USS Kentucky (BB-66)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Zobacz też: Inne okręty USS "Kentucky".
USS Kentucky (BB-66)
Częściowo ukończony okręt. Widoczne barbety.
Częściowo ukończony okręt. Widoczne barbety.
Historia
Stocznia Norfolk Naval Shipyard
Położenie stępki pierwszy raz: 7 marca 1942[1], drugi raz: 6 grudnia 1944[2]
 US Navy
Los okrętu budowa przerwana
sprzedany na złom w 1958
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność proj. standardowa 45 000 t
pełna 57 600 t
Długość proj. 270 m
Szerokość proj. 32,9 m
Zanurzenie proj. 11,03 m
Napęd
8 kotłów Babcock & Wilcox,
4 turbiny parowe,
212 000 SHP,
zapas 7251 ton oleju napędowego,
4 śruby napędowe o średnicy maks. 5,56 m[3]
Prędkość proj. maks. 33 węzły (przy wyporności pełnej)[3]
proj. teoret. maks. (m. in. przy obniżonej wyporności) 35,4 węzły[3]
Zasięg proj. 9600 mil morskich (15 000 km) przy prędkości 25 węzłów
16 000 mil (27 000 km) przy 17 węzłach
Uzbrojenie
proj. 9 × 406 mm/50 Mk 7
10 × 127 mm/38 Mk 12
80 x 40 mm Bofors
49 x 20 mm Oerlikon
Opancerzenie
pas pancerny: łącznie 386 mm
grodzie cytadeli: 368 mm
barbety: 349 mm
wieże: od 184 mm do 495 mm
Wyposażenie lotnicze
proj. 2 katapulty, 3 samoloty
Załoga proj. pokój: 117 oficerów
1840 podoficerów i marynarzy
wojna: 2700 ludzi[4]
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

USS[5] Kentucky (BB-66) – szósty i ostatni pancernik typu Iowa budowany dla United States Navy. Był drugim okrętem noszącym nazwę 15. stanu USA, ostatnim skierowanym do budowy okrętem typu Iowa i jedynym okrętem tego typu rozważanym do przebudowy na pancernik rakietowy. Jego budowa nie została ukończona.

Na kadłubie oznaczonym symbolem BB-66 miał być zbudowany drugi okręt typu Montana, ale sytuacja na froncie II wojny światowej spowodowała, że zamówienie zostało zmienione na okręt typu Iowa. Zmiana ta pozwalała na budowę jednostki o większej prędkości maksymalnej o 8 węzłów, o zwiększonej liczbie dział przeciwlotniczych i mogącej przepływać przez śluzy Kanału Panamskiego (dzięki zmniejszonej szerokości). W porównaniu z projektem typu Montana utracono dodatkowy pancerz i zredukowano liczbę dział największego kalibru.

"Kentucky", podobnie jak siostrzany okręt USS "Illinois" (BB-65), był jeszcze w budowie, gdy zakończyła się II wojna światowa. Powojenne ograniczenie wielkości floty oraz rezygnacja z budowy pancerników na rzecz lotniskowców wpłynęły na dalsze losy jednostki. Budowa okrętu była dwukrotnie wstrzymywana i w tym czasie był on źródłem części zapasowych dla innych pancerników. Nie powiodły się próby ukończenia go jako pancernika rakietowego i w 1958 został sprzedany na złom.

Historia projektu[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: pancerniki typu Iowa.

"Kentucky" był jednym z serii "szybkich pancerników" projektowanych w 1938 przez Preliminary Design Branch w Bureau of Construction and Repair. Był piątym z sześciu okrętów typu Iowa zatwierdzonych do budowy, został zamówiony 9 września 1940. Stępkę po raz pierwszy położono 7 marca 1942. Prace były kontynuowane do czerwca 1942, gdy postanowiono opróżnić pochylnię potrzebną do budowy okrętu desantowego czołgów. Drugi raz stępkę położono w stoczni Norfolk Navy Yard w Portsmouth 6 grudnia 1944. Tak jak "Illinois" różnił się od swoich siostrzanych okrętów tym, że miał pancerz zrobiony w całości metodą spawania. To pozwoliło na zaoszczędzenie masy i wzmocnienie konstrukcji w porównaniu z nitowo-spawanym kadłubem, jaki zastosowano w poprzednich jednostkach. Pojawiła się propozycja przeprojektowania kadłuba według założeń konstrukcyjnych opancerzenia jednostek typu Montana (nowszy schemat wzmocniłby odporność pancerza o około 20%[6]), ale została odrzucona[3].

Budowa "Kentucky", tak jak innych okrętów typu Iowa, rozpoczęła się w odpowiedzi na zapotrzebowanie na okręty szybkiej eskorty dla lotniskowców typu Essex. Koncepcje budowy takich okrętów pojawiły się w 1935, kiedy US Navy zapoczątkowała studium projektowe dla okrętów będących powiększonymi jednostkami typu South Dakota, które nie byłyby ograniczone założeniami II londyńskiego traktatu morskiego. Ostatnie cztery okręty typu Iowa ("Missouri", "Wisconsin", "Illinois" i "Kentucky") nie zostały zatwierdzone do budowy do 1940[3], a i wtedy BB-65 i BB-66 miały być większymi, wolniejszymi pancernikami uzbrojonymi w 12 dział kal. 406 mm[7][8]. Pod koniec 1939 okazało się, że marynarka wojenna potrzebuje jak najwięcej szybkich pancerników, więc zdecydowano o budowie "Illinois" i "Kentucky" według projektu Iowa[9][10].

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Główna artyleria "Kentucky" miała się składać z 9 dział kal. 406 mm/50 Mark 7, które mogły wystrzelić salwę pocisków przeciwpancernych o wadze 2700 funtów na odległość 39 km. Średnia artyleria miała się składać z 10 dział 127 mm o donośności 14 km. Wraz ze wzrostem znaczenia lotnictwa pojawiła się potrzeba obrony własnych okrętów przed samolotami wroga. "Kentucky" miał być wyposażony w działa Oerlikon 20 mm i Bofors 40 mm, służące do obrony zgrupowań własnych jednostek[11][12].

Budowa pancernika była często przerywana: pierwsze wstrzymanie prac nastąpiło 6 czerwca 1942 i stępka została usunięta z pochylni, aby zwolnić miejsce dla budowy jednostek o wyższym priorytecie. Budowę wznowiono 6 grudnia 1944 położeniem nowej stępki, ale proces budowy został wstrzymany ponownie 17 lutego 1947. Budowę wznowiono przeszło rok później i kontynuowano przez krótki czas[13]. Prace ostatecznie przerwano 20 stycznia 1950, kiedy okręt został wyprowadzony z doku, aby zrobić miejsce dla siostrzanego pancernika USS "Missouri", który wszedł na mieliznę w pobliżu Hampton Roads[14][15].

Dalsze losy[edytuj | edytuj kod]

Okręt nigdy nie został ukończony, w zamian służył jako źródło części zamiennych. Był przydzielony do floty rezerwowej w Philadelphia Naval Shipyard i stał tam na kotwicy do 1958. W tym czasie pojawiło się kilka planów proponujących przerobienie "Kentucky" na pancernik rakietowy (BBG), poprzez usunięcie rufowej wieży artylerii głównej i instalacji w to miejsce systemu rakietowego. Ponieważ okręt był ukończony w 73,1%[3] (budowa została przerwana na wysokości pierwszego pokładu[16]), instalacja systemu rakietowego ograniczałaby się tylko do montażu potrzebnego wyposażenia bez konieczności przebudowywania kadłuba jednostki[17][18]. Rysunki koncepcyjne proponowanej przebudowy pokazywały "Kentucky" wyposażonego w dwie wyrzutnie rakiet Terrier na rufie fizycznie przypominające dwuramienne wyrzutnie rakiet Mk. 26, które zostały zainstalowane na pokładach pierwszych pięciu krążowników typu Ticonderoga na początku lat 80. XX wieku.

W maju lub czerwcu 1956 w Newport News (Wirginia) dziób "Kentucky" został usunięty i przetransportowany przy pomocy wielkiej barki do stoczni Norfolk Naval Shipyard, gdzie został użyty do remontu USS "Wisconsin" (BB-64). Remontowany pancernik został uszkodzony w kolizji z USS "Eaton" (DDE-510) 6 maja 1956[3]. Nowy dziób został zbudowany, ale nigdy nie go nie zainstalowano[19].

Gdy we wczesnych latach 60. rozpoczęła się budowa USS "Sacramento" (AOE-1) i USS "Camden" (AOE-2) – pierwszych dwóch okrętów zaopatrzeniowych typu Sacramento – marynarka wojenna przekazała 4 zestawy turbin z "Kentucky" do napędzania tych jednostek. Decyzja ta miała długofalowe skutki: kiedy US Navy zmieniła standard kotłów dla nowych okrętów z 600 psi na 1200 psi (4.1 na 8.3 MPa), marynarze, którzy służyli w maszynowniach na okrętach typu Sacramento (przy kotłach starego typu), zostali zaokrętowani na pokładzie "New Jersey" (BB-62) w czasie jego tury bojowej w Wietnamie i na pokładach wszystkich okrętów typu Iowa, które zostały wprowadzone ponownie do aktywnej służby i zmodernizowane w latach 80. w ramach programu Marynarka 600 okrętów[3].

"Kentucky" został skreślony z rejestru okrętów 9 czerwca 1958, a jego nieukończony kadłub sprzedano na złom firmie Boston Metals Company z Bostonu 31 października[20][16]. Był przedostatnim pancernikiem będącym w budowie dla US Navy[4] i pancernikiem o najwyższym numerze kadłuba biorąc pod uwagę jednostki budowane, ale nie ukończone. Okrętem o najwyższym numerze, którego budowę doprowadzono do końca był USS "Wisconsin" (BB-64), pomimo faktu, że opuścił dok wcześniej niż USS "Missouri" (BB-63)[20][21].

Okręt w kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

"Kentucky" pojawił się w 8 odcinku Neon Genesis Evangelion. W tym alternatywnym świecie okręt został ukończony i służył do momentu zniszczenia go w 2015 roku, w czasie próby unicestwienia anioła Gaghiela[22].

Przypisy

  1. www.navsource.org (ang.). [dostęp 11 czerwca 2008].
  2. www.globalsecurity.org (ang.). [dostęp 11 czerwca 2008].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 J. David Rogers: Development of the World's Fastest Battleships. [dostęp 1 maja 2008].
  4. 4,0 4,1 United States Navy: Naval Vessel Register. [dostęp 1 maja 2008].
  5. Z technicznego punktu widzenia prefiks "USS" jest niepoprawny, ponieważ pancernik nigdy nie wszedł do pełnej służby. Jednak ze względu na powszechne użycie w literaturze został tu umieszczony.
  6. Iowa Class: Armor Protection. [dostęp 1 maja 2008].
  7. Tony DiGiulian: United States of America 16"/50 (40,6 cm) Mark 7. [dostęp 1 maja 2008].
  8. To nie była pierwsza propozycja wprowadzona do projektu Iowa: w tym okresie niektórzy analitycy twierdzili, że pancerniki nie są już potrzebne USA i padały propozycje ukończenia okrętów jako lotniskowców poprzez osadzenie na nich pokładów startowych (taką przeróbkę przeszły lotniskowce "Lexington" i "Saratoga". Ta propozycja jednak została odrzucona przez Ernesta Kinga – sekretarza marynarki wojennej (za BB-61 Iowa-class Aviation Conversion. [dostęp 28 kwietnia 2008].)
  9. W tym czasie planowano, że pierwsza jednostka typu Montana otrzyma numer BB-65. Zamówiono jednak dwie dalsze jednostki typu Iowa i to one otrzymały numery BB-65 i BB-66. USS "Montana" otrzymał numer BB-67. Iowa Class (BB-61 through BB-66) Drawings. [dostęp 1 maja 2008].
  10. Projekty wcześniej zakładały, że BB-65 i BB-66 będą należały do typu Montana. Okręty te miały artylerię główną złożoną z 12 dział kal. 406 mm i grubszy pancerz, ale miały mieć mniejszą prędkość maksymalną w porównaniu z typem Iowa.
  11. Johnston, Ian & McAuley, Rob: The Battleships. London: Channel 4 Books/Pan Macmillian, LTD, 2002. ISBN 0752261886.
  12. The 10 Greatest Fighting Ships in Military History, kanał The Discover Channel.
  13. Peter Hore: Battleships. ISBN 978-0-7548-1407-8.
  14. USS Missouri (BB-63) (sekcja: Accidents aboard USS MISSOURI). [dostęp 1 maja 2008].
  15. USS Missouri (BB 63) History. W: Dictionary of American Naval Fighting Ships [on-line]. [dostęp 1 maja 2008].
  16. 16,0 16,1 United States Navy: Naval Vessel Register (ang.). [dostęp 1 maja 2008].
  17. Zamontowanie wyrzutni rakiet na pancerniku w tym czasie już przeprowadzono na pokładzie USS "Mississippi" (BB-41/AG-128), by przetestować wyrzutnie rakiet typu Terrier (USS Mississippi (BB 41) History. W: Dictionary of American Naval Fighting Ships [on-line]. [dostęp 1 maja 2008].)
  18. .W latach 80. XX wieku przerobiono w taki sposób cztery ukończone pancerniki typu Iowa. Zmodyfikowano je w taki sposób, że mogły przenosić i wystrzeliwać pociski BGM-109 Tomahawk Missile i RGM-84 Harpoon Missile (United States General Accounting Office: Update of the Issues Concerning the Proposed Reactivation of the Iowa class battleships and the Aircraft Carrier Oriskany. 20.04.1981. [dostęp 1 maja 2008]. s. 3-18.)
  19. hazegray.org USS Kentucky (BB-66) data dostępu 03.11.2007
  20. 20,0 20,1 United States Navy: USS Kentucky (BB 66) History. W: Dictionary of American Naval Fighting Ships [on-line]. [dostęp 1 maja 2008].
  21. "Wisconsin" został włączony do służby 16 kwietnia 1944 (WISCONSIN (BB 64) (ang.). [dostęp 24 maja 2008].), podczas gdy USS "Missouri" wszedł do służby 11 czerwca 1944 (MISSOURI (BB 63) (ang.). [dostęp 24 maja 2008].).
  22. Episode 08 na stronie www.evageeks.org (ang.). [dostęp 10 czerwca 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]