Budda
Z Wikipedii
 |
Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Budda (skr. बुद्ध buddha – przebudzony, oświecony; chiń. fo (佛), fotuo (佛陀); kor. bul, pult'a; jap. butsu, butsuda, budda (仏陀); wiet. phât, phât-ba; tyb. sangdzie (sangs.rgyas): sang – oczyszczony z negatywnych emocji, dzie – z rozwiniętymi w pełni doskonałymi właściwościami umysłu).
Spis treści |
[edytuj] Osoba i stan
Słowo "Budda" ma dwa znaczenia. W węższym zakresie dotyczy tylko Buddy Siakjamuniego, założyciela buddyzmu. Poniższy artykuł dotyczy ogólniejszego znaczenia tego słowa (jest wówczas pisane małą literą). Słowo budda należy pisać małą literą, gdy chodzi ogólnie o jakiegoś buddę (bądź o stan buddy = oświecenie), a wielką, gdy piszemy o kimś konkretnym (np. o Buddzie Siakjamunim).
Według nauk Mahajany Budda to nie jest tylko historyczna postać, ale przede wszystkim trzy ciała Buddy.
[edytuj] Budda jako stan
Budda to istota oświecona; ktoś kto przebudził się ze stanu niewiedzy, wykroczył poza cierpienie ludzkiej egzystencji, posiadł najwyższą mądrość i zerwał z wszelkim przywiązaniem. W tym sensie doszedł on dalej niż bodhisattwa, który odradza się, aby móc przynosić pożytek wszystkim czującym istotom. Budda zerwał już nawet z tym przywiązaniem, a zatem po śmierci zamiast kolejnego wcielenia czeka go stan nirwany.
[edytuj] Buddowie
W miarę jak kształtowała się społeczna cecha buddyzmu, odejście od jego formy klasztornej reprezentowanej przez bhikszy bądź sramanów (mnichów wędrownych, żebrzących), kształtowała się nowa forma wyznania reprezentowanego przez upasaki, tj. świeckiego wyznawcę. Tak też Gautama z filozofa, głosiciela bothi (oświecenia) i czterech szlachetnych prawd inaczej zwanego tathagata (ten który utorował drogę do zbawienia) stał się dewatidewa, tj. najwyższym bogiem z bogów. Mowa tutaj zwłaszcza o buddyzmie diamentowego wozu, czyli buddyzmie mahajany, który rozróżnia 3 rodzaje tathagatów:
- buddowie człowieczy manuszibuddha;
- Krakuczczhanda
- Kanakamuni
- Kasjapa
- Gutama
- Majtrej (dopiero ma się zjawić)
- odpowiadający im buddowie medytacyjni dhjanibuddha (nigdy nie zstępują na ziemię, od zawsze królują w niebiańskich światach)
- Wajroczana
- Akszobhja
- Ratnasambhawa
- Amitabha
- Amoghasiddha
- bodhisattwa (istota obdarzona oświeceniem; doskonały altruista). Do najważniejszych zalicza się:
- Awalokiteswara - bóstwo reprezentujace miłosierdzie i litość, któremu wg legendy głowa pękła gdy zrozumiał że nie zdoła wyzwolić wszystkich ludzi; obecny Dalajlama jest ponoć wcieleniem tego bodhisattwy
- Kszitigarbha - bóstwo potępieńców; stara się wyrwać z piekieł ludzi na zawsze potępionych
[edytuj] Siddhartha Gautama
Założycielem buddyzmu był Siddhartha Gautama (ok. 563-483 p.n.e), który urodził się w rodzinie panującej nad niewielkim królestwem Siakjów w północnych Indiach. W wieku 28 lat, żyjący dotąd w luksusie książę opuścił dom i chcąc znaleźć ucieczkę od cierpienia oddawał się przez sześć lat różnym dostępnym praktykom medytacyjnym oraz skrajnej ascezie. Po rezygnacji ze skrajnej ascezy i zastosowaniu medytacji polegającej na obserwacji ciała i umysłu Siddhartha spostrzegł Cztery Szlachetne Prawdy, które stały się rdzeniem jego nauk przez resztę życia. Owe Prawdy są jednym z podstawowych elementów doktrynalnych łączących wszelkie szkoły buddyjskie.
Imiona Buddy:
Gautama - imię po macosze Siddhartha - ten który dopiął celu - sam sobie je nadał Siakijamuni - najwyższy asceta, bądź asceta z rodu Siakjów Budda - od słowa bodhi tj. oświecenie, oświecony
Epitety jakimi najczęściej można określać Buddę to właśnie Budda, Mahapursza (Wielka Istota) i Tathagata (ten, który utorował drogę do zbawienia).
