Taiko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bębniarze taiko w Aichi w Japonii

Słowo taiko (jap. 太鼓?) w języku japońskim oznacza "bęben". Poza Japonią jest ono używane przede wszystkim jako łączne określenie różnorodnych japońskich bębnów (和太鼓, 'wa-daiko', "japoński bęben" w języku japońskim) oraz do stosunkowo młodej sztuki zespołowych występów bębniarzy taiko (czasem określanej jako "kumi-daiko", 組太鼓). Do wyrobu bębna używa się co najmniej dwustuletniego drewna, które po wstępnej obróbce jest suszone w sposób naturalny przez co najmniej pięć lat. Wnętrze bębna jest rzeźbione, dzięki czemu bębny mogą wydawać różne dźwięki.

Rodzaje taiko[edytuj | edytuj kod]

Wystawa prezentująca wyrób bębna taiko

Nagadō-daiko (jap. 長胴太鼓 długie taiko?) składa się z dwóch kawałków skóry wołowej naciągniętych na drewniany korpus (tradycyjnie wycięty z pojedynczego kawałka drewna, obecnie często wykonywany z klepek) i mocno naprężonych. Naciągi tsukeshime-daiko (jap. 付締め太鼓 często skracane do "shime-daiko" lub "shime"?) są umieszczone na żelaznych obręczach i złożone wokół mniejszego korpusu. Lina tsukeshime-daiko jest mocno naciągana przed każdym użyciem. okedō-daiko (jap. 桶胴太鼓 "beczkowaty" taiko, często skracane do "okedo" lub "oke"?) może być umieszczony na stojaku i używany jak każdy inny taiko, lecz zazwyczaj jest przywiązany do ramienia, pozwalając bębniarzowi na grę w czasie ruchu. Pozostałe taiko to między innymi uchiwa-daiko (jap. 団扇太鼓 taiko "wachlarz"?), hira-daiko (jap. 平太鼓 płaski taiko?), ō-daiko (jap. 大太鼓 wielki taiko?) i cała gama instrumentów perkusyjnych, wykorzystywanych w tradycyjnych japońskich przedstawieniach , gagaku i kabuki.

Olbrzymi bęben taiko, o długości 240cm, średnicy 240cm i wadze 3 ton. Wykonany z pojedynczego kawałka drewna pozyskanego z 1200-letniego drzewa

Bębny okedō-daiko mogą mieć różne rozmiary. Od niewielkich, łatwych do noszenia, do największych wśród bębnów japońskich. Z kolei nagadō, może być wykonany w różnych rozmiarach, ale nie ma aż takiej dowolności, ze względu na konstrukcję z klepek.

Region Aomori jest słynny z festiwalu Nebuta, podczas którego wielu ludzi gra na ogromnych okedō wiezionych przez ulice.

Zarówno nagadō-daiko, jak i okedō, posiadają dźwięk obręczy nazywany "ka". Jednakże w czasie gry na obręczy w przypadku okedō, należy uderzać tylko w najbardziej zewnętrzną metalową obręcz, a nie w sam korpus bębna. Cienkie, lekkie drewno okedō jest szczególnie podatne na niszczenie pod wpływem uderzeń.

Wykorzystanie taiko w sztuce wojennej[edytuj | edytuj kod]

W feudalnej Japonii, taiko były często używane do podnoszenia morale wojska, wyznaczania rytmu marszu i do wydawania rozkazów lub obwieszczeń. Gdy oddział zbliżał się do bitwy, taiko yaku (dobosz) był odpowiedzialny za wyznaczenie tempa marszu, zwykle jako sześć kroków na uderzenie (uderzenie-2-3-4-5-6, uderzenie-2-3-4-5-6).

Według jednaj z kronik historycznych (Gunji Yoshu), dziewięć serii po pięć uderzeń wzywało sojusznika, a dziewięć serii po trzy uderzenia, przyspieszonych trzy lub czterokrotnie, z następującymi po nich okrzykami "Ei! Ei! O! Ei! Ei! O!" były wezwaniem do natarcia i pościgu za wrogiem.

Pojęcia związane z taiko[edytuj | edytuj kod]

  • Bachi - drewniane pałeczki do gry na taiko
  • Ji, inaczej Jiuchi - podstawowy rytm, wykorzystywany jako wsparcie dla głównego rytmu (O-uchi). Jikata to muzyk grający rytm ji.
  • Ma - japońskie określenie przerwy lub pauzy, jest używane do opisu chwili ciszy. W grze na taiko jest to okres pomiędzy uderzeniami.
  • Oroshi - charakterystyczna seria uderzeń w grze na taiko. Muzyk rozpoczyna wolno, z licznymi ma. Stopniowo ma (czas) pomiędzy uderzeniami staje się coraz krótsze, aż do momentu, gdy uderzenia zlewają się w jeden grzmot.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zespoły taiko w Japonii:

Wikimedia Commons