To jest dobry artykuł

Reprezentacja Francji w rugby union mężczyzn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Francja
Przydomek Les bleus (Niebiescy)
Les Tricolores (Trójkolorowi)
Le XV de France (XV Francji)
Związek Francuska Federacja Rugby
Fédération Française de Rugby
Trener Francja Philippe Saint-André
Kapitan Thierry Dusautoir
Najwięcej występów Fabien Pelous (118)
Najwięcej punktów Christophe Lamaison (380)
Najwięcej przyłożeń Serge Blanco (38)
Stroje
domowe
Stroje
wyjazdowe
Mecze
Pierwszy mecz
 Francja 8 – 38 Nowa Zelandia 
1 stycznia 1906
Najwyższe zwycięstwo
 Brazylia 7 – 99 Francja 
2 czerwca 1974
Najwyższa porażka
 Nowa Zelandia 61 – 10 Francja 
9 czerwca 2007
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Reprezentacja Francji przed meczem z Anglią w 1904
Fragment koszulki reprezentacji Francji z symbolem Galijskiego koguta
Reprezentacja Francji w rezerwowych białych strojach
Mecz Francja – Nowa Zelandia na Stade de France w Paryżu
Mecz reprezentacji Francji i Walii w Pucharze Sześciu Narodów 2007

Reprezentacja Francji w rugby mężczyzn – zespół rugby union, biorący udział w imieniu Francji w meczach i sportowych imprezach międzynarodowych, powoływany przez selekcjonera, w którym mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający obywatelstwo francuskie. Za jego funkcjonowanie odpowiedzialna jest Francuska Federacja Rugby. Drużyna występuje w Pucharze Sześciu Narodów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początek popularności rugby we Francji przypadł na 1872. Przyczynili się do tego angielscy kupcy i studenci[1]. 26 lutego 1890 zespół francuski, który został wybrany przez Jansona Desailly Lyceum przegrał z międzynarodowym zespołem Bois de Boulogne[2]. Reprezentacja Francji wystąpiła na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1900 w Paryżu[3] Francuzi zdobyli złoty medal pokonując zarówno Niemców jak i Brytyjczyków. Francja była jednak reprezentowana przez klub Union des Sociétés Français de Sports Athletiques[4], stąd ten występ nie jest uznawany za debiut reprezentacji.

Za pierwszy oficjalny test mecz jest uważane spotkanie rozgrywane 1 stycznia 1906 w Paryżu. Spotkanie to zakończyło się zwycięstwem reprezentacji Nowej Zelandii[5]. Francja występowała gościnnie w rozgrywkach Home Nations. W 1910 rozgrywki przemianowano na Puchar Pięciu Narodów, w którym jednym z uczestników była Francja. W 1913 Francja zmierzyła się z Reprezentacją Południowej Afryki i przegrała to spotkanie 5:38[6]. Francuzi zagrali również na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1920 i Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1924, w obu występach zdobywając srebrne medale. Złoto na tych imprezach zdobywali reprezentanci Stanów Zjednoczonych[3].

Francja została wykluczona z rozgrywek Pięciu Narodów w 1932 ze względu na posiadanie ligi zawodowej, podczas gdy wymagano od uczestników wyłącznie amatorskiego uprawiania tego sportu[7][8]. Spowodowało to, że w Francuzi grali wyłącznie ze słabszymi rywalami, przez co w latach 1931–1936 Francja wygrała wszystkie swoje mecze[9]. Francja została zaproszona do udziału w Pucharze Pięciu Narodów dopiero w 1939. II wojna światowa spowodowała jednak zawieszenie tych rozgrywek do 1947[8].

W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych nastąpił rozwój francuskiego rugby. W 1954 Francuzi wygrali pierwszy raz Puchar Pięciu Narodów (ex aequo z Anglią i Walią) oraz zaliczyli udany wyjazd do Afryki[8][10]. W 1959 Francuzi po raz pierwszy w historii samodzielnie zwyciężyli w turnieju Pięciu Narodów. Wygrali dwa mecze jeden zremisowali (z Anglią) i jeden przegrali (z Irlandią)[10].

W 1958 reprezentacja Francji wyjechała do Związku Południowej Afryki, gdzie wygrała test mecz z miejscową reprezentacją. Springboks (reprezentacja Republiki Południowej Afryki) przyjechała do Paryża w 1961. Mecz został niedokończony z powodu bójki pomiędzy zawodnikami. Francuzi w 1961 wyjechali również do Nowej Zelandii i Australii, gdzie przegrali oba mecze z All Black, ale pokonali Wallabies. W 1968 Trójkolorowi zdobyli pierwszy Wielki Szlem w Pucharze Pięciu Narodów, pokonując wszystkich rywali[10].

W 1977 po raz drugi zdobyli Wielki Szlem[10]. Pokonali Nowozelandczyków w Toulouse, natomiast przegrali w drugim meczu rozgrywanym w Paryżu[11]. 14 lipca 1979, w dzień zdobycia Bastyli, Francuzi pokonali All Blacks w Eden Park in Auckland (Nowa Zelandia)[12].

W 1981 Francja po raz trzeci zdobyli Wielki Szlem, pokonując między innymi Anglię na stadionie Twickenham[10]. W 1987 Francuzi zdobyli Wielki Szlem po raz czwarty. Puchar ten obył się na rok przed pierwszym Pucharem świata w rugby, który był rozgrywany w Australii i Nowej Zelandii. Na tym turnieju Francuzi trafili do grupy ze Szkocją, Rumunią i Zimbabwe. Francuzi zajęli pierwsze miejsce w grupie. W ćwierćfinale pokonali Fidżi, a w półfinale – Australię. W finale reprezentacja Francji przegrała z drugim z gospodarzy – Nową Zelandią (29:9). W 1989 Francuzi wygrali ex aequo z Walią Puchar Pięciu Narodów[10].

Francja była gospodarzem części meczów Pucharu Świata w Rugby 1991. Po wygraniu grupy Francuzi zostali pokonani na Parc des Princes przez głównych gospodarzy pucharu – Anglików. We wczesnych latach 90. XX wieku Francuzi tylko raz wygrali Puchar Pięciu Narodów – w 1993. W 1994 Francuzi pokonali w meczu towarzyskim Nową Zelandię[13]. W Pucharze Świata w Rugby 1995 Francuzi przegrali w półfinale z Republiką Południowej Afryki. Natomiast w meczu o trzecie miejsce pokonali Anglię. W tym samym roku Francja rozegrała dwa mecze towarzyskie z Nową Zelandią. Francuzi wygrali 22:15 w Toulouse i przegrali 37:12 w Paryżu. W Pucharze Pięciu Narodów Trójkolorowi zdobyli Wielki Szlem zarówno w 1997 jak i w 1998. W Pucharze Świata w Rugby 1995 Francuzi pokonali w półfinale faworytów imprezy – All Blacks, jednak w finale przegrali z Australijczykami[10].

W 2000, po włączeniu do Pucharu Pięciu Narodów reprezentacji Włoch, rozgrywki zostały przemianowane na Puchar Sześciu Narodów. W 2002 Francuzi zdobyli po raz pierwszy od czasów rozszerzenia rozgrywek Wielki Szlem[10]. W Pucharze Świata w Rugby 2003 w Australii, Francuzi przegrali w półfinale z późniejszym triumfatorem – Anglią. W 2004 Francuzi po raz drugi zdobyli Wielkiego Szlema w Pucharze Sześciu Narodów. Reprezentacja Francji wygrała w tych rozgrywkach także w 2006 i 2007[10].

W Pucharze Świata w Rugby 2007 w pierwszym meczu Francuzi przegrali 12:17 z Argentyną. Jednakże po zwycięstwie 25:3 z Irlandią zapewnili sobie awans do fazy pucharowej. W ćwierćfinale Francuzi pokonali Nową Zelandią. W półfinale jednak przegrali z Anglią 14:9 i o brąz walczyli ponownie z Argentyną. W meczu o trzecie miejsce Trójkolorowi przegrali 10:34. W 2010 Francja zdobyła Wielki Szlem w Pucharze Sześciu Narodów.

W Pucharze Świata w Rugby 2011 Francja pokonała w półfinale Walię. W finale przegrała z Nową Zelandią 7:8[14].

Logo i stroje[edytuj | edytuj kod]

Do 1912 stroje Reprezentacji Francji były białe z dwoma paskami czerwonym i niebieskim. Po pierwszym meczu wygranym przez Francję (ze Szkocją) w 1911, kapitan zespołu Marcel Communeau zaproponował dodanie do koszulki obrazku z galijskim kogutem (fr. coq gaulois). Wizerunek ten jest historycznym symbolem Francji[15]. Kogut został wybrany zapewne ze względu na to, że jest dumnym wojowniczym zwierzęciem, które potrafi być agresywne. Symbol koguta występuje również od maja 1910 na koszulkach piłkarskiej reprezentacji Francji[16]. Odznaka początkowo była biało-czerwona. Od 1945 zaczęła być wielobarwna. Od 1970 kogut jest złoty[17]. Symbol używany przez francuskich piłkarzy i rugbystów został później zaadaptowany przez pozostałe reprezentacje Francji. Na Igrzyskach Olimpijskich 1920 wszystkie francuskie reprezentacje miały na strojach wizerunek koguta z kołami olimpijskimi[18]. Kogut stał się przez to dobrze rozpoznawalnym symbolem francuskiego sportu i w efekcie na francuskich zawodników zaczęto mówić les coqs (koguciki). Kibice zaczęli przed meczami wypuszczać na boisko koguta[19].

Reprezentacje Francji (w różnych sportach drużynowych) grają w strojach składających się z niebieskich koszulek, białych spodenek i czerwonych skarpet. Kolory te są nawiązaniem do flagi. Ze względu na stroje reprezentacje mają przydomek les tricolores (trójkolorowi). Ze względu na dominację niebieskiego powstał drugi przydomek nawiązujący do koloru strojów – les Bleus (niebiescy). Drugi strój reprezentacji używany jest wówczas, gdy gospodarze mają niebieskie koszulki; jest całkowicie biały z niebieskimi dodatkami. Od 1 lipca 2012 partnerem technicznym reprezentacji Francji jest niemiecka firma Adidas.

Stadion[edytuj | edytuj kod]

W przeszłości reprezentacja Francji rozgrywała mecze rugby jako gospodarz na Parc des Princes lub Stade Olympique de Colombes, oba obiekty znajdują się w Paryżu[20]. Stade Olympique de Colombes był głównym stadionem rugby podczas Igrzysk Olimpijskich 1924[3].

Od 1997 głównym stadionem reprezentacji Francji jest Stade de France w Saint-Denis. Na tym stadionie obywają się mecze w Pucharze Sześciu Narodów. Pojemność trybun wynosi 80 tys.[21] W latach 2005–2008 Trójkolorowi grali również na Stade Gerland (Lyon), Stade Vélodrome (Marsylia); Stade de la Beaujoire (Nantes), Stade Bonal (Sochaux) i Stadium Municipal (Toulouse)[22].

Stadiony podczas pucharów świata[edytuj | edytuj kod]

Podczas Pucharu Świata w Rugby 1991 (Francja była współgospodarzem tej imprezy) rozgrywano mecze grupowe w Béziers, Bayonne, Grenoble, Toulouse, Brive i Agen. Natomiast na Parc des Princes i Stadium Lille-Metropole rzgrywano ćwierćfinały. Podczas Pucharu Świata w Rugby 1999 (Francja również była współgospodarzem) grano w Béziers, Bordeaux i Toulouse. Jeden mecz drugiej rundy był rozgrywany na Stade Félix Bollaert oraz jeden ćwierćfinał na Stade de France.

Francja była głównym gospodarzem Pucharu Świata w Rugby 2007 (część meczów odbyła się w Walii i Szkocji)<. Rozgrywano wówczas mecze w: Bordeaux (Stade Chaban-Delmas), Lens (Stade Félix Bollaert), Lyon (Stade Gerland), Marseille (Stade Vélodrome), Montpellier (Stade de la Mosson), Nantes (Stade de la Beaujoire), Paryżu (Stade de France, Saint-Denis i Parc des Princes), Saint-Étienne (Stade Geoffroy-Guichard) i w Tuluzie (Stadium de Toulouse). Finał był rozgrywany na Stade de France[23].

Wyniki[edytuj | edytuj kod]

Puchar Sześciu Narodów[edytuj | edytuj kod]

Francja jest jedną z reprezentacji uczestniczącą w Pucharze Sześciu Narodów (pozostałe to Anglia, Irlandia, Szkocja, Walia i Włochy). Reprezentacja Francji po raz pierwszy wystąpiła na tym pucharze w 1910. Przyjęcie Francji spowodowało przekształcenie pucharu Home Nations w Puchar Pięciu Narodów[24]. Francuzi zostali usunięciu z pucharu z powodu posiadania zawodowej ligi w 1932. W 1939 zadecydowano o przywróceniu Francuzów. Wybuch II wojny światowej spowodował, że rozgrywki były do 1947 zawieszone. Po raz pierwszy Francuzi wygrali w pucharze w 1954, gdzie zajęli pierwsze miejsce ex aequo z Anglią i Walią. Pierwszy raz Francuzi zajęli pierwsze miejsce samodzielnie w 1959 (wygrywając puchar po raz trzeci)[24]. Francja rozgrywała również Puchar Giuseppe Garibaldi Trophy z reprezentacją Włoch. Od 2000 Włochy zaczęły występować w Pucharze Pięciu Narodów, co spowodowało przekształcenie go w Puchar Sześciu Narodów. Natomiast określenie Giuseppe Garibaldi Trophy pozostało jako nazwa meczu Francja–Włochy, rozgrywanego w ramach tego pucharu. W ogólnej klasyfikacji Home Nations/Pucharu Pięciu Narodów/Pucharu Sześciu Narodów Francja zajmuje trzecie miejsce. Natomiast w klasyfikacji Pucharu Sześciu Narodów zajmuje pierwsze.

Liczba zwycięstw reprezentacji w Home Nation/Pucharze Pięciu Narodów/Pucharze Sześciu Narodów
Anglia Francja Irlandia Szkocja Walia Włochy
Występy w turniejach 112 82 112 112 112 13
Home Nation 5 (4) brak 4 (3) 9 (2) 7 (3) brak
Puchar Pięciu Narodów 17 (6) 12 (8) 6 (5) 5 (6) 15 (8) brak
Puchar Sześciu Narodów 4 5 1 0 3 0
Suma 26 (10) 17 (8) 11 (8) 14 (8) 25 (11) 0
Wielkie Szlemy 12 9 2 3 11 0

Puchar Świata[edytuj | edytuj kod]

Reprezentacja Francji uczestniczyła we wszystkich edycjach pucharu świata w rugby, we wszystkich edycjach awansowa z grupy do fazy pucharowej, do finału dotarła trzy razy, za każdym razem przegrywając.

W 1987 Francja trafiła w półfinale na jednych z faworytów drużynę gospodarzy Australię. Mecz o finał był rozgrywany na stadionie Concord Oval. Jest uważany za jeden z najpiękniejszych meczów pucharu świata[25]. Początkowo Australijczycy kontrolowali sytuację, prowadzili 9:0 15:12 i 24:21. Za każdym razem Francuzi doprowadzali jednak do remisu[25]. Po 80 minutach regulaminowego czasu gry było 24:24 i w celu wyłonienie zwycięzcy potrzebna była dogrywka. W dogrywce Francuzi zdobyli przyłożenie. Akcja zaczęła się na własnej połowie. Piłka przeszła przez ręce 11 zawodników francuskich. W końcu Serge Blanco pokonał australijskiego młynarza Toma Lawtona i zdobył przyłożenie w rogu boiska[25]. Francja wygrała 30:24 i dostała się do finału, gdzie zmierzyła się w Eden Park z drugim z gospodarzy – Nową Zelandią. Francuzi nie odzyskali w pełni sił po wyczerpującym półfinale[26] i przegrali znacząco 9:29[27].

W 1991 Francja była współgospodarzem. Francuzi po wyjściu z grupy w ćwierćfinale spotkała się z głównym gospodarzem Anglią na Parc des Princes w Paryżu. Wcześniej na Twickenham oba zespoły grały o zwycięstwo w Pucharze Pięciu Narodów oraz o zdobycie Wielkiego Szlema w tych rozgrywkach. Wówczas zwyciężyli Anglicy[28]. Mecz w pucharze świata był bardzo brutalny. Przy stanie 10:10 Francuzi wywalczyli młyn pięć metrów od pola przyłożeń. Francuski wiązacz Marc Cecillon szykował się do przyłożenia, które miało zapewnić Francji zwycięstwo. Został jednak uderzony i powalony przez agresywny odbiór Micka Skinnera. Ten moment był przełomowym[28]. Anglia wygrała to spotkanie 19:10 i awansowała do półfinału. Po meczu trener francuski Daniel Dubroca zaatakował nowozelandzkiego sędziego Davida Bishopa w tunelu prowadzącym do szatni, po tym meczu Dubroca podał się do dymisji[28].

W 1995 Francja zajęła trzecie miejsce pokonując w meczu o trzecie miejsce Anglię 19:9. Wcześniej, w półfinale, Trójkolorowi zostali pokonani przez reprezentację Republiki Południowej Afryki. W 1999 Francuzi wygrali w półfinale z Nową Zelandią[29]. W finale Francja przegrała z Australią 12:35. W 2003 Trójkolorowi zakończyli udział w rozgrywkach na miejscu czwartym po przegranej w meczu o trzecie miejsce z Nową Zelandią[30]. W 2007, po pokonaniu Nowej Zelandii w ćwierćfinale 20:18 Francja przegrała w półfinale z Anglią 14:9 Francuzi w meczu o trzecie miejsce przegrali z Argentyną i zajęli czwarte miejsce.

Bilans ogólny[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Francji w rankingu

Według stanu na 17 marca 2012 Francja wygrała 377 z 682 test meczów, czyli 57.55%[31][32]. Kiedy w 2003 Międzynarodowa Rada Rugby (IRB) wprowadziła ranking, Francja została sklasyfikowana na piątym miejscu. W listopadzie 2003 Francja znajdowała się na miejscu trzecim, lecz w grudniu była już czwarta. W listopadzie 2004 Francuzi byli na piątym miejscu. W kwietniu 2004 awansowała na czwarte miejsce, w lipcu 2006 – na drugie miejsce w rankingu (najwyższe w historii). W czerwcu 2007 Francja spadła na trzecią pozycję, natomiast po Pucharze Świata w Rugby 2007 – na piątą[33].

Lista rywali w spotkania oficjalnych (test meczach) do 17 Marca 2012, za:[31]

Rywal Liczba gier Wygrane Przegrane Remisy  % wygranych
 Anglia 96 37 52 7 38.54%
British and Irish Lions flag.svg British and Irish Lions 1 0 1 0 0%
Wielka Brytania Armia Brytyjska 2 1 1 0 50%
Wielka Brytania British Empire Forces 1 0 1 0 0%
Wielka Brytania British Empire Services 1 1 0 0 100%
 Argentyna 44 32 11 1 72.73%
 Australia 41 16 23 2 39.02%
 Czechy 2 2 0 0 100%
 Fidżi 8 8 0 0 100%
 Gruzja 1 1 0 0 100%
 Irlandia 91 56 29 6 61.54%
 Japonia 3 3 0 0 100%
 Kanada 8 7 1 0 87.5%
 Namibia 2 2 0 0 100%
 Niemcy 15 13 2 0 86.67%
 Nowa Zelandia 51 12 38 1 24.53%
Kiwis 1 0 1 0 0%
New Zealand Maori 1 0 1 0 0%
 Republika Południowej Afryki 38 11 21 6 28.95%
 Rumunia 49 39 8 2 79.59%
 Samoa 2 2 0 0 100%
 Stany Zjednoczone 7 6 1 0 85.71%
 Szkocja 85 48 34 3 56.47%
 Tonga 4 2 2 0 50%
 Walia 92 44 45 3 47.83%
 Wybrzeże Kości Słoniowej 1 1 0 0 100%
Flag of rugby Pacific Islanders.svg Wyspy Pacyfiku 1 1 0 0 100%
 Włochy 33 31 2 0 93.94%
 Zimbabwe 1 1 0 0 100%
Suma 682 377 274 31 55.28%

Trenerzy[edytuj | edytuj kod]

Początkowo w rugby nie występowała funkcja trenera. W czasach, gry rugby było sportem amatorskim, funkcje trenera (ustalanie taktyki, składu, zmian oraz prowadzenie treningów) pełnił kapitan zespołu. Z tego względu nie ma w tym okresie listy selekcjonerów. W latach późniejszych, mimo że drużyny posiadały już trenerów, którzy nie grali, to funkcja kapitana nadal miała duże znaczenie.

Pomiędzy 1973 a 1980 trenerem reprezentacji był Jean Desclaux, mimo tego najważniejszą rolę w późnych latach 70. miał Jacques Fouroux. Fouroux grał jako Łącznik młyna i był kapitanem zespołu francuskiego podczas Pucharu Pięciu Narodów w 1977. Wówczas Francuzi zaczęli grać bradzo ofensywnie, co zaowocowało zdobyciem Wielkiego Szlema[34]. Efektywny styl "drużyny Fourouxa" był krytykowany ze względu na zbyt dużą różnicę w stosunku do tradycyjnego ataku reprezentacji Francji[34]. Fouroux dostał przydomek "Mały Kapral" taki sam jak Napoleon Bonaparte[35]. Fouroux został następcą Desclauxa w 1981 w wieku 33 lat. Jako trener kontynuował stosowanie ofensywnej taktyki, co spowodowało sześć zwycięstw w Turniejach Pięciu Narodów, w tym dwa ze zdobyciem Wielkiego Szlema. Fouroux zrezygnował z funkcji w 1990 po porażce z Rumunią[36].

Następcą Fourouxa został Daniel Dubroca, który prowadził zespół na Pucharze Świata w Rugby 1991[37]. Kadencja Dubroki była krótka. Trener podał się do dymisji po porażce z Anglią w ćwierćfinale Pucharu Świata[37][38]. Nastęcą Dubroki był Pierre Berbizier, który prowadził zespół do Pucharu Świata w Rugby 1995[39]. Berbiziera zastąpił Jean-Claude Skrela, który doprowadził Francję do Wielkich Szlemów w Pucharze Pięciu Narodów w 1997 i 1998. Skrela prowadził jeszcze zespół w Pucharze Pięciu Narodów w 1999[40] Oficjalnie do dymisji podał się po porażce z Australią w finale Pucharu Świata w Rugby 1999. Jego następca Bernard Laporte objął drużynę narodową dopiero w listopadzie[41]. Laporte prowadził zespół Francji podczas Pucharów Świata w Rugby 2003 i 2007, zanim został Sekretarzem Stanu ds. Sportu. Prezydent FFR Bernard Lapasset desygnował trenera tymczasowego, którym został Marc Lièvremont. Lièvremont prowadził zespół w Pucharze Świata w Rugby 2011[42]. Kadencja Lièvremonta spowodowała niezadowolenie zawodników ze względu na nie jasne zasady selekcji[43]. Z drugiej strony drużyna wygrała prestiżowy mecz towarzyski z Nową Zelandią i Republiką Południowej Afryki oraz zdobyła Wielki Szlem w Pucharze Sześciu Narodów 2010[43]. Jak również przegrała 16:59 z Australią w Paryżu, 21:22 z Włochami w Pucharze Sześciu Narodów 2011 Six Nations oraz 14:19 z Tonga podczas Pucharu Świata w Rugby 2011[43]. W sierpniu 2011 przed Pucharem Świata nowym trenerem został Philippe Saint-André, który ma prowadzić zespół podczas Pucharu Świata w 2015[44].

Trener Lata
Jean Prat 1964–1968
Fernand Cazenave 1968–1973
Jean Desclaux 1973–1980
Jacques Fouroux 1981–1990
Daniel Dubroca 1990–1991
Pierre Berbizier 1991–1995
Jean-Claude Skrela 1995–1999
Bernard Laporte 1999–2007
Marc Lièvremont 2007–2011
Philippe Saint-André 2011–

Przypisy

  1. Ed Vulliamy: Rugby union: Defeated France has the blues | World news | The Observer (ang.). W: London [on-line]. Guardian, 2007-09-09. [dostęp 2009-03-14].
  2. British Daily Graphic, Monday, March 3 1890
  3. 3,0 3,1 3,2 Rugby at the 1900 Olympics (ang.). Rugby Football History. [dostęp 2007-03-04].
  4. Rugby at the 1900 Paris Summer Games: Men's Rugby Round-Robin (ang.). sports-reference.com. [dostęp 2012-07-07].
  5. 8th All Black Test : 88th All Black Game (ang.). allblacks.com. [dostęp 2007-03-30].
  6. South Africa vs France > Games Played (ang.). rugbydata.com. [dostęp 2007-05-17].
  7. 2/3/4/5/6 Nations Winners (ang.). Rugby World. [dostęp 2007-03-04].
  8. 8,0 8,1 8,2 Six Nations history (ang.). BBC Sport, 28 stycznia 2002. [dostęp 2007-04-02].
  9. France > Most Wins in a row (ang.). rugbydata.com. [dostęp 2007-05-17].
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,7 10,8 Six Nations roll of honour (ang.). BBC Sport, 2007-12-18. [dostęp 2007-04-02].
  11. 1977 in France (ang.). allblacks.com. [dostęp 2007-04-02].
  12. 184th All Black Test : 753rd All Black Game (ang.). allblacks.com. [dostęp 2007-04-02].
  13. 1994 France in New Zealand (ang.). allblacks.com. [dostęp 2007-04-02].
  14. http://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/8827806/Wales-8-France-9-match-report.html The Telegraph. Retrieved 2011-10-15.
  15. 2 janvier 1911 : la naissance d’une Nation (fr.). Rugby-nomades.qc.ca. [dostęp 2007-03-04].
  16. Le coq dans le sport (fr.). Crdp.ac-bordeaux.fr. [dostęp 2007-03-04].
  17. Le coq sportif (fr.). Crdp.ac-bordeaux.fr. [dostęp 2007-03-04].
  18. Ecusson en forme de coq, devenu emblème national (fr.). Musee du Sport. [dostęp 2007-03-04].
  19. James Owen: Bird Flu Strikes at French Identity, Cuisine (ang.). nationalgeographic.com, 2006-03-02. [dostęp 2007-06-25].
  20. Rob Lewis. Crowd Control: Transforming Stadium Spectatorship in Interwar France. „Proceedings of the Western Society for French History”. 35, s. 219–232, 2007 (ang.). 
  21. Stade de France (ang.). rbs6nations.com. [dostęp 2007-04-02].
  22. Wyniki archiwalne są dostępne na stronie rugbydata.com.
  23. Świat Rugby :: Rusza Puchar Świata w rugby ! ! ! (pol.). rugby.info.pl. [dostęp 2013-07-31].
  24. 24,0 24,1 Six Nations roll of honour (ang.). bbc.co.uk, 2004-01-29. [dostęp 2007-05-03].
  25. 25,0 25,1 25,2 1987: France 30–24 Australia (ang.). BBC Sport, 24 września 2003. [dostęp 8 February 2012].
  26. 1987: Kiwis see off France in final (ang.). BBC Sport, 24 września 2003. [dostęp 2012-02-08].
  27. 231st All Black Test : 871st All Black Game (ang.). allblacks.com. [dostęp 2007-05-03].
  28. 28,0 28,1 28,2 Brendan Gallagher: When Mick Skinner took the wind out of France (ang.). The Telegraph, 10 October 2007. [dostęp 8 February 2012].
  29. 335th All Black Test : 1053rd All Black Game (ang.). allblacks.com. [dostęp 2007-05-03].
  30. 381st All Black Test : 1101st All Black Game (ang.). allblacks.com. [dostęp 2007-05-03].
  31. 31,0 31,1 International Teams > France > Teams Played (ang.). rugbydata.com, 2011-07-01. [dostęp 2011-07-01].
  32. Statystyki uwzględniają również mecze z takimi drużynami jak Armia Brytyjska, New Zealand Māori, które nie są do końca meczami międzynarodowymi.
  33. Ranking dostępny na stronie www.irb.com
  34. 34,0 34,1 Dine (2001), s 155.
  35. Jacques Fouroux (ang.). W: London [on-line]. telegraph.co.uk, 2005-12-20. [dostęp 2007-05-06].
  36. Dine (2001), s 160.
  37. 37,0 37,1 Dine (2001), s 172–173.
  38. Tara Patel: French, in Anglo-Saxon Game, Can No Longer Rest on Latin Laurels (ang.). International Herald Tribune, 1992-03-19. [dostęp 2007-05-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-11-24)].
  39. Berbizier launches Laporte attack (ang.). bbc.co.uk, 2007-01-29. [dostęp 2007-05-06].
  40. Sport: Rugby Union Skrela steps down as French coach (ang.). bbc.co.uk, 1999-11-16. [dostęp 2007-05-06].
  41. Laporte gets France job (ang.). bbc.co.uk, 1999-11-22. [dostęp 2007-05-06].
  42. Lievremont appointed France coach (ang.). bbc.co.uk, 2007-10-24. [dostęp 2007-10-25].
  43. 43,0 43,1 43,2 Rugby World Cup final: Marc Lièvremont the loneliest musketeer (ang.). guardian.co.uk, 21 October 2011. [dostęp 8 February 2012].
  44. Philippe Saint-Andre to replace Marc Lievremont as France boss (ang.). BBC Sport, 25 sierpnia 2011. [dostęp 2012-02-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Philip Dine: French Rugby Football—Cultural History. Berg, 2001. ISBN 1-85973-327-1. (ang.)