Steven Spielberg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Steven Spielberg
Spielberg (2012)
Spielberg (2012)
Prawdziwe imię i nazwisko Steven Allan Spielberg
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1946
Cincinnati
Zawód reżyser
scenarzysta
producent
Lata aktywności od 1968
Odznaczenia
Kawaler Legii Honorowej (Francja) Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą Orderu Zasługi RFN Order Imperium Brytyjskiego od 1936 (cywilny) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy Order Uśmiechu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Steven Spielberg w Wikicytatach
Strona internetowa

Steven Allan Spielberg (ur. 18 grudnia 1946 w Cincinnati, Ohio) – amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie żydowskiej, jako syn Lei Posner-Adler (ur. 1920), restauratorki i pianistki oraz Arnolda Spielberga (ur. 1917) związanego z branżą komputerową. Jego hebrajskie imię to Szmuel[1]. Dzieciństwo spędził w Haddon Township, New Jersey, gdzie uczęszczał do Szkoły Hebrajskiej będąc uczniem rabina Alberta L. Lewisa. Po rozwodzie rodziców wyjechał z ojcem do Saratogi w Kalifornii gdzie w 1965 ukończył Saratoga High School.

Pierwszy pełnometrażowy filmFirelight – nakręcił w wieku 18 lat. W 1966 rozpoczął studia na wydziale anglistyki na Stanowym Uniwersytecie w Kalifornii w Long Beach. W wieku 21 lat nakręcił film Amblin. Dzięki temu filmowi podpisał siedmioletni kontrakt ze studiem Universal, przerywając jednocześnie naukę w college'u.

Początkowo kręcił filmy telewizyjne i seriale. W 1971 nakręcił Pojedynek na szosie. W 1974 roku do kin wszedł Sugarland Express, będący jego debiutem na dużym ekranie. Następnie powstały Szczęki. Film kosztował 10 milionów dolarów, a osiągnął wpływy przekraczające 470 mln dolarów. W 1977 roku na ekrany wszedł pierwszy film science fiction Spielberga - Bliskie spotkania trzeciego stopnia, który zdobył osiem nominacji i dwa Oscary. Sukces osiągnęły także dwa następne filmy: E.T. oraz Poszukiwacze zaginionej Arki z Harrisonem Fordem. Ten drugi film doczekał się trzech kontynuacji (wszystkie w reżyserii Spielberga).

W 1984 roku założył niezależną wytwórnię "Amblin Entertainment", a w 1994 roku wraz z Davidem Geffenem i Jeffreyem Katzenbergiem "DreamWorks" – firmę zajmującą się produkcją filmów i programów multimedialnych.

Pierwszy film o poważnej tematyce - Kolor purpury - Spielberg nakręcił w 1985 roku. Później zaczął coraz częściej podejmować ambitne tematy, co jakiś czas wracając do kina rozrywkowego (Park Jurajski, sequele Indiany Jonesa).

Został dwukrotnie nagrodzony Oscarem za reżyserię Listy Schindlera (1993) i Szeregowca Ryana (1998). W 1987 roku otrzymał nagrodę im. Irvinga G. Thalberga.

Międzynarodowa Kapituła nadała mu godność Kawalera Orderu Uśmiechu. Odznaczenie odebrał w krakowskim studiu TVP.

7 maja 2008 Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego przyznał mu tytuł doktora honoris causa[2].

Jego nazwisko pochodzi od nazwy miasta w Austrii, gdzie w XVII wieku mieszkali jego przodkowie – węgierscy Żydzi. Jest żonaty z aktorką Kate Capshaw, ma z nią pięcioro dzieci (trzech synów i dwie córki).

Charakterystyka twórczości[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy film Spielberga, który trafił na duży ekran, to Pojedynek na szosie (Duel), oparty na opowiadaniu Richarda Mathesona. Opowieść o komiwojażerze, którego prześladuje gigantyczna ciężarówka, składa się głównie z dynamicznych sekwencji pościgów. Ujęcia nakręcono tak, aby uniemożliwić widzom identyfikację kierowcy pojazdu. Zasadzie tej Spielberg pozostał wierny w Szczękach (Jaws), które zapewniły młodemu reżyserowi pozycję cudownego dziecka amerykańskiego kina. Przez większość filmu nie było dane widzom zobaczyć krwiożerczego rekina. Podobne chwyty narracyjne Spielberg wykorzystał w filmie Bliskie spotkania trzeciego stopnia (Close Encounters of the Third Kind), zrealizowanym na podstawie własnego scenariusza. Tajemnica i dążenie do jej poznania jest elementem łączącym większość filmów w dorobku reżysera.

Spielberg wykorzystuje w swoich filmach motyw tzw. równoległych rzeczywistości. Postacie często wkraczają w inny świat, w rządzącą się swoimi prawami scenerię z baśni. Zabiegi takie można dostrzec również w filmach o poważnej tematyce, np. Liście Schindlera.

Spielberg od wielu lat współpracuje na planie filmowym z grupą tych samych współpracowników. John Williams dwadzieścia trzy razy tworzył oprawę muzyczną do pełnometrażowych filmów Spielberga, kilkakrotnie też współpracował z nim przy innych projektach, a Tom Hanks często występuje w jego fabułach i produkcjach. Także młodzi aktorzy rozpoczynali swoją karierę od filmów Spielberga, np. Drew Barrymore (E.T) czy Christian Bale (Imperium Słońca).

Stali współpracownicy[edytuj | edytuj kod]

Steven Spielberg, jako reżyser własnych pełnometrażowych filmów kinowych, posiada stałe grono najważniejszych współpracowników. Rekordzistą jest kompozytor John Williams, który napisał muzykę do 26 filmów Spielberga, czyli wszystkich od 1974 roku, z wyjątkiem Koloru purpury. Tuż za nim plasuje się montażysta Michael Kahn - 24 filmy (wszystkie od 1977 roku, z wyjątkiem E.T.). Janusz Kamiński od czasu Listy Schindlera był autorem zdjęć do wszystkich kolejnych filmów Stevena Spielberga, za wyjątkim Przygód Tintina (w sumie 13 filmów). Scenograf Rick Carter od 1993 roku pracował przy ośmiu filmach reżyserowanych przez Spielberga. Dennis Muren tworzył efekty wizualne przy filmach Spielberga siedem razy, w latach 1977-2005. Projektantka kostiumów Joanna Johnston od 1989 roku pracowała ze Spielbergiem sześć razy.

Działalność społeczna i polityczna[edytuj | edytuj kod]

W 1994 roku, po nakręceniu "Listy Schindlera", Steven Spielberg założył SHOAH Visual History Fundation, której zadaniem jest gromadzenie materiałów wideo, dokumentujących wspomnienia osób ocalałych z holocaustu oraz "świadków historii". Fundacja zbiera także materiały dokumentujące zbrodnie dokonane na innych mniejszościach, prześladowanych przez nazistowskie Niemcy (Romach, homoseksualistach, więźniach politycznych czy ofiarach polityki eugenicznej)[3].

Spielberg jest wyborcą amerykańskiej Partii Demokratycznej. Jest blisko zaprzyjaźniony z byłym prezydentem USA Billem Clintonem. W prawyborach prezydenckich w USA w 2007 roku opowiadał się za wystawieniem jako kandydata Demokratów Hillary Clinton.

We wrześniu 2008 roku Spielberg wraz z żoną zamanifestowali silne poparcie dla idei małżeństw osób tej samej płci wyrażając głośny sprzeciw wobec propozycji poprawki konstytucyjnej w amerykańskim stanie Kalifornia, która precyzując obowiązującą w Kalifornii definicję związku małżeńskiego jako związku "między mężczyzną i kobietą", eliminowała prawo par tej samej płci do zawierania małżeństw (tzw. Propozycja 8)[4].

W 2001 roku złożył rezygnację z członkostwa w amerykańskiej organizacji skautów (ang.: Boy Scouts of America) ze względu na jej homofobiczne nastawienie[5][6].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Reżyser
Scenarzysta
Producent
Producent wykonawczy

Przypisy

  1. Turning Point -- `Schindler's List' Signals Spielberg's Dramatic Departure From Dinosaurs And Spaceships To Real, Personal Emotion.
  2. Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego postanowił nadać doktorat honoris causa panu Stevenowi Spielbergowi. aktualnosci.uj.edu.pl. [dostęp 7 maja 2008].
  3. History of the Institute (ang.). USC Shoah Foundation Institute. [dostęp 2012-07-26].
  4. Spielberg Makes Like Pitt, Supports Same-Sex Marriage – E! Online. Uk.eonline.com, September 23, 2008. [dostęp March 2, 2010].
  5. Spielberg quits scouts 'over gay ban'. BBC, April 17, 2001. [dostęp October 30, 2006].
  6. Spielberg resigns from Boy Scouts board. Hollywood.com. [dostęp March 10, 2006]. [zarchiwizowane z adresu 2013-01-03].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]