Wercyngetoryks
Wercyngetoryks, łac. Vercingetorix (ur. 72 p.n.e., zm. 46 p.n.e.) – wódz galijskiego plemienia Arwernów, przywódca wielkiego powstania Galów przeciwko władzy Rzymu, syn Keltillosa.
| „ |
Jak największą gorliwość połączył z jak największą bezwzględnością władzy; wahających się przymuszał surowością kar. Za poważniejsze bowiem wykroczenia skazywał na śmierć przez spalenie i wszelkiego rodzaju męczarnie, za mniejsze, po obcięciu uszu lub wyłupieniu jednego oka, odsyłał do domu, aby dla pozostałych byli ostrzeżeniem i surowością kary zastraszali innych. |
” |
| — Gajusz Juliusz Cezar "Wojna galijska" 7.4 | ||
Powstanie Wercyngetoryksa było największym zrywem Galów podczas podboju Galii przez Rzymian. Mimo początkowych zwycięstw (np. Bitwa pod Gergowią), zostało jednak krwawo stłumione. Wercyngetoryks został pokonany przez Juliusza Cezara w bitwie pod Alezją (52 p.n.e.) i poddał się.
| „ |
Nadszedł bez zapowiedzi. Pojawił się nagle przy trybunale, gdzie Cezar zasiadał, by ogłaszać wyroki. Niektórzy Rzymianie odsunęli się, jako że Wercyngetoryks był rosły, a w swej zbroi budził jeszcze większą grozę. Gdy umilkła wrzawa, wystąpił by przemówić. Padł na kolana przed Cezarem, prosząc tym gestem o miłosierdzie. Wielu patrzących na to wypełniło współczucie, gdy porównywali jego obecną sytuację z wcześniejszym powodzeniem. |
” |
| — Kasjusz Dion Kokcejanus "Historia rzymska" 40,41 | ||
Został wydany Cezarowi przez współplemieńców i zmuszony do wzięcia udziału w jego triumfalnym wjeździe do Rzymu w 46 p.n.e. Prawdopodobnie po 6 latach niewoli został uduszony, co było częstą praktyką w stosunku do jeńców i zakładników w Rzymie.
Imię Wercyngetoryks jest właściwie tytułem wojskowym: w języku galijskim uer ("ponad", "najwyższy" lub "wielki", por. gr. hyper) ; cingeto ("wojownik") i rix ("król" albo "wódz", por. łac. rex), co tłumaczy się jako "wielki wódz / król wojowników", bądź "król nad-wojowników".
Bibliografia [edytuj]
- Juliusz Cezar, O wojnie galijskiej, księga VII
- Kasjusz Dion, Historia rzymska, 40:33-41, 43:19
- Plutarch, Żywot Cezara
- Jean Markale, Wercyngetoryks, Warszawa 1988, Państwowy Instytut Wydawniczy, ISBN 83-06-01539-8
- Philip Matyszak, Wrogowie Rzymu, przeł. Urszula Ruzik−Kulińska, dom wydawniczy Bellona, Warszawa 2007, str. 99−110, ISBN 978−83−11−10678−9
