Wielki Szlem (rugby union)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rugby union. Zobacz też: inne znaczenia.

Wielki Szlem (wal. Y Gamp Lawn, fr. Le Grand Chelem) – w rugby union dla zespołów z półkuli północnej oznacza pokonanie wszystkich przeciwników w jednym sezonie podczas Pucharu Sześciu Narodów, dla drużyn z półkuli południowej natomiast zwycięstwo nad każdą z czterech reprezentacji z Wysp Brytyjskich (Anglią, Irlandią, Szkocją i Walią) podczas jednego tournée po Europie. Za to osiągnięcie nie jest przyznawane żadne fizyczne trofeum.

Puchar Pięciu/Sześciu Narodów[edytuj | edytuj kod]

W Pucharze Sześciu Narodów oraz jego poprzedniku – Pucharze Pięciu Narodów – Wielkiego Szlema zdobywa drużyna, która w danym sezonie tych rozgrywek zwycięży w meczach z wszystkimi pozostałymi zespołami. Tytuł ten nie przysługiwał podczas rozgrywanych w latach 1883–1909 i 1932–1939 Home Nations Championship z udziałem jedynie drużyn z Wysp Brytyjskich, to bowiem osiągnięcie nagradzane jest Triple Crown. Wyjątkiem były lata 1908 i 1909, gdzie retrospektywnie przyznano Walii Wielkiego Szlema, ponieważ rozegrała również zwycięskie mecze z Francją, która oficjalnie dołączyła do turnieju w 1910 roku.

W przeciwieństwie do takich wyrażeń jak Wooden Spoon i Triple Crown, używanych od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku[1], pierwszy raz określenie "Wielki Szlem" w odniesieniu do rugby union pojawiło się w marcu 1957 roku w brytyjskiej prasie – The Times oraz The Daily Telegraph – na określenie wyczynu reprezentacji Anglii, która pokonała wszystkich czterech rywali podczas Pucharu Pięciu Narodów[2][3].

Do roku 2012 włącznie Wielkiego Szlema zdobyto 37 razy, dwunastokrotnie to wyróżnienie zdobywała Anglia, jedenastokrotnie Walia, dziewięciokrotnie Francja, trzykrotnie Szkocja i dwukrotnie Irlandia, reprezentacja Włoch zaś dotychczas nie odniosła takiego sukcesu. Pięciokrotnie w historii zdarzyło się, że drużyna pokonała wszystkich przeciwników dwa lata z rzędu – Walia w 1908–1909, Francja w 1997–1998, Anglia natomiast w 1913–1914, 1923–1924 i 1991–1992[4]. Przed rokiem 2000 każdy zespół rozgrywał po dwa mecze u siebie i na wyjeździe. W związku z dołączeniem do turnieju Włochów, drużyny rozgrywają po pięć spotkań – w jednym roku dwa u siebie i trzy na wyjeździe, a w kolejnym te proporcje odwracają się. W 2002 roku Francuzi zdobyli pierwszego Wielkiego Szlema złożonego z pięciu zwycięstw, natomiast Walia w 2005 roku jako pierwsza osiągnęła to grając więcej meczów na wyjeździe niż na własnym stadionie[5].

Zespół Łącznie
tytułów
Home
Nations
Puchar Pięciu Narodów Puchar Sześciu Narodów
 Anglia 12 1913[6], 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1957[7], 1980, 1991, 1992, 1995 2003[8]
 Walia 11 1908[9], 1909[10] 1911[11], 1950[12], 1952[13], 1971[14], 1976[15], 1978[16] 2005[17], 2008[18], 2012[19]
 Francja 9 1968[20], 1977[21], 1981, 1987[22], 1997, 1998 2002[23], 2004[24], 2010[25]
 Szkocja 3 1925[26], 1984[27], 1990[28]
 Irlandia 2 1948[29] 2009[30]
 Włochy 0

Wielkoszlemowe tournée[edytuj | edytuj kod]

Wielkoszlemowe tournée (ang. Grand Slam tour) podejmowane jest przez zespół z południowej półkuliAustralię, Nową Zelandię i RPA – który rozgrywa testmecze z każdą z czterech narodowych reprezentacji z Wysp Brytyjskich podczas jednej wyprawy do Europy. Odniesienie zwycięstw nad Anglią, Irlandią, Szkocją i Walią oznacza zdobycie Wielkiego Szlema.

Do 2012 roku w dwudziestu sześciu próbach[31] ta sztuka udała się gościom dziewięciokrotnie – czterokrotnie triumfowali Springboks i All Blacks, a raz Wallabies[32][33]. Zawodnicy z Afryki Południowej zdobyli Wielkiego Szlema w pierwszych czterech próbach, dodatkowo w 1913 i 1952 roku pokonując jeszcze Francuzów[34], z kolei ostatnie cztery próby Nowozelandczyków zakończyły się sukcesem[35]. Australijczycy swojego jedynego Wielkiego Szlema zdobyli zaś w 1984[36].

Tylko raz zdarzyła się jednoczesna próba jego osiągnięcia, w 2010 roku zarówno Nowozelandczycy, jak i rugbyści z RPA, w swoich meczowych planach uwzględnili wszystkie cztery Home Nations[37]. Australijczycy byli natomiast autorami „Wielkiego Szlema porażek” przegrywając wszystkie testmecze podczas tournée na przełomie lat 1957 i 1958[38].

Wielkoszlemowe tournée
Reprezentacja Wielki Szlem Rok
 Nowa Zelandia 1905–1906
Wielka Brytania Afryka Południowa 1906
Związek Południowej Afryki Związek Południowej Afryki link= alt=T 1912–1913
 Australia 1927–1928
Związek Południowej Afryki Związek Południowej Afryki link= alt=T 1931–1932
 Nowa Zelandia 1935–1936
 Australia 1947–1948
Związek Południowej Afryki Związek Południowej Afryki link= alt=T 1951–1952
 Nowa Zelandia 1953–1954
 Australia 1958
Związek Południowej Afryki Związek Południowej Afryki link= alt=T 1960–1961
 Nowa Zelandia 1963–1964
 Australia 1966–1967
 Republika Południowej Afryki 1969–1970
 Nowa Zelandia 1972–1973
 Australia 1975–1976
 Nowa Zelandia link= alt=T 1978
 Australia 1981–1982
 Australia link= alt=T 1984
 Republika Południowej Afryki 1998
 Republika Południowej Afryki 2004
 Nowa Zelandia link= alt=T 2005
 Nowa Zelandia link= alt=T 2008
 Australia 2009
 Nowa Zelandia link= alt=T 2010
 Republika Południowej Afryki 2010
 Australia 2013
Zdobyte Wielkie Szlemy
Związek Południowej Afryki Związek Południowej Afryki RPA 4 1912–1913, 1931–1932, 1951–1952, 1960–1961
 Nowa Zelandia 4 1978, 2005, 2008, 2010
 Australia 1 1984

Przypisy

  1. League v Union, the Grand Slam, and leading scorers in the International Championship (ang.). espnscrum.com. [dostęp 2012-04-24].
  2. Jaque Fourie, Heineken Cup red cards and the Grand Slam (ang.). espnscrum.com. [dostęp 2012-04-24].
  3. March 16 down the years (ang.). espnscrum.com. [dostęp 2012-04-24].
  4. History (ang.). rbs6nations.com. [dostęp 2012-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-15)].
  5. 2005: Wales seal surprise Grand Slam (ang.). wwos.ninemsn.com.au. [dostęp 2012-04-24].
  6. England's maiden Grand Slam (ang.). espnscrum.com. [dostęp 2012-04-24].
  7. About Rugby: Grand Slam on the cards (ang.). telegraph.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  8. Grand slam England set sights on the world (ang.). guardian.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  9. Grand Slam 1908 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  10. Grand Slam 1909 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  11. Grand Slam 1911 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  12. Grand Slam 1950 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  13. Grand Slam 1952 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  14. Grand Slam 1971 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  15. Grand Slam 1976 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  16. Grand Slam 1978 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  17. Grand Slam 2005 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  18. Grand Slam 2008 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  19. Grand Slam 2012 (ang.). wru.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  20. Équipe de France. 68 : les enragés du chelem (fr.). ladepeche.fr. [dostęp 2012-04-24].
  21. 1977 : Un très Grand Chelem à 15 s'il vous plaît ! (fr.). ladepeche.fr. [dostęp 2012-04-24].
  22. Grand Chelem, retour sur 1987 : l'essai de rêve de Sella (fr.). ladepeche.fr. [dostęp 2012-04-24].
  23. Grand Chelem force 7 ! (fr.). ladepeche.fr. [dostęp 2012-04-24].
  24. France survived a late English fightback at the Stade de France to win the Grand Slam (ang.). news.bbc.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  25. VI Nations. Grand Chelem: la preuve par neuf ! (fr.). ladepeche.fr. [dostęp 2012-04-24].
  26. First Scottish Grand Slam (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  27. The Grand Slam of 1984 (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  28. Grand Slam 1990 (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  29. It Was 60 Years Ago Today (ang.). irishrugby.ie. [dostęp 2012-04-24].
  30. Ireland Are Grand Slam Champions! (ang.). irishrugby.ie. [dostęp 2012-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-12)].
  31. All Blacks-Wales: By the numbers (ang.). nzherald.co.nz. [dostęp 2012-04-24].
  32. Varsity Match hat-tricks, Grand Slam tours of the Home Unions and New Year's Day Tests (ang.). espnscrum.com. [dostęp 2012-04-24].
  33. All Blacks secure fourth Grand Slam (ang.). nzherald.co.nz. [dostęp 2012-04-24].
  34. History favours Springbok slam (ang.). news.bbc.co.uk. [dostęp 2012-04-24].
  35. World Cup squad a bit clearer after Grand Slam success (ang.). allblacks.com. [dostęp 2012-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-03)].
  36. 1984 Grand Slam Wallabies to celebrate 20-year reunion at Tom Slack Dinner (ang.). wallabies.rugby.com.au @ web.archive.org. [dostęp 2012-04-24].
  37. Springboks confirm Grand Slam tour (ang.). allblacks.com. [dostęp 2012-04-24].
  38. Fixtures & Results > 1958 (ang.). aru.rugby.com.au. [dostęp 2012-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-18)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]