Triathlon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Triathlon
Triathlon pictogram.svg
Tri swim bike run.jpg
Dyscyplina olimpijska  od 2000 roku do dziś
Typ dyscypliny wielobój
Skoncentrowany na pływaniu, kolarstwie, biegu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona oficjalna: www.triathlon.org

Triathlon, triatlon[1][2][3][4][5][6][7][8] (gr. trójbój) – wszechstronna dyscyplina sportowa będąca kombinacją pływania, kolarstwa i biegania. Zawodnik kolejno płynie, jedzie na rowerze i biegnie, a czas końcowy obejmuje również zmianę stroju sportowego.

Wstęp[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy triathlon zorganizowano 25 września 1974 r. w San Diego w Kalifornii (USA) na dystansie 500 jardów (457,2 metra) pływania, 5 mil (8,047 kilometra) jazdy rowerem i 6 mil (9,656 kilometra) biegu, a w 2000 roku wszedł do rozgrywek olimpijskich na Igrzyskach w Sydney. Olimpijskie zawody są rozgrywane na dystansach 1,5 km/40 km/10 km[9].

W Polsce pierwszy triathlon odbył się w Kiekrzu koło Poznania 14 lipca 1984 roku na dystansach 1,5 km/50 km/20 km.

Dystanse[edytuj | edytuj kod]

Triathlon rozgrywany jest na różnych dystansach:

  • Super Sprinterski: 0,6 km pływania / 15 km jazdy rowerem / 3 km biegu
  • Sprinterski: 0,75 km pływania / 20 km jazdy rowerem / 5 km biegu
  • Olimpijski (standard): 1,5 km pływania / 40 km jazdy rowerem / 10 km biegu
  • Dystans długi: 3 km pływania / 80 km jazdy rowerem / 20 km biegu
  • International Triathlon Union (ITU) – długi dystans: 4 km pływania / 130 km jazdy rowerem / 30 km biegu
  • Half-Ironman (Ironman 70.3): 1,9 km pływania / 90 km jazdy rowerem / 21 km biegu
  • Ironman: 3,8 km pływania / 180 km jazdy rowerem / 42 km biegu
  • Iron: dystanse zbliżone do Ironman
  • Ultraman Triathlon: 10 km pływania / 421 km jazdy rowerem / 84 km biegu

Najpopularniejszy dystans olimpijski jest rozgrywany od połowy lat 80. XX. Jego pomysłodawcą był Jim Curl, natomiast Carl Thomas organizował w latach 1982-97 cykl imprez U.S. Triathlon Series (USTS) na dystansie olimpijskim. Z kolei World Triathlon Corporation (WTC) na długim dystansie organizowała zawody z cyklu Hawaii Ironman Triathlon, znane jako Mistrzostwa Świata Ironman[9].

ITU zostało założone w 1990 jako organ międzynarodowy. Celem organizacji było wprowadzenie triathlonu na Igrzyska olimpijskie. International Triathlon Union organizuje zawody z na dystansie olimpijskim oraz długim, jednak nie sankcjonuje dystansu Ironman[9]. Na dystansie olimpijskim są organizowane zawody z cyklu Mistrzostw Świata, Pucharu Świata, a także zawody kontynentalne. Co roku odbywa się rywalizacja o tytuł mistrza świata na dystansie długim.

Oficjalnym organem zawodów Ultraman jest International Ultra-Triathlon Association (IUTA)[10]. Doroczne zawody na dystansie Ultraman są organizowane na Hawajach[11].

Igrzyska olimpijskie[edytuj | edytuj kod]

Triathlon na IO zadebiutował w Sydney w 2000 na dystansie 1,5 km/40 km/10 km. Pierwszym mistrzem olimpijskim został Simon Whitfield, który pokonał dystans w czasie 1:48:24.02. Pierwszą mistrzynią olimpijską była Brigitte McMahon (2:00:40.52). Cztery lata później w Atenach triumfowali Hamish Carter oraz Kate Allen. Obecnymi mistrzami olimpijskimi w triathlonie z LondynuAlistair Brownlee oraz Nicola Spirig.

Zawody[edytuj | edytuj kod]

ITU co rok organizuje serię zawodów Pucharu Świata. WTC jest odpowiedzialna za imprezy na dystansie Ironman i Ironman 70.3 (Half-Ironman). Mistrzostwa Świata na dystansie Ironman są co roku organizowane w październiku na Hawajach w Kailua-Kona, natomiast na dystansie o połowie krótszym w listopadzie w Clearwater na Florydzie.

Ponadto ITU organizuje zawody Long Distance Triathlon. Jednkaże są one mniej popularne niż Puchar Świata ITU czy Mistrzostwa Świata WTC.

Oprócz tego w Europie są przeprowadzane tzw. zawody 111 i 222. Konkurencja 111 jest organizowana na dystansie 1 km pływania, 100 km jazdy rowerem i 10 km biegu (łączny dystans 111 km). Natomiast 222 jest organizowana na dystansie dwukrotnie dłuższym[12].

Zasady[edytuj | edytuj kod]

Triathlon to typowy sport indywidualny. Zwycięża zawodnik z najlepszym czasem. Jeśli start odbył się ze startu wspólnego jest nim zawodnik, który pierwszy dobiega do mety.

Zawodnicy nie mogą korzystać z pomocy z zewnątrz oprócz wolontariuszy zajmujących się dostarczaniem żywności na trasie. Zabronione są taktyki zespołowe, które np. podczas jazdy rowerem mogą doprowadzić do zmniejszenia oporu powietrza[13]. Zawodnik nie może używać szklanych butelek, ani sprzętu elektronicznego z wyjątkiem zegarka. Uczestnik zawodów nie może robić niczego, co stanowi zagrożenie dla siebie lub innych uczestników[14].

Większość naruszeń przepisów powoduje kosztowne kary czasowe, od jednej do 12 minut, w zależności od wagi naruszenia przepisów oraz długość wyścigu[14].

Ponadto triathlon posiada szereg regulacji do każdej z dyscyplin składowych.

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Strefa zmian

Organizatorzy imprez sportowych wymagają od sportowców rejestracji w dniu poprzedzającym start. Podczas niej zawodnik dostaje numer, który zostaje wytatuowany na ramienicach oraz nogach oraz kolorowy czepek, a także zegarek i opaski na nadgarstek. Podczas zawodów Ironman 70.3 i Ironman zawodnicy są zobowiązani do przekazania organizatorom roweru dzień wcześniej, który na noc pozostawiany jest pod ochroną straży[15].

Na krótszych dystansach zawodnicy powinni stawić się ok. godzinę przed startem, gdyż następuje proceder rejestracji w strefie zmian. Niektórzy organizatorzy wymagają numeru startowego zawodnika także na rowerze.

W strefie zmian każdy zawodnik wyposażony jest w stojak na rower oraz miejscem na na obuwie i ubranie. Podczas niektórych zawodów etap rowerowy kończy się w innym miejscu niż się zaczynał, tak więc zawodnicy mają utworzone dwie strefy zmian.

Podczas zawodów zawodnicy są dzieleni na profesjonalistów i amatorów. Amatorzy, którzy stanowią przeważnie zdecydowaną większość uczestników klasyfikuje się według grup wiekowych. Przedziały wiekowe wśród zawodników najczęściej są określane na 5 lub 10 lat. Dzięki temu zawody triathlonowe stały się bardziej popularne. Ponadto niektórzy organizatorzy klasyfikują amatorów według kategorii wagowych, gdyż ciężar wpływa na szybkość zawodnika. Takie podziały nie są stosowane wśród zawodowców. Jak w większości maratonach i innych imprezach wytrzymałościowych istnieją także grupy wiekowe dla dzieci i młodzieży.

Po rejestracji zawodnicy stawiają się na starcie, który zazwyczaj prowadzony jest w sposób masowy. Start odbywa się poprzez skok do wody z pomostu lub bieg z plaży do zbiornika wodnego (jezioro, rzeka, ocean). Niektóre zawody preferują start zawodników np. co 5 sekund.

Pływanie[edytuj | edytuj kod]

Etap pływacki rozgrywany w rzece

Jeżeli temperatura wody w zbiorniku wodnym nie przekracza 25,5 stopnia Celsjusza, zawodnik może użyć kombinezonu pływackiego z specjalnej pianki. Zawodnicy pływają między oznaczonymi bojami. Niedozwolony jest wszelki sprzęt pływacki – np. płetwy, rurki do nurkowania – można korzystać jedynie z gogli pływackich. Zawodnik może w każdej chwili zatrzymać się w wodzie w pozycji stojącej (jeśli zbiornik jest na tyle płytki), bądź złapać się boi. Nie może za to się od niej odpychać. Zawodnik może być eskortowany, a w razie potrzeby może być mu udzielana pomoc, zapobiegająca utonięciu. Niedozwolona jest pomoc eskorty w ukończeniu etapu[14].

Po wyjściu z wody zawodnik znajduje się w strefie zmian, w której zmienia się czepek na kask rowerowy oraz nakłada się obuwie, które zazwyczaj jest przytwierdzone do pedałów.

Jazda na rowerze[edytuj | edytuj kod]

Każdy zawodnik jest zobowiązany do posiadania kasku. Podczas jazdy zabronione jest ściąganie kasku. Uczestnik zawodów może go zdjąć po zejściu z roweru np. w celu jego naprawienia. Zawodnik może prowadzić lub nieść rower, jednak nie może ukończyć etapu bez niego. Zawodnicy nie mogą używać sprzętu redukującego opór powietrza. Zabroniony jest draft, czyli jazda w grupie na dystansach 113 km (70.3) i 226 km (IM). Niedozwolony jest montaż kołpaków[14].

Zawodnik, który kończy etap rowerowy znajduje się w strefie zmian (T2), gdzie zostawia kask i zmienia obuwie na biegowe.

Bieg[edytuj | edytuj kod]

Uczestnik może pokonać ostatni dystans dowolnym sposobem – biegiem zarówno do przodu jak i do tyłu, dozwolony jest także marsz. Zawodnik nie może korzystać z pomocy z zewnątrz (oprócz wolontariuszy, którzy rozstawieni na trasie podają płyny oraz żywność[9]), biec z nagim torsem, czołgać się, biec bez butów w jakiejkolwiek części trasy biegowej, biec z kaskiem na głowie, używać przedmiotów stałych do zmiany kierunku, biec w asyście pomocników, używać nielegalnego sprzętu[16].

Bieg odbywa się po dwóch konkurencjach, w wyniku których w mięśniach sportowca dochodzi do skumulowania mleczanu, szczególnie na dystansach długich[17].

Odmiany triathlonu[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Joe Friel, Triatlon. Biblia treningu, Buk Rower, Warszawa 2012
  • Steve Trew, Mój pierwszy triatlon, Buk Rower, Warszawa 2012