Wojna światów (powieść)

Wojna światów The War of the Worlds
Okładka pierwszego wydania.
Autor	Herbert George Wells
Miejsce wydania	Anglia
Język	angielski
Data I wyd.	1898
Wydawca	William Heinemann
Typ utworu	powieść
Data I wyd. polskiego	1958
Pierwszy wydawca polski	Iskry
Przekład	Henryk Józefowicz
poprzednia Niewidzialny człowiek następna brak

Wojna światów (ang. The War of the Worlds) – powieść z gatunku science fiction autorstwa Herberta George Wellsa wydana po raz pierwszy w 1898 roku. Pierwsze polskie wydanie ukazało się w 1958 r., w serii Klub Srebrnego Klucza, nakładem wydawnictwa Iskry, w tłumaczeniu Henryka Józefowicza. Wielokrotnie wznawiana, m.in. dwukrotnie w serii Fantastyka-Przygoda.

Książka uważana jest za jedną z najważniejszych w historii światowej literatury fantastycznej. Należy do kanonu gatunku i na wiele lat wprowadziła fantastykę na tory apokaliptycznych wizji przyszłości. Powieść przedstawia inwazję Marsjan na Ziemię. Przybysze chcą zgładzić ludzkość i opanować planetę. Wells opisał w swojej wizji różne postawy społeczne, przejawiane przez ludzi w obliczu globalnego zagrożenia.

Powieść jest interpretowana w różnoraki sposób, m.in. jako komentarz do teorii ewolucji, kolonializmu, imperializmu, Brytyjskiego Królestwa a ogólnie jako próba skomentowania wiktoriańskich lęków i uprzedzeń.

Opis fabuły

Jest koniec XIX wieku, schyłek epoki wiktoriańskiej. Narrator, bezimienny pisarz i filozof, mieszka w miasteczku Woking w południowej Anglii. Tam właśnie spada niezwykły meteor, który wkrótce okazuje się statkiem kosmicznym, wysłanym z Marsa. Przybysze od początku są wrogo nastawieni do gospodarzy, pokojowo nastawioną delegację zabijają, rażąc "snopem gorąca". Niszczą także całą okolicę. Wkrótce przylatują następne walce, a Marsjanie przystępują do eksterminacji Ziemian. Czynią to przy pomocy trzydziestometrowych trójnożnych machin bojowych, przenoszących emitery "snopa gorąca", a później także wyrzutni pocisków zawierających śmiertelnie trujący "czarny dym". Opór wojsk angielskich jest z łatwością przełamywany, artylerii udaje się zniszczyć tylko jedną z maszyn, druga ulega destrukcji staranowana przez okręt wojenny. Stopniowo opór zamiera, a przybysze bezkarnie panują na Ziemi, ich następnym celem jest Londyn, wówczas największe miasto świata. Ludność reaguje paniką, drogi pełne są uciekinierów, bezładnie zmierzających byle dalej od śmiercionośnych machin. Normą są zachowania aspołeczne, kradzieże, przemoc, powoli zaczyna dawać się we znaki głód. Narrator, odwiózłszy żonę na, bezpieczną zdaje się, prowincję, sam śledzi przebieg wydarzeń. On lub pojawiający się we wspomnieniach jego brat, są świadkami stopniowego podboju Anglii przez Marsjan.

Statua przedstawiająca trójnożny statek kosmiczny, Woking, Anglia.

Niespodziewanie unieruchomiony w niewielkim domku przez spadły w sąsiedztwie kolejny walec, zmuszony jest spędzić tam następne dwa tygodnie za towarzysza mając spotkanego przygodnie ograniczonego wikarego. Przymusowe więzienie daje się mężczyznom we znaki, zwłaszcza, że mają małe zapasy, a wzajemne towarzystwo zdaje się tylko działać im na nerwy. Za to narrator ma niepowtarzalną okazję obserwować przybyszów z bliska, sam nie będąc wykrytym. Dokładnie przygląda się samym Marsjanom, ich machinom, a także nieludzkim praktykom - bowiem przybysze okazują się odżywiać krwią złapanych ludzi. W końcu odchodzący od zmysłów wikary ściąga na siebie uwagę Marsjan i wpada w ich ręce, narrator zostaje szczęśliwie oszczędzony. Po dwóch kolejnych dniach głód wygania go na zewnątrz, na szczęście Marsjan już nie ma w okolicy. Podróżując w stronę Londynu spotyka poznanego wcześniej żołnierza, który snuje wizje stworzenia podziemnego państwa ludzi pod nieuchronnym panowaniem wszechmocnych Marsjan. Londyn jest opustoszały, na pustych ulicach spotkać można tylko trupy ludzi i zwierząt, sklepy i domy są ograbione, autor z trudnością znajduje pożywienie. Następnego dnia jednak, niespodziewanie staje się świadkiem śmierci Marsjan i upadku wszystkiego, co ze sobą przywieźli. Pogromcami nieziemskich najeźdźców okazują się ziemskie bakterie, czyniące spustoszenie w nieprzywykłych organizmach. Narrator wraca na wieś, gdzie spotyka ocalałą żonę. Powoli cywilizacja ziemska wraca do normalnego funkcjonowania.

Powieść, wyprzedzająca swoje czasy, po raz pierwszy ukazała wizję apokaliptycznej zagłady ludzkości, zmieniając optymistyczną do tej pory wczesną literaturę fantastycznonaukową. Także pokazane tu wynalazki zadziwiająco sprawdziły się w przyszłości, "snop gorąca" przypomina dzisiejszy laser, choć temu wciąż daleko do powszechnych zastosowań militarnych, za to za niecałe dwadzieścia lat, na polach I wojny światowej miała się ziścić wizja "czarnego dymu" - trujących gazów bojowych.

Hołdem oddanym powieści jest zbiór opowiadań Echa Wojny światów, przedstawiających fikcyjne epizody z życia znanych osób (Jack London, Pablo Picasso, Juliusz Verne, Joseph Conrad (Józef Korzeniowski), Albert Einstein) w zderzeniu z inwazją Marsjan.

Adaptacje filmowe

• Wojna światów – film z 1953 roku
• Wojna światów – film z 2005 roku w reżyserii Stevena Spielberga
• Wojna światów – film z 2005 roku w reżyserii Davida Michaela Latta
• Wojna światów – film z 2005 roku w reżyserii Timothy'ego Hinesa

Zobacz też

• 100 książek XX wieku według „Le Monde”

Linki zewnętrzne

• Paweł Brudek, Herbert George Wells. Wizjoner wojny totalnej, "Histmag.org", 19 lutego 2009.