatorem międzynarodowej imprezy muzycznej o nazwie EUROPEJSKIE SPOTKANIA MUZYCZNE – YOUTHFESTIVAL.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działają[38]:

  • Muzeum Bajek, Baśni i Opowieści (ul. Diamentowa 8, Czarnów)
  • Muzeum Papiernictwa (ul. Mirkowska 45)
  • Muzeum – Dom Stefana Żeromskiego (ul. Żeromskiego 4)

Imprezy cykliczne[edytuj | edytuj kod]

Ogród Historyczno-Krajoznawczy na Festiwalu Otwarte Ogrody, IX.2013

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Piesze[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny zielony – prowadzi przez Królewską Górę i Nowe Wierzbno, a dalej tereny leśne Chojnowskiego Parku Krajobrazowego w kierunku południowym. W okolicach Czarnowa opuszcza obszar Gminy Konstancin-Jeziorna i kieruje się w stronę Zalesia Górnego, przez Lasy Chojnowskie, Ustanówek do Złotokłosu. Długość odcinka Konstancin-Ustanówek 16 km, cały szlak – 34 km.
szlak turystyczny czarny – prowadzi po zamkniętej pętli przez zabytkowy teren Konstancina, Las Oborski, Skolimów, deptak nad rzeką Jeziorką i Park Zdrojowy. Długość pętli 8,8 km.
szlak turystyczny żółty – prowadzi przez zabytkowy teren Konstancina, Las Oborski, Łyczyn i Cieciszew nad Wisłę. We wsi Dębówka opuszcza obszar Gminy Konstancin-Jeziorna i kieruje się dalej na południe do Góry Kalwarii. Długość odcinka Konstancin-Słomczyn – 6,5 km, Słomczyn-Góra Kalwaria (dworzec autobusowy) – 12,5 km. Łącznie 19 km.
szlak turystyczny niebieski – prowadzi z Ursynowa, przez Las Kabacki, Konstancin (Park Zdrojowy), Obory (Dwór w Oborach), rezerwat Łyczyńska Olszyna, Łyczyn, Las Oborski. W okolicach Czarnowa opuszcza obszar Gminy Konstancin-Jeziorna i kieruje się w stronę Zalesia Górnego. Długość odcinka Kabaty-Konstancin 9 km, a Konstancin-Zalesie Górne (do stacji PKP) – 20,6. Łącznie 29,6 km.

Ścieżka spacerowa "Śladami Stefana Żeromskiego" – tworzy pętlę długości 10,5 km, zaczyna się na skrzyżowaniu ul. Sienkiewicza i ul Piłsudskiego, prowadzi aleją główną przez Park Zdrojowy, za tężnią solankową należy przekroczyć Jeziorkę mostem pieszym, następnie wzdłuż rzeki do mostu na ul. Warszawskiej, mijając po drodze jaz Imberfal i zalew Św. Jan do ronda Jana Pawła II przy Starej Papierni. Dalej poniżej skarpy pradoliny Wisły równolegle do ul. Literatów przez rezerwat Łęgi Oborskie, do dworu w Oborach – kolebki miasta, przez rezerwat Skarpa Oborska, cmentarz z I wojny światowej "Marynin", i Łyczyn. Po przejściu przez ul. Wilanowską wchodzi się do rezerwatu Obory w Lesie Oborskim, koło dawnej gajówki i ul. Od Lasu koło Głazów Żeromskiego, wraca się do Konstancina. Ścieżka przechodzi obok willi "Świt" na ul. Żeromskiego, w której mieszkał Stefan Żeromski.

Rezerwat Łęgi Oborskie

Rowerowe[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny niebieski – prowadzi z Ursynowa do Góry Kalwarii i Czerska terenami nadwiślańskimi. Po drodze przechodzi przez centrum Konstancina. Trasa: Las Kabacki, Ogród Botaniczny PAN, Konstancin, wzdłuż rzeki Jeziorki do ronda Jana Pawła II przy Starej Papierni, Obory, Goździe, Cieciszew. We wsi Dębówka szlak opuszcza obszar Gminy Konstancin-Jeziorna.
szlak turystyczny czarny – wariant szlaku niebieskiego. Przy dworze w Oborach skręca w prawo i prowadzi przez tereny Chojnowskiego Parku Krajobrazowego, najpierw Las Oborski, następnie przez Lasy Chojnowskie w kierunku Zalesia Górnego. W okolicach Czarnowa szlak opuszcza obszar Gminy Konstancin-Jeziorna.
szlak turystyczny żółty – wariant szlaku czarnego. Prowadzi przez Las Oborski inną trasą niż szlak czarny – kieruje dalej na południe w okolice wsi Kawęczynek, a następnie przez Borowinę do Czarnowa, gdzie ponownie łączy się z czarnym szlakiem.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Do obiektów sportowych należą m.in. plac sportowy GOSiR (ul. Południowa), hala sportowa (ul. Żeromskiego), tor wrotkarski (Słomczyn). Na terenie CKR przy ul. Gąsiorowskiego działa ogólnodostępny basen pływacki wraz z sauną i jaccuzi. Na terenie osiedla Mirków dostępna jest siłownia na wolnym powietrzu.

Kluby piłkarskie[edytuj | edytuj kod]

  • KS Konstancin, powstały z połączenia w 2013 dwóch starszych klubów: LKS Skra Konstancin i RKS Mirków 1923
  • Międzyszkolny Uczniowski Klub Sportowy Kosa-Konstancin prowadzony przez Romana Koseckiego

Pozostałe[edytuj | edytuj kod]

  • Integracyjny Klub Sportowy GTM Konstancin – drużyna koszykówki na wózkach, szermierki na wózkach, tenisa ziemnego na wózkach, pływacka[44].
  • Stowarzyszenie Kultury Fizycznej "Pogoń" Konstancin

Twórczość związana z Konstancinem-Jeziorną[edytuj | edytuj kod]

Miasto w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Miasto w filmie i telewizji[edytuj | edytuj kod]

Miasto i jego otoczenie stanowią tło dla licznych polskich produkcji filmowych. Konstancin-Jeziorna pojawia się m.in. w serialach BrzydUla, M jak miłość, Barwy szczęścia, Na dobre i na złe, Kryminalni czy Odwróceni, a także w filmach takich jak Pułkownik Kwiatkowski, Złoto dezerterów, Katyń, Brunet wieczorową porą i wiele innych[45].

Miasto w komiksie[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 2012 roku ukazał się komiks Spełniony sen - Rzecz o hrabim Witoldzie Skórzewskim i powstaniu Konstancina, którego autorami byli Bartek Biedrzycki (scenariusz) i Łukasz Godlewski (rysunki). Opowiadał o życiu hrabiego Skórzewskiego, oraz o założeniu Konstancina[46].

Miasta partnerskie[47][edytuj | edytuj kod]

Znani mieszkańcy Konstancina[edytuj | edytuj kod]

Wacław Gąsiorowski, pisarz, sołtys Konstancina 1936–1939

Honorowi obywatele Konstancina[edytuj | edytuj kod]

  • Marszałek Józef Piłsudski, naczelnik państwa polskiego
  • Ksiądz kanonik Bogdan Jaworek, proboszcz parafii pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Konstancinie-Jeziornie
  • Lady Sue Ryder, pielęgniarka, filantropka, działaczka humanitarna
  • Will de Vreeze, burmistrz bliźniaczego miasta Leidshendam w Holandii w latach 1980–1997
  • Karol Wojtyła, papież Jan Paweł II
  • Johan Van Reisen, pierwszy Prezydent Komisji Współpracy Leidschendam – Konstancin-Jeziorna
  • Józef Hlebowicz, weteran kampanii wrześniowej, pierwszy burmistrz gminy Konstancin-Jeziorna w III RP w latach 1990–1993
  • dr Marian Weiss, lekarz, twórca Stołecznego Centrum Rehabilitacji
  • Wacław Gąsiorowski – powieściopisarz, dziennikarz, publicysta, działacz polonijny i niepodległościowy, członek Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów.

Zasłużeni dla miasta[48][edytuj | edytuj kod]

  • Anna Buczkowska, artystka plastyk
  • Zbigniew Cechnicki, lekarz
  • Anna Cserna-Kondek, pedagog
  • Eleonora Fleming-Klunder, lekarz
  • Jan Haftek, Ordynator Centrum Rehabilitacji
  • Krystyna Henisz, długoletnia mieszkanka Konstancina
  • Maria Kamińska, pedagog
  • Stanisław Kazubski, lekarz
  • Józef Kopyt, działacz kultury, pedagog
  • Barbara Niedzielska, pedagog
  • Czesław Pajor, działacz OSP
  • Andrzej Piętka, lekarz
  • Janina Czesława Wichiciel, długoletnia mieszkanka Konstancina
  • Janina Witkowska, długoletnia mieszkanka Konstancina
  • Monika Żeromska, poetka i malarka

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Mikołaj Ostrowski: Kazimierz Jańczuk – nowy Burmistrz!. Konstancin24.eu, 2010-12-06. [dostęp 2011-06-16].
  3. Wyjaśnienia poradni językowej PWN
  4. Rezerwaty przyrody. Mazowiecki Zespół Parków Krajobrazowych. [dostęp 2012-02-24].
  5. E-kurort. Portal kurortów polskich. [dostęp 2012-02-24].
  6. 6,0 6,1 6,2 Uzdrowisko Konstancin Zdrój. Strona Uzdrowiska Konstancin-Zdrój. [dostęp 2012-02-24].
  7. Uzdrowisko Konstancin-Zdrój sprzedane!. Konstancin.com, 2011-12-09. [dostęp 2012-02-20].
  8. mwr//gak: Konstancin walczy z asfalciarnią. TVN24.pl, 2008-04-09. [dostęp 2012-02-24].
  9. Apelacyja pod Jeziorną. Czy wiesz?. [dostęp 2012-02-20].
  10. 10,0 10,1 Paweł Komosa: Młyn w Jeziornie Oborskiej. styczeń 2013. [dostęp 5 lutego 2013].
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Zdzisław Skrok: Konstancin – Zapomniana Arkadia. Warszawa: Wydawnictwo Stanisław Kryciński, 2003, s. 56-63. ISBN 9788385531111.
  12. 12,0 12,1 Od Konstytucji 3 maja do papieru toaletowego. Polska Niezwykła. [dostęp 2012-02-25].
  13. 13,0 13,1 13,2 Historia papierni w Jeziornie i CH Stara Papiernia. Strona CH Stara Papiernia. [dostęp 2012-06-29].
  14. K.Korbik Papiernia Mirków (pol.). 2012-03-29 [dostęp 2013-01-31]
  15. Konstancin-Jeziorna. Wirtualny Sztetl. [dostęp 2012-06-29].
  16. Paweł Komosa: Początki Skolimowa. luty 2013. [dostęp 10 kwietnia 2013].
  17. 17,0 17,1 Historia. Strona UMiG Konstancin-Jeziorna, 2011-12-09. [dostęp 2012-02-24].
  18. Jerzy Edward Kiwerski: Historia Specjalistycznego Centrum Rehabilitacji im.Prof. Mariana Weissa (STOCER) w Konstancinie. Acta Balneologica, 2007-02-28. [dostęp 2012-02-28].
  19. Historia uzdrowiska. Strona UMiG Konstancin-Jeziorna. [dostęp 2012-02-24].
  20. Artykuł Kto ma pilnować zabytków?
  21. Artykuł Willę Zbyszek strawił ogień
  22. Lokalny Program Rewitalizacji – Sekcja 4. Analiza SWOT – Komunikacja
  23. Architektura Konstancina. Polska Niezwykła. [dostęp 2012-02-29].
  24. Obiekty figurują m.in. na liście: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków – stan na 31 grudnia 2011 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2012-02-29].
  25. Zabytki. Strona Urzędu Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna. [dostęp 2012-02-29].
  26. zespół: Uwarunkowania i możliwości poprawy struktury wypoczynkowo – uzdrowiskowej na terenie gminy Konstancin–Jeziorna. Studio Krajobraz. [dostęp 2012-03-01]. rozdziały 6, 7.
  27. Informacja o komunikacji miejskiej na stronie Urzędu Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna
  28. 28,0 28,1 Bocznica EC Siekierki. Koleje Mazowieckie: Serwis o kolei na Mazowszu. [dostęp 2012-02-25].
  29. Stacja Jeziorna. Baza Kolejowa. [dostęp 2012-02-25].
  30. Dekanaty warszawskie i pozawarszawskie (pol.). Archidiecezja Warszawska. [dostęp 2012-02-25].
  31. Diecezja Warszawska (pol.). Kościół Polskokatolicki w RP. [dostęp 2012-02-25].
  32. Strona Buddyjskiej Grupy Medytacyjnej Konstancin
  33. W drodze do siebie – Kościół Ewangelicko-Metodystyczny
  34. Centrum Animacji Misyjnej
  35. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 5 czerwca 2014.
  36. Program. Strona KDK. [dostęp 2012-03-05].
  37. Warsztaty okolicznościowe. Strona KDK. [dostęp 2012-03-05].
  38. (tm): Muzea. Strona Urzędu Miasta i Gminy. [dostęp 2012-03-05].
  39. Tężnia Marzeń w sekcji "Imprezy Cykliczne" na stronie KDK. [dostęp 2012-11-20].
  40. Dni Konstancina – Piknik Retro w sekcji "Imprezy Cykliczne" na stronie KDK. [dostęp 2012-11-20].
  41. Festiwal Sportów Teatralnych 321Impro. [dostęp 2012-11-20].
  42. Mieszkańcy Konstancina-Jeziorny otworzą ogrody. [dostęp 2013-09-08].
  43. Witt Wilczyński: W tany z orylami. [dostęp 2014-04-27].
  44. Informacje o historii i działalności na stronie klubu
  45. Grono Konstancin – filmy / seriale
  46. Informacja o komiksie w portalu Gildia Komiksu
  47. Sekcja "Miasta partnerskie"na stronie Urzędu Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna
  48. Tytuł nadany uchwałą Rady Miasta, patrz: Honorowi obywatele. Strona Urzędu Miasta i Gminy KOnstancin-Jeziorna. [dostęp 2012-02-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]