Turbofolk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Turbofolk (Turbo-Folk, turbo folk) – styl muzyczny, który powstał w Jugosławii w latach 80. XX wieku pod wpływem popularności takich wykonawców jak np. Lepa Brena czy Šaban Šauliċ.

Wywodzi się z popularnej na Bałkanach (głównie w krajach byłej Jugosławii) muzyki ludowej/folkowej zwanej „narodnjacką" („narodna" = ludowa) – narodnjaki. Muzyka ta stopniowo przekształcała się w „disco-folk" i „techno-folk".

W warstwie melodycznej jest mieszanką muzyki i piosenek serbskich i cygańskich z wyczuwalnymi wpływami orientalnymi tureckimi czy nawet arabskimi, a także greckiej muzyki ludowej. Teksty piosenek przeważnie mówią o miłości i związanymi z nią radością, smutkiem (tuga), rozstaniami, tęsknotami itp. Turbofolk jako współczesna muzyka ludowa (czy raczej muzyka rozrywkowa oparta o muzykę ludową) ma ścisłe związki z muzyką „kafanską"[a]. Nie można absolutnie porównywać piosenki „narodnej"/turbofolku do np. polskich piosenek w stylu disco polo.

Termin turbo folk stworzył i po raz pierwszy użył urodzony w Czarnogórze muzyk i piosenkarz awangardowy Rambo Amadeus (Antonije Pušiċ). Terminu turbofolk używa się w znaczeniu negatywnym a nawet pobłażliwie-pogardliwym (głównie przez obcokrajowców) podczas gdy w Serbii i innych krajach byłej Jugosławii używa się określenia "narodna" (ludowa) a turbofolk nie ma znaczenia pejoratywnego. Turbofolk jako gatunek muzyczny istnieje również w innych krajach na Półwyspie Bałkańskim: w państwach powstałych z byłej Jugosławii, a także, pod innymi nazwami, w Bułgarii (jako czalga чалга), w Grecji (jako laïka) i w Albanii. W krajach tych muzyka turbofolk jest równie popularna jak dyskotekowe hity anglojęzyczne.

Szczytowy okres rozwoju turbofolku przypada na lata 90. XX wieku – okres wojny domowej w Jugosławii. W czasie konfliktów zbrojnych na Bałkanach w latach 90. część piosenkarzy turbofolkowych (jak i zresztą wykonawców innych rodzajów muzyki w regionie) wykonywała teksty o tematyce patriotycznej czy wręcz nacjonalistycznej więc całemu turbofolkowi/narodnej przyczepiono etykietkę piosenki o nacjonalistycznych („proserbskich") tekstach. Ze względów politycznych nie rozpatrywało się turbofolku jako gatunku/rodzaju muzyki/piosenki lecz łączyło z określonymi poglądami/opcjami politycznymi.

„Twórca" terminu „turbo folk" – Rambo Amadeus, użył go raczej żartobliwie i kpiąco – miał na myśli mało ambitną, dynamiczną część muzyki „narodnej" (ludowej/pop-folk), która przejęła rytm disco, później techno do i tak już bardzo dynamicznej muzyki bałkańskiej. Termin turbo-folk był używany w znaczeniu pejoratywnym przez krytyków muzyki bałkańskiej (szczególnie serbskiej, ale nie tylko), wykorzystującej elementy ludowe przez ludzi, którzy mieli negatywny stosunek do muzyki bałkańskiej a serbskiej w szczególności (głównie Chorwacja na bazie antagonizmów politycznych i walki z „serbizacją" - czyli z turbofolkiem również) wiążąc ją z polityką i sytuacją w byłej Jugosławii w latach 90. Na terenach dawnej Jugosławii, tam gdzie muzyka turbofolk jest najpopularniejsza nie ma ta nazwa znaczenia negatywnego. Można stwierdzić, iż turbofolk stał się najbardziej typowym gatunkiem muzyki w Serbii i okolicznych krajach.

Wykonawcy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Kafana to jednocześnie: tawerna, restauracja, kawiarnia, karczma, knajpa, (choć żadne z tych określeń samo nie oddaje trafnie znaczenia) typowa dla Bałkanów. Najlepiej wygląd i atmosferę kafany oddaje scena z filmu „Jak rozpętałem II wojnę światową", w której Franek Dolas uciekając do polskiej armii trafia do kafany w adriatyckim porcie (typowa muzyka, charakterystyczna atmosfera).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://www.jugofonika.pl/artykul/lepa-brena-slynna-jugoslowianka
  2. http://www.jugofonika.pl/artysta/aca-lukas

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]