Wikipedia:Pozwolenia na wykorzystanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Text document with red question mark.svg Krótko – o czym tu jest mowa: tutaj dowiesz się kiedy zostaniesz poproszony o pozwolenie na publikację, jak je uzyskać, jaką powinno mieć formę i co z nim zrobić po uzyskaniu oraz jak oznaczyć objęte nim materiały.
Pozwolenia krok po kroku:

Wikipedia umożliwia umieszczenie każdemu dowolnej treści w każdej chwili, dlatego funkcjonuje w niej system kontroli, którego celem jest sprawdzenie, czy dodawane treści nie były wcześniej gdzieś opublikowane i czy zamieszczający dysponuje prawami autorskimi do nich. Zdarza się bowiem dość często, że edytorzy świadomie lub nieświadomie dodają materiały, do których nie mają majątkowych praw autorskich.

Mechanizm kontroli naruszeń polega na oznaczaniu podejrzanych treści odpowiednim ostrzeżeniem, wysyłaniu informacji do osoby, która je dodała i następnie oczekiwaniu na otrzymanie stosownego pozwolenia od właściciela majątkowych praw autorskich. Aby uniknąć takiej sytuacji, warto samemu zadbać zawczasu o dostarczenie odpowiedniego pozwolenia. Gdy pozwolenie nie nadejdzie, podejrzane treści są usuwane, bowiem w Wikipedii nie można zamieszczać materiałów niepewnych prawnie. Mogłoby to rodzić poważne skutki prawne zarówno dla niej samej, jak i dla osób, które takie treści dodają.

Obowiązek dostarczenia informacji o tym, kto jest właścicielem praw majątkowych do prac skopiowanych ze źródeł zewnętrznych należy do Ciebie, nawet gdy sam jesteś ich autorem! Nie zamieszczaj zatem w Wikipedii materiałów, których właściciele autorskich praw majątkowych są nieznani lub niepewni.

Pamiętaj, że zgodnie z polskim prawem naruszanie praw autorskich jest przestępstwem zagrożonym karą więzienia oraz koniecznością finansowego i moralnego zadośćuczynienia ich właścicielom.

Kiedy wymagane jest przesłanie pozwolenia[edytuj | edytuj kod]

W przypadku, gdy edytor Wikipedii dodaje do niej materiały, których sam jest autorem i które nie były wcześniej nigdy publikowane, przyjmujemy, że licencja jest udzielana w sposób dorozumiany w momencie kliknięcia na „zapisz” lub „prześlij plik”. Ostrzegają o tym odpowiednie wyjaśnienia nad oknem edycji i nad formularzem przesyłania plików. W takim przypadku dodatkowe pozwolenie na użycie materiału nie jest konieczne.

Istnieje kilka typowych sytuacji, gdy niezbędne jest pozyskanie i przesłanie pozwolenia na zamieszczenie materiałów na wolnej licencji.

  • Tekst lub pliki zamieszczone przez Ciebie w Wikipedii zostały skopiowane z np. :
    • strony internetowej;
    • książki, czasopisma lub innej publikacji drukowanej;
    • prezentacji multimedialnej lub innych podobnych materiałów;
    • materiałów promocyjnych, prasowych, oficjalnych, jeśli te nie zostały opublikowane na wolnej licencji (kompatybilnej z CC-BY-SA 3.0 dla tekstów; dowolnej innej akceptowanej przez dany projekt Wikimedia);
    • ... i tym podobnych źródeł.
  • Oraz w niektórych innych sytuacjach, jak np. :
    • dostałeś tekst lub pliki w prezencie od kogoś;
    • znasz ich autora i udzielił Ci on ustnej zgody na publikację w Wikipedii;
    • zachodzą wątpliwości, czy przesyłający materiały (najczęściej pliki) jest ich autorem.

Powyższa lista nie jest jednak kompletna. Ogólnie osobne pozwolenie musi być udzielone zawsze, gdy:

  • utwór był wcześniej publikowany poza Wikipedią i nie jest tam udostępniony na wolnej licencji lub nie można uznać, że jest w domenie publicznej i to nawet wtedy, jeśli dodający jest autorem lub właścicielem majątkowych praw autorskich do tego utworu; jest to związane z tym, że konta wikipedystów w żaden sposób nie mogą być „oficjalnie” skojarzone czy przypisane danej osobie; w Wikipedii nie wnika się w tożsamość kryjącą się za kontami;
  • gdy utwór umieszcza osoba, która nie jest sama wyłącznym właścicielem majątkowych praw autorskich, gdyż wymagane jest pozwolenie wszystkich właścicieli.

Kto może wydać pozwolenie[edytuj | edytuj kod]

Zwykle właścicielem majątkowych praw autorskich jest sam autor lub jego spadkobiercy. Jeśli jednak wykonywał on utwór w ramach stosunku pracy lub przekazał majątkowe prawa autorskie na piśmie (np. w formie umowy o dzieło), to wówczas właścicielem tych praw staje się inna osoba, firma lub instytucja. W takiej sytuacji autor nie może udzielić prawidłowego pozwolenia, lecz musi się zwrócić z tym do aktualnego właściciela majątkowych praw autorskich.

Gdy właścicielem tym jest osoba prawna (firma, instytucja, urząd), pozwolenie musi wydać człowiek, który ma prawo reprezentować tę osobę prawną. Nikt inny nie może publikować takich materiałów bez otrzymania stosownego pozwolenia od posiadacza majątkowych praw autorskich, nawet sam autor!

Gdy utwór ma kilku autorów i to do nich należą majątkowe prawa autorskie, pozwolenie muszą solidarnie wydać oni wszyscy. Jeśli prawa majątkowe są podzielone na kilku właścicieli (np. w wyniku postępowania spadkowego lub podziału majątku), pozwolenie również muszą wydać solidarnie wszyscy współwłaściciele.

Powtórzmy więc jeszcze raz:

Pozwolenia mogą udzielić wyłącznie wszyscy aktualni właściciele majątkowych praw autorskich do utworu lub ich prawni reprezentanci i nikt poza nimi.

Jak uzyskać pozwolenie na publikację na wolnych licencjach[edytuj | edytuj kod]

Uzyskiwanie pozwoleń dzielimy na dwa przypadki: gdy jesteś jedynym i wyłącznym właścicielem majątkowych praw autorskich do utworów zamieszczanych w Wikipedii i gdy nim nie jesteś.

  • Gdy jesteś właścicielem majątkowych praw autorskich, musisz po prostu sporządzić stosowane oświadczenie. Przeczytaj poniżej, jaką powinno ono mieć formę oraz gdzie je wysłać.
    • Jeśli tekst lub pliki zostały przez Ciebie opublikowane w internecie (np. na stronie domowej) i masz możliwość swobodnej edycji takiej strony, najwygodniej będzie, jeśli właśnie na niej zamieścisz warunki wykorzystywania jej treści. Możesz je dodać np. w stopce strony, przy opisie konkretnej ilustracji lub w jakikolwiek inny, czytelny sposób, umożliwiający stwierdzenie, że materiały publikowane są na konkretnej wolnej licencji. Sprawdź poniżej, jakie licencje są akceptowane w projektach Wikimedia. Nie zapomnij powiadomić nas o tym, że warunki udostępnienia znajdują się na samej stronie lub wskaż to, opisując odpowiednio hasło lub plik na Wikipedii.
  • Jeśli nie jesteś wyłącznymi i jedynym właścicielem majątkowych praw autorskich, musisz zwrócić się o odpowiednie pozwolenie, i to nawet wtedy, gdy jesteś autorem lub współautorem tego utworu. Możesz uczynić to poprzez kontakt e-mailowy, listowny lub poprosić osobiście. W dobie internetu najwygodniejszy będzie kontakt e-mailowy. Pamiętaj, żeby się upewnić, że swoją prośbę kierujesz do prawidłowych osób lub instytucji - pozwolenia muszą udzielić osoby, które mają prawo dysponować tymi prawami. By ułatwić kontakt z autorami, dostępnych jest kilka ogólnych wzorów zapytań o pozwolenie. Wybierz stosowny lub na ich podstawie sporządź swoje zapytanie. Pamiętaj, że najważniejsze jest wytłumaczenie, które materiały masz na myśli, gdzie będą one opublikowane w Wikipedii oraz na czym polega udzielenie pozwolenia na udostępnienie ich na wolnej licencji. W tym ostatnim aspekcie najważniejsze jest podanie warunków danej wolnej licencji (patrz także niżej) i linku do jej pełnej wersji oraz wyraźne zaznaczenie, że jest ona nieodwoływalna oraz że w każdym wypadku dopuszcza się wykorzystywanie oraz modyfikowanie objętych nią materiałów także w celach komercyjnych bez konieczności uzyskiwania dalszych pozwoleń.

Jaką formę powinno mieć pozwolenie[edytuj | edytuj kod]

Następnym krokiem jest uzyskanie (lub sporządzenie) pisemnego pozwolenia na wykorzystanie na wolnej licencji. Forma tej zgody może być zależna od tego, czy wydaje ją sam autor, czy też ktoś inny, na kogo zostały przeniesione majątkowe praw autorskie, a także od tego, jakiego rodzaju utworu dotyczy. Dla uproszczenia przyjmijmy, że zgoda jest udzielana na dowolny utwór przez wyłącznego właściciela autorskich praw majątkowych na najczęściej stosowaną w projektach Wikimedia licencję CC-BY-SA 3.0. W innych przypadkach części podkreślone wymagają modyfikacji lub uzupełnienia.

Ważne 
Jeśli to nie sam autor jest właścicielem praw majątkowych - konieczne jest też dołączenie informacji, kto jest tym autorem i w jaki sposób doszło do przeniesienia praw majątkowych na aktualnego właściciela praw. (Umowa, dziedziczenie, informacja o pozostawaniu w stosunku pracy).

Niniejszym zaświadczam, że jestem jedynym właścicielem[1] wyłącznych majątkowych praw autorskich do następujących utworów[2]:

[tu podać ich listę lub nazwę jednego utworu]

Wyrażam zgodę na wykorzystanie wspomnianych utworów na zasadach licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, wersja 3.0 ( http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.pl )[3].

Jestem świadomy/a, że udostępniając tę pracę na wyżej wspomnianej licencji zgadzam się na jej komercyjne wykorzystanie i modyfikacje w zależności od potrzeb użytkowników.

Wiem, że autorzy zachowują osobiste prawa autorskie do wspomnianej pracy i że, o ile wyrażają taką wolę, ich autorstwo musi być uznane na zasadach wybranej powyżej licencji. Modyfikacje wprowadzone do pracy nie będą natomiast przypisywane tym autorom.

Jestem świadomy/a, że licencja odnosi się tylko do kwestii prawno-autorskich, zastrzegam sobie prawo do podjęcia działań w stosunku do osób wykorzystujących w/w utwór/utwory w sposób sugerujący paszkwil czy zniesławienie oraz w przypadkach naruszania przez takie osoby praw osobistych, praw pokrewnych czy ograniczeń związanych ze znakami towarowymi.

Przyjmuję do wiadomości, że wyrażonej niniejszym zgody nie mogę cofnąć i że utwory na wykorzystanie, których wyraziłem/am zgodę mogą być bezterminowo przechowywane w dowolnej formie elektronicznej w projektach Wikimedia.

DATA, IMIĘ i NAZWISKO WŁAŚCICIELA PRAW AUTORSKICH

Uwagi:

  1. Jeśli jesteś reprezentantem instytucji/grupy właścicieli wpisz: „reprezentantem właściciela lub reprezentantem właścicieli”,
  2. Jeśli to jeden utwór - podaj po prostu jego nazwę i zmień pozostałą część treści zgody na liczbę pojedynczą.
  3. Tu możesz wpisać inną licencję, o ile zgoda dotyczy grafiki/zdjęcia - przy czym licencja musi być zgodna z definicją wolnej kultury - np. dopuszczalne są licencje: CC-BY, GNU FDL, FAL i kilka innych, natomiast niedopuszczalne są licencje Creative Commons z warunkami NC i ND. Patrz: [1]

Co zrobić z pozwoleniem[edytuj | edytuj kod]

Pozwolenie, niezależnie czy pochodzi od Ciebie, jako jedynego właściciela majątkowych praw autorskich, czy od innej osoby, należy następnie przesłać na adres e-mail permissions-pl@wikimedia.org. Pozwolenia przesłane na ten adres są objęte tajemnicą korespondencji, dlatego nie musisz obawiać się ujawnienia swojej tożsamości. Są one archiwizowane w systemie OTRS. Jest on obsługiwany przez ochotników, których dane osobowe znane są Fundacji Wikimedia i którzy złożyli zobowiązanie do zachowywania tajemnicy korespondencji.

W przypadku pozwoleń uzyskanych od innych osób najlepiej poprosić te osoby, aby samodzielnie wysłały pozwolenie na ww. adres. Ostatecznie możesz takie pozwolenie „forwardować” (opcja „prześlij do” w większości klientów poczty) ze swojego konta na ww. adres. Pamiętaj, żeby koniecznie zachować strukturę wiadomości, tj. jej nagłówek, temat, nadawcę, daty itd.

Pamiętaj, żeby pozwolenia wysyłać z oficjalnych, weryfikowalnych adresów mailowych, czyli takich, które umożliwiają identyfikację nadawcy (udzielającego pozwolenia). Może to być na przykład adres e-mail autora tekstu podany na jego oficjalnej stronie www.

Po przesłaniu takiego maila osoby obsługujące OTRS zweryfikują go i zajmą się dalszymi czynnościami (lub poproszą o dodatkowe informacje). Aby ułatwić pracę innym wikipedystom, oznacz takie hasło w jego opisie zmian lub w dyskusji jako hasło zbieżne z treściami, do których masz prawa autorskie. W ten sposób, w oczekiwaniu na Twój list, nie powinno zostać ono oznaczone jako naruszające te prawa. W przypadku plików wysłanych na Commons, oznacz je szablonem {{subst:OP}}, który zaznaczy, że plik „oczekuje” na weryfikację załączonego doń i wysłanego pozwolenia.

Jak oznaczać materiały, na które uzyskaliśmy pozwolenie[edytuj | edytuj kod]

Po wpłynięciu pozwolenia i jego zweryfikowaniu, operatorzy OTRS powinni się zająć resztą (czasami możesz sam zostać o to poproszony; wytłumaczą ci wtedy, co należy zrobić), wstawiając w odpowiednie miejsce tzw. szablon {{OTRS}}. Jednak niezależnie od tego, wszelkie materiały, których autorem nie jesteś, należy odpowiednio opisać.

Teksty
  • W opisie zmian ich pierwszej edycji należy podać ich autora (poza przypadkami, gdy autor wyraził wolę pozostania anonimowym) i źródło z którego pochodzą (np. link do strony www, z której je kopiujesz).
Pliki

Pamiętaj, że opisując niepoprawnie lub nie opisując w ogóle materiałów, które nie są twojego autorstwa, nie podając ich autora czy źródła, niezależnie od tego czy masz na ich wykorzystanie pozwolenie czy nie, popełniasz plagiat oraz narażasz się na podejrzenia złamania praw autorskich!

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

W skrócie:

Aby użyć nie swoje zdjęcie lub tekst w Wikipedii musisz:

  1. Dowiedzieć się, kto jest aktualnym właścicielem majątkowych praw autorskich do tego materiału.
  2. Uzyskać od tego właściciela zgodę na licencję na jakiej działa Wikipedia, czyli CC-BY-SA 3.0; w przypadku zdjęć możesz uzgodnić inną wolną licencję: (GNU FDL, FAL, CC-BY, CC-0 i inne).
  3. Wysłać tę zgodę na adres: permissions-pl@wikimedia.org
  4. Po otrzymaniu potwierdzenia, oznaczyć odpowiednio ten materiał szablonem OTRS.

W każdym wypadku, jeśli nie jesteś czegoś pewien, nie wiesz jak postąpić, zwróć się o pomoc np. do administratorów na stronie Prośby do administratorów, zapytaj na IRCu bądź w kawiarence. Pamiętaj, że w zwyczaju jest zakładanie dobrej woli edytujących, ale mimo wszystko za błędy (nawet te nieumyślne, albo wynikające z niewiedzy) odpowiadają właśnie oni.