Pomoc:Kopiowanie poza Wikipedię

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Skrót: WP:KOP

Dla czytelników Pierwsze kroki Edytowanie
Wyszukaj Użyj O Wikipedii Kontakt
O wolnych licencjach Zastrzeżenia Dla zaawansowanych


Edit-copy green.svg

U podstaw Wikipedii leży umożliwienie każdemu w nieskrępowany sposób wykorzystywanie wszelkich tekstów i plików multimedialnych (grafik, zdjęć, muzyki itp.) w zupełnie dowolnych celach, także komercyjnych, bez konieczności wnoszenia opłat i pytania o zgodę właścicieli praw autorskich do tych materiałów.

Aby dowolne wykorzystanie treści było możliwe, Wikipedia wykorzystuje kilka tzw. wolnych licencji. Właścicielami praw autorskich do materiałów udostępnionych w Wikipedii nie są ani Wikipedia, ani też instytucja, która za nią prawnie odpowiada, czyli Wikimedia Foundation, tylko osoby piszące w Wikipedii czy wstawiające pliki multimedialne. Muszą oni zgodzić się nieodwołalnie na objęcie swojej twórczości jedną z wolnych licencji.

Dzięki temu, kiedy chcemy wykorzystać materiały znalezione w Wikipedii:

  • po pierwsze – nie musimy nikogo pytać o zgodę;
  • po drugie – musimy się dowiedzieć, na jakiej licencji jest udostępniony i zapoznać się z warunkami tej licencji;
  • po trzecie – musimy się do tych warunków w pełni dostosować;
  • po czwarte – jeśli warunki danej licencji nam nie odpowiadają, możemy spróbować dotrzeć do autorów i poprosić ich o zmianę licencji – często jest to jednak trudne do wykonania.

Zobacz broszurę przekazującą w streszczeniu opisane tu zasady użycia treści z Wikipedii: Anatomia Wolnych Licencji

Cytowanie na zasadach ogólnych

Podobnie jak każdą inną twórczość, zgodnie z polskim prawem autorskim, wolno cytować Wikipedię na ogólnie przyjętych zasadach, a więc przytaczać wyraźnie wyróżnione cudzysłowami, krótkie fragmenty artykułów z jawnym podaniem źródła, o ile ten fragment nie zastępuje tekstu własnego oraz jego umieszczenie jest uzasadnione strukturą tekstu oryginalnego.

W przypadku korzystania z prawa cytatu nie istnieje konieczność przestrzegania zasad wolnych licencji. Zalecamy jednak przy cytowaniu podawać dokładnie źródło – tj. dokładną nazwę artykułu i czas dostępu do niego. Wikipedia zaleca podawać siebie jako źródło cytatu za pomocą poprawnego odwołania bibliograficznego, który można sobie wygenerować klikając na „Cytowanie tego artykułu” w bocznym menu.

Korzystanie z licencji CC-BY-SA 3.0

CC some rights reserved new 2.svg
Cc-by new.svg
Cc-sa.svg

Obecnie wszystkie teksty w Wikipedii są dostępne na licencji CC-BY-SA 3.0 oraz równolegle na licencji GNU FDL 1.3, ale z wyjątkami. Użycie licencji GNU FDL jest bardziej kłopotliwe (patrz #Korzystanie z materiałów na licencji GNU FDL), dlatego też zachęcamy do korzystania raczej z licencji CC-BY-SA 3.0.

Licencja CC-BY-SA 3.0 została stworzona przez organizację o nazwie Creative Commons.

Skróty w nazwie licencji oznaczają:

  • CC – jest to licencja stworzona przez Creative Commons;
  • BY – wymagane jest uznanie autorstwa zgodnie z tym jak życzy sobie właściciel praw autorskich; w przypadku tekstów z Wikipedii, zgodnie z przyjętymi warunkami użycia wymagane jest obecnie podanie linku/URL do oryginalnego artykułu lub pełnej listy autorów oraz informacji, że tekst jest dostępny na licencji CC-BY-SA;
  • SA – w przypadku tworzenia utworu zależnego wymagane jest zachowanie licencji, tzn. utwory zależne muszą być udostępnione na tej samej licencji i musi być podana informacja o źródle i autorach utworu pierwotnego.

W praktyce, w przypadku zarówno materiału użytego na stronie WWW, jak i w dowolnej formie „off-line", sprawę załatwia dołączenie do pliku w sposób widoczny dla czytelnika następującego tekstu:

© Źródło: [Hiperłącze lub URL do danego hasła na Wikipedii], [autorzy] (link do historii hasła), licencja: [CC-BY-SA 3.0 Deed] (link do: http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/)

Zamiast linku do hasła w Wikipedii można również wypisać wszystkich autorów danego artykułu. W takim przypadku należy zwrócić uwagę także na opisy zmian w jego historii. Mogą znajdować się w nich dodatkowe uwagi na temat autorstwa, które trzeba uwzględnić podczas sporządzania listy.

Zwyczajowo (choć nie jest to obowiązkowe) dołącza się do opisu znaczek symbolizujący tę licencję.

Oprócz tego licencja ta daje pełną wolność w dysponowaniu, kopiowaniu i modyfikowaniu materiałów nią objętych, w tym również w celach komercyjnych, czyli jej działanie jest bardzo zbliżone do GNU FDL.

Jest ona jednak prostsza do stosowania od GNU FDL, ponieważ:

  • po pierwsze – nie trzeba dołączać do pliku pełnego tekstu licencji – wystarczy podać do niej link,
  • po drugie – nie trzeba podawać linku do tekstu angielskiego – można podać do tekstu w kilku innych językach, w tym również do tekstu polskiego,
  • po trzecie – nie ma żadnych dodatkowych wymagań, np. dołączania do pliku sekcji niezmiennych.

Korzystanie z plików multimedialnych

Każdy plik multimedialny w Wikipedii zawiera stronę ze swoim opisem. Większość plików multimedialnych znajduje się w repozytorium plików Wikimedia Commons, a część jest załadowana bezpośrednio na Wikipedię. Niezależnie od tego czy coś znajduje się bezpośrednio w Wikipedii, czy też jest załadowane do Wikimedia Commons, po kliknięciu w zdjęcie wyświetla się strona z dużą wersją obrazka oraz z jej „metryczką". Metryczka ta zawiera zwykle następujące informacje:
  1. oryginalna wielkość (wyświetlana jest najczęściej miniatura) i rozdzielczość oraz rodzaj pliku;
  2. nazwa pliku i informacja czy znajduje się on na Commons;
  3. opis pliku, a poniżej także data i źródło (praca własna lub inne oryginalne źródło);
  4. autor pliku (imię i nazwisko lub nazwa użytkownika, jeśli ten nie chce ujawniać swoich danych);
  5. licencja na jakiej jest udostępniony w Wikipedii;
  6. historia edycji pliku (lista poprzednich wersji i autorów wraz z datami modyfikacji); poprzedni autorzy mogą czasami nie być wymienieni w polu „autor” powyżej;
  7. listę stron, na których został użyty plik.
Przykładowa metryczka pliku

Z tego wszystkiego najważniejsze są informacje o licencji i autorze. Informacja o licencji jest umieszczona w specjalnym szablonie (tekst w ramce, jak poniżej), w którym są zazwyczaj linki do oryginalnego tekstu tej licencji i kilka dodatkowych informacji, ułatwiających ewentualne wykorzystanie tego pliku. Na przykład:


Licencja Creative Commons
Ikona Creative Commons AttributionIkona Creative Commons Share Alike
Ten plik udostępniony jest na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 2.5.


Część grafik i zdjęć (coraz mniejsza) znajduje się bezpośrednio w Wikipedii, natomiast większość w repozytorium plików o nazwie Wikimedia Commons. Zasady licencjonowania grafik i zdjęć w Wikipedii są identyczne z tymi na Wikimedia Commons. Opis wszystkich licencji dozwolonych w Wikimedia Commons znajduje się na stronie http://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Licensing.

Najczęściej spotykane licencje zdjęć i grafik to:

  • CC-BY-SA (różne wersje, zasady użycia zostały już wyjaśnione wyżej),
  • CC-BY – czyli wymagająca podania źródła i autorów, ale nie wymagająca obejmowania utworów zależnych tą samą licencją, wszystkie pozostałe warunki są identyczne z CC-BY-SA,
  • GNU FDL,
  • FAL (Free Art Licence),
  • Copyrighted Free Use.

Ponadto w Wikipedii i Wikimedia Commons są też dostępne grafiki i zdjęcia, do których wygasły prawa autorskie, lub które tymi prawami nie są z różnych względów objęte, czyli będące w domenie publicznej.

Uwaga
Wszystkie pozostałe licencje Creative Commons nie są dopuszczalne w projektach Wikimedia. W szczególności nie są dozwolone licencje „NC” i „ND” – to jest zabraniające wykorzystania komercyjnego lub modyfikowania objętych nimi plików.

FAL

Licencja Free Art. Jest to licencja w duchu podobna do GNU FDL, ale lepiej dostosowana do dzieł sztuki. Daje ona takie same prawa jak GNU FDL, tj. możliwość dowolnego kopiowania, dystrybucji i modyfikacji objętego nią dzieła. Ustala ona jednak bardziej precyzyjnie, jaki tekst należy dołączyć do dzieła. Brzmi on dokładnie:

[Oryginalny opis dzieła]
[Opis jego modyfikacji]
Prawa autorskie © [data] [nazwa autorów lub artystów]
Copyleft: to dzieło sztuki jest wolne, możesz je rozprowadzać i/lub
modyfikować zgodnie z warunkami Licencji Free Art.
Wzór tej licencji możesz znaleźć na stronie Copyleft Attitude
http://artlibre.org jak również na innych stronach.

W tej chwili nie ma bezpośrednio w Wikipedii grafik na licencji FAL – ale są one dostępne w Wikimedia Commons [1] i można z nich swobodnie korzystać w Wikipedii.

Copyrighted Free Use

Copyrighted Free Use to pseudo-licencja, w której autor pozostawia sobie prawa autorskie do pliku, ale daje jednocześnie pełną swobodę do korzystania z niego. Nie wymaga zatem ani podania informacji o źródle ani o autorze, zezwala na dowolne modyfikowanie i udostępniania modyfikacji pod dowolnymi innymi licencjami. Wymagane jest tylko – przy kopii dosłownej podanie informacji, do kogo należą prawa autorskie do oryginalnego pliku.

Obecnie nie ma bezpośrednio w Wikipedii grafik „Copyrighted Free Use", ale są one dostępne w Wikimedia Commons [2] i można z nich swobodnie korzystać w ramach Wikipedii.

Copyrighted Free Use Provided That

Inną odmianą tej pseudo-licencji jest:

Copyrighted Free Use Provided That, która pozwala na dowolne dysponowanie objętym nią plikiem, ale po spełnieniu określonych, wyłożonych osobiście przez autora warunków; w ramach Wikipedii warunki te nie mogą być jednak sprzeczne z podaną w pierwszej sekcji tego tekstu definicją „wolności użytkowania".

Obecnie nie ma bezpośrednio w Wikipedii grafik „Copyrighted Free Use Provided That", ale są one dostępne w Wikimedia Commons [3] i można z nich swobodnie korzystać w ramach Wikipedii.

Pliki w domenie publicznej

Domena publiczna to ogół twórczości, która z różnych powodów nie jest w ogóle objęta niczyimi prawami autorskimi.

Nieoficjalnym znakiem, którym są opatrywane w Wikipedii pliki znajdujące się w domenie publicznej, jest:

Symbol domeny publicznej

Pliki mogą się znaleźć w domenie publicznej z wielu różnych powodów, m.in:

  • bo zgodnie z polskim prawem – wszelkie majątkowe prawa autorskie ustają w 70 lat po śmierci twórcy dzieła – w innych krajach ten limit czasowy jest inny (np. w Izraelu jest to tylko 50 lat). W UE i USA jest to również 70 lat, należy pamiętać, iż w polskim systemie prawanym tzw. prawa osobiste - najważniejsze z nich to prawo do autorstwa - są niezbywalne i niegasnące;
  • bo dzieło jest w domenie publicznej na podstawie zapisów prawa danego kraju – np. w USA w domenie publicznej są automatycznie wszelkie dzieła wykonane na zamówienie rządu tego kraju za pieniądze podatnika; w Polsce w domenie publicznej są teksty wszystkich państwowych aktów prawnych, a także wzory urzędowych symboli stosowanych przez wszelkie organa państwa (np: oficjalne herby miast);
  • bo tak postanowił pierwotny właściciel praw autorskich do danego dzieła[1].

W Wikipedii pliki dostępne na zasadzie domeny publicznej są opatrywane specjalnymi szablonami, które informują dlaczego uznano, że są one w tej domenie. Przykład:

Public domain Na podstawie art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631) nie stanowią przedmiotu prawa autorskiego akty normatywne, ich projekty, urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole. Powyższy plik należy do tej grupy, a zatem nie jest przedmiotem prawa autorskiego (należy więc do domeny publicznej). Godło RP


Pliki w domenie publicznej można wykorzystywać w zupełnie dowolny sposób, jednak – o ile autor wyraźnie nie zrezygnował z tego wymogu lub utwór jest anonimowy – należy podawać jego autorstwo, gdyż osobiste prawa autorskie są wieczne i niezbywalne.

Korzystanie z materiałów na licencji GNU FDL

Łeb GNU – symbol wszystkich licencji z rodziny GNU

Wikipedia długo działała na licencji GNU FDL, którą objęte były dokładnie wszystkie teksty. 15 czerwca 2009 nastąpiła migracja do licencji Creative Commons CC-BY-SA 3.0 z jednoczesnym zachowaniem warunków licencji GNU FDL 1.3. Zmiana ta była podyktowana względami praktycznymi, gdyż licencja CC-BY-SA jest łatwiejsza w użyciu. Jest to też licencja najczęściej stosowana do zdjęć i grafik w Wikipedii. Mimo to, wciąż jest w Wikipedii i Wikimedia Commons wiele zdjęć i grafik dostępnych wyłącznie na różnych wersjach GNU FDL.

Ogólne zasady

Licencja GNU FDL wymaga, aby dołączyć w widoczny dla czytelnika sposób do kopii artykułów z Wikipedii:

  • pełen tekst licencji w angielskim oryginale (jest ona dostępna na stronie: http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)
  • informację o tym, że skopiowany tekst jest objęty licencją GNU FDL
  • dokładną informację o źródle w postaci linku do oryginalnego artykułu w Wikipedii
  • informację o autorach

Dotyczy to zarówno kopiowania całych tekstów artykułów jak również ich części, chyba że kopiowanie odbywa się na tzw. prawie cytatu. Dotyczy to również zdjęć, grafik i innych plików multimedialnych udostępnianych na tej licencji.

Jeśli tekst lub grafika z Wikipedii nie jest bezpośrednio skopiowany, lecz jakoś przerobiony (np. przez włączenie do większej treści), utwór w ten sposób stworzony musi również być objęty licencją GNU FDL i muszą do niego być dołączone wszystkie informacje, tak jak do dosłownej kopii artykułu. Dokładnie w ten sam sposób licencja ta traktuje także tłumaczenia tekstów. Są one w jej świetle „przeróbkami” oryginalnego tekstu i dlatego trzeba je objąć tą samą licencją.

Nie istnieje natomiast obowiązek dołączania do kopii artykułu strony tytułowej Wikipedii i innych tzw. sekcji niezmiennych, czego formalnie licencja GNU FDL wymaga, gdyż Wikipedia nie posiada takowych.

Obowiązek dołączania pełnego tekstu licencji jest szczególnie kłopotliwy, gdy zależy nam tylko np. na jednym zdjęciu lub jednym, krótkim artykule. W odróżnieniu jednak od tekstów zdjęcia mają zwykle tylko jednego autora. Możemy zatem próbować go odnaleźć i nakłonić do udostępnienia nam tego zdjęcia na innych zasadach. Jak to zrobić jest omówione w sekcji Jak znaleźć autora pliku i nakłonić go do zmiany licencji.

Problemy z tekstami edytowanymi po 15 czerwca 2009

Po przejściu Wikipedii na licencję CC-BY-SA 3.0, teksty powstałe przed 15 czerwca 2009 można nadal kopiować i modyfikować na licencji GNU FDL 1.3. Artykuły, które powstały po tym terminie, lub były po tym terminie edytowane, również można kopiować i modyfikować na licencji GNU FDL 1.3, ale pod warunkiem, że nie zawierają one treści pochodzących spoza Wikipedii, które zostały włączone ze źródeł, które zostały udostępnione wyłącznie na CC-BY-SA 3.0.

W praktyce, jeśli komuś bardzo zależy, aby opublikować tekst z Wikipedii na licencji GNU FDL 1.3, a nie CC-BY-SA 3.0, musi sprawdzić historię artykułu i następnie:

  • jeśli artykuł nie był edytowany po 15 czerwca 2009 – można go bezpiecznie użyć na licencji GNU FDL 1.3;
  • jeśli artykuł powstał przed 15 czerwca 2009, ale był edytowany po tej dacie – można bezpiecznie użyć jego wersję sprzed tej daty;
  • jeśli artykuł powstał po 15 czerwca 2009 lub chcemy użyć jego wersję stworzoną po tej dacie musimy sprawdzić, czy nie zawiera on treści „wyłącznie na licencji CC-BY-SA";
    • jeśli w ramach edycji po 15 czerwca nie dodano do artykułu nowych treści – możemy spokojnie przyjąć, że nie zawiera on treści „wyłącznie na CC-BY-SA";
    • jeśli po 15 czerwca dodano nowe fragmenty tekstu – musimy zwrócić się do autora, czy przypadkiem nie pochodzą one ze źródła „tylko na licencji CC-BY-SA".

W sumie, znacznie prościej jest jednak skorzystać po prostu z licencji CC-BY-SA 3.0 ...

Korzystanie z treści GNU FDL na stronach WWW

W przypadku kopiowania tekstów lub grafik z Wikipedii na stronach WWW użycie licencji GNU FDL jest sprawą stosunkowo prostą. Wystarczy bowiem umieścić na dole lub na górze kopii następujący tekst:

źródło: artykuł [XXX] w Wikipedii, licencja: [GNU FDL], autorzy: [wikipedyści]

przy czym należy to tak zrobić, aby po kliknięciu na [XXX], [GNU FDL] i [wikipedyści] czytelnik był kierowany odpowiednio do oryginalnego tekstu artykułu, lokalnej kopii tekstu licencji i historii zmian danego artykułu.

Przykład poprawnego użycia materiału z Wikipedii: [4]

Korzystanie „off-line” z materiałów na licencji GNU FDL

W przypadku kopii materiału, który zamierza się rozprowadzać na licencji GNU FDL poza internetem – np. w formie drukowanej lub na płycie DVD – konieczne jest dołączenie do każdej kopii: tekstu licencji GFDL, informacji o autorach i źródle oryginału oraz fakcie, że jest on objęty tą licencją, stosując te same techniki kopiowania jakie były zastosowane do stworzenia kopii.

Np. jeśli drukujemy artykuł z Wikipedii, który możemy objąć licencją GNU FDL, to musimy dołączyć do niego wydrukowany tekst licencji w oryginale oraz informacje o autorach, źródle i fakcie, że nasza kopia jest objęta również licencją GNU FDL.

Zobacz też

Przypisy

  1. Polskie prawo autorskie nie przewiduje możliwości całkowitego zrzeczenia się osobistych i majątkowych praw autorskich. Prawa osobiste są wieczne i niezbywalne, prawa majątkowe można przekazać tylko na określone pola eksploatacji. Ze względu na to, że naruszenia praw autorskich są ścigane na wniosek właściciela tych praw – oświadczenie autora, że nie będzie ich w żaden sposób egzekwował zabezpiecza użytkownika przed ew. roszczeniami, jednak tylko do czasu, gdy autor nie zmieni nagle zdania i nie anuluje swojego oświadczenia.