Wolne oprogramowanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Wolne oprogramowanie (ang. free software) – termin określający oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników. Oprogramowanie, aby można je było nazwać wolnym, musi spełniać kilka podstawowych założeń, które zostały zawarte w definicji wolnego oprogramowania opublikowanej przez Free Software Foundation. Przysługujące użytkownikowi wolności[1][2]:.

  • wolność uruchamiania programu, w dowolnym celu (wolność 0)
  • wolność analizowania programu oraz dostosowywania go do swoich potrzeb (wolność 1)
  • wolność rozpowszechniania kopii programu (wolność 2)
  • wolność udoskonalania programu i publicznego rozpowszechniania własnych ulepszeń, dzięki czemu może z nich skorzystać cała społeczność (wolność 3).

Wolności pierwsza i trzecia mogą być spełnione tylko wtedy, gdy dostępny jest kod źródłowy oprogramowania.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wolne oprogramowanie istniało od początku komputerów, gdyż od samego początku programiści dzielili się kodem źródłowym swoich programów. Oficjalna nazwa narodziła się około lat 80., kiedy oprogramowanie zaczęło być zamykane i zaczęto tworzyć oprogramowanie własnościowe, czego propagatorem był Microsoft[3]. Ważną przyczyną stworzenia nazwy dla oprogramowania z otwartymi źródłami było to, że zaczęło ono tracić na popularności, przestało być zjawiskiem powszechnym, jak było dawniej. Do stworzenia odrębnej nazwy przyczyniło się także skomercjalizowanie przez AT&T dostępnego wcześniej wraz z otwartymi źródłami systemu Unix, co spowodowało odcięcie dostępu do kodu oraz jego swobodnego rozwoju (zobacz BSD).

Temu zjawisku przeciwstawił się haker z MIT (Massachusetts Institute of Technology), Richard M. Stallman (RMS), który zapoczątkował ruch na rzecz tworzenia „wolnego” oprogramowania. Sam termin wolne oprogramowanie jest o tyle problematyczny, że w języku angielskim słowo wolny („free”) oznacza również darmowy. Jest więc to przyczyną wielu nieporozumień, na stronach Free Software Foundation często powtarzany jest więc zwrot „free” as in „free speech,” not as in „free beer” (Wolne jak wolność wypowiedzi, nie jak darmowe piwo).

Richard M. Stallman jest także założycielem organizacji Free Software Foundation (FSF) – fundacja zajmuje się głównie promocją wolnego oprogramowania oraz rozwijaniem projektu GNU. Zasadniczą cechą wolnego oprogramowania jest możliwość jego dalszego rozpowszechniania i modyfikacji oraz pełna dostępność jego kodu źródłowego.

Natomiast nazwa open source powstała w 1998 wraz z rozpowszechnieniem przez Netscape Communications Corporation kodu źródłowego przeglądarki Netscape Navigator na licencji gwarantującej każdemu prawa do dowolnego użytku, modyfikacji, redystrybucji kodu. Miało to związek z chęcią wciągnięcia dużych firm i korporacji do ruchu wolnego oprogramowania. Firmy te obawiały się powiązania z tego rodzaju oprogramowaniem. Ruch otwartego oprogramowania kładzie większy nacisk na kwestie techniczne i organizacyjne związane z wolnością kodu, odsuwając na nieco dalszy plan kwestie ideologiczne. Jego założycielami i orędownikami są Eric S. Raymond (ESR) i Bruce Perens.

Licencje[edytuj | edytuj kod]

Wśród różnych rodzajów licencji wolnego oprogramowania można wyróżnić:

i wiele innych. Spis wszystkich licencji wolnego oprogramowania można znaleźć na stronie internetowej projektu GNU

Filozofia[edytuj | edytuj kod]

Istnieje wyraźna rozbieżność między filozofiami free software a open source. Free software kładzie główny nacisk na strony moralne i etyczne dostępności oprogramowania, natomiast open source podkreśla znaczenie technicznej doskonałości kodu. W praktyce każde oprogramowanie typu free software jest jednocześnie open source, ale nie każde oprogramowanie typu open source jest zarazem free software (ponieważ pierwotna idea jest bardziej radykalna, a w ruchu potomnym została w pewnym sensie złagodzona). Ze względu na istniejące różnice podejścia obu ruchów określa się je nieraz zbiorczym terminem FLOSS (Free/Libre Open Source Software), spotykanym głównie w oficjalnych analizach i temu podobnych dokumentach.

Wdług tzw. "Filozfii Ubuntu" każde wolne oprogramowanie powinno trzymać się następujących zasad[1]:

  • Umożliwić każdemu użytkownikowi komputera aby ten mógł w sposób całkowicie swobodny uruchamiać oraz modfikowac do swoich potrzeb oprogramowanie którym się posługuje, bez odgórnego przymusu uiszczania jakichkolwiek kosztów z tytułu licencji.
  • Możliwość korzystania z oprogramowania w języku naturalnym dla danego użytkownika.
  • Swoboda użytkowania oprogramowania niezależnie na swoją ewentualną niepełnosprawność oraz specyfikę tej niepełnosprawności.

Znane postacie[edytuj | edytuj kod]

Osoby związane z ruchem wolnego oprogramowania:

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Filozofia Ubuntu i Kodeks Postępowania Ubuntu (pol.). Ubuntu.pl. [dostęp 2014-07-17].
  2. Definicja wolnego oprogramowania (ang.). [dostęp 2011-07-22].
  3. Bill Gates. An Open Letter To Hobbyists. „Homebrew Computer Club Newsletter”. 2 (1), s. 2, 1976-02-03. Mountain View, CA: Homebrew Computer Club. 

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]