Tantniś krzyżowiaczek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tantniś krzyżowiaczek
Plutella xylostella
(Linnaeus, 1758)
Tantniś krzyżowiaczek
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd motyle
Rodzina tantnisiowate
Rodzaj Plutella
Gatunek tantniś krzyżowiaczek
Synonimy
  • Phalaena xylostella Linnaeus, 1758
  • Cerostoma maculipennis Curtis, 1832
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Tantniś krzyżowiaczek (Plutella xylostella) – pospolity, kosmopolityczny gatunek owada z rodziny tantnisiowatych (Plutellidae). Żeruje na roślinach kapustowatych, a w latach masowego pojawienia może powodować duże szkody.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Imago ma ciało długości około 8 mm, a rozpiętość skrzydeł od 15 do 18 mm. Jego przednia para skrzydeł jest jasnobrązowa, a na tylnym brzegu znajduje się jasna linia. Tylne skrzydła są szare i mają na brzegu długą strzępinę. Gąsienica jest cała zielona z wyjątkiem czarnej głowy[1][2][3]. Jajo jest żółte i owalne o długości 0,5 mm[1].

Cykl rozwojowy[edytuj | edytuj kod]

Poczwarki zimują w kokonach w różnych roślinach i pod korą drzew. Wiosną motyle składają jaja[1][3] na roślinach kapustowatych: chwastach, a później również i na roślinach uprawnych. Samica składa około 200 jaj na dolnej stronie liścia, wzdłuż nerwu. Młode gąsienice początkowo żerują wewnątrz liści, a następnie na zewnątrz. Na liściach też się przepoczwarczają[1]. Dla tego gatunku zero fizjologiczne wynosi 9,8 °C, a suma temperatur efektywnych 380 °C[4]. Gąsienice można znaleźć w okresie od czerwca do połowy września[1]. W Polsce występują 3 pokolenia[1][2].

Szkodliwość[edytuj | edytuj kod]

Gąsienice tantnisia odżywiają się wieloma roślinami kapustowatymi. Larwy pierwszego wiosennego pokolenia żerują w różach kalafiorów i wyjadają tkankę miękiszową w liściach sercowych. Powoduje to powstanie dziur w liściach oraz – w przypadku dużej liczby owadów – ich niszczenie. Pierwsze pokolenie gąsienic tego owada jest szczególnie liczne i szkodliwe[1]. Uszkodzenia roślin wywołane przez tantnisia krzyżowiaczka mogą być błędnie przypisane innym owadom: pchełkom, rolnicom, piętnówkom, bielinkom oraz gnatarzowi rzepakowcowi[3]. Próg ekonomicznej szkodliwości wynosi 1 larwa na 1 roślinie[2][3].

Zwalczanie[edytuj | edytuj kod]

Jedną z substancji aktywnych zalecanych do zwalczania tantnisia jest chloropiryfos

Zwalczanie tego owada polega na[1][2]: wykonywaniu głębokiej orki przedzimowej, usuwaniu chwastów z rodziny kapustowatych oraz stosowaniu insektycydów w momencie wylęgu pierwszych larw (BBCH 12-19)[3]. Dopuszczone do obrotu w Polsce insektycydy przeciw tantnisiowi krzyżowiaczkowi zawierają w swym składzie następujące substancje czynne: lambda-cyhalotrynę, chloropiryfos i indoksakarb[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Jan Boczek: Nauka o szkodnikach roślin uprawnych. s. 276, 277.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Grażyna Hołubowicz-Kliza, Marek Mrówczyński: Atlas szkodników i owadów pożytecznych w rolnictwie. Puławy: Wydawnictwo IUNG-PIB, 2006, s. 95. ISBN 83-89576-86-4.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Marek Mrówczyński, Henryk Wachowiak, Grzegorz Pruszyński: Podręczny atlas szkodników rzepaku. Plantpress Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-89874-66-5.
  4. Jan Boczek: Nauka o szkodnikach roślin uprawnych. s. 17.
  5. Wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin. [dostęp 2012-04-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Boczek: Nauka o szkodnikach roślin uprawnych. Wydawnictwo SGGW, 1995.