Złotogłowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Złotogłowice
Rezydencjonalny dom nr 174, dawniej Hof Kinne
Rezydencjonalny dom nr 174, dawniej Hof Kinne
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat nyski
Gmina Nysa
Liczba ludności 780
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-300 Nysa
Tablice rejestracyjne ONY
SIMC 0500530
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Złotogłowice
Złotogłowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Złotogłowice
Złotogłowice
Ziemia 50°30′34″N 17°22′21″E/50,509444 17,372500Na mapach: 50°30′34″N 17°22′21″E/50,509444 17,372500
Dekoracyjny dom nr 178, z tradycyjnym, śląskim ułożeniem poszycia dachowego (łupka)

Złotogłowice – (niem. Groß Neundorf) wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Nysa.

W latach 1945-54 siedziba gminy Złotogłowice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Złotogłowice wymieniane są w roku 1300 jako Jacobi villa (co oznacza "Wieś Jakubową"; przypuszczalnie nazwa wywodzi się od lokatora wsi). Według Księgi uposażeń Biskupstwa Wrocławskiego, wieś liczyła 70 małych hub, z których kościół posiadał 2, sołtys 2 wraz z karczmą. Duża liczba hub oraz nazwa miejscowości świadczy o założeniu wsi przez osadników z Niemiec. W czasie I wojny śląskiej w 1741 r. wieś poniosła duże straty spowodowane licznymi rekwizycjami poczynionymi tu przez pruskich żołnierzy. Wieś często nawiedzana była przez duże pożary; np. we wrześniu 1715 "w 2 godziny cała gmina wraz ze zmielonym ziarnem poległa w popiele". W czasie pomiędzy 1791 r. a 1839 r. nastąpiło 6 katastrofalnych pożarów.

Nauczyciel jest wymieniany ok. 1625 r., dom nauczyciela zaś w 1784 r. Dawny, dwupiętrowy budynek szkoły pochodził z 1841 r.

Dawne sołectwo (54 ha) znajdowało się w posiadaniu rodziny Kinne, majątek ziemski (74 ha) od 1650 r. w posiadaniu rodziny Beier, poza tym we wsi znajdowało się wiele większych gospodarstw rolnych.

Liczba mieszkańców: 1784: 743 mieszkańców, 52 parcele 1845: 1152 mieszkańców (1 ewangelik), 184 domy, 1895: 1320 mieszkańców (15 ewangelików), 213 domów, 331 gospodarstw domowych, 1939L 1616 mieszkańców, 384 gospodarstw domowych.

W roku 1937 we wsi znajdowało się: 2 piekarzy, 4 rzeźników, fryzjer, 2 zakłady pielęgnacji ogrodów, 3 gospody, 2 położne, fabryka maszyn, rymarz, 4 kowali, 2 krawców, kominiarz, 2 szewców, 3 kołodziejów, stolarz, odział banku.

Architektura wsi[edytuj | edytuj kod]

Złotogłowice stanowią przykład wsi fryderycjańskiej, rozwiniętej w wyniku kolonizacji niemieckiej przeprowadzonej przez Fryderyka II bezpośrednio po wojnach śląskich w XVIII w. W zamian za zasługi wojenne przyznawano żyzną ziemię wraz z parcelą, z reguły przybierającą postać prostokąta, przeznaczoną do zabudowy mieszkalno-gospodarczej. Jeszcze do połowy XIX wieku większość domostw wzniesiona była w technice drewnianej, czy też szachulcowej. W drugiej poł. XIX wieku, w związku z licznymi uregulowaniami prawnymi w Prusach, dotyczącymi zakazu budowy drewnianych domów, charakter zabudowy wiejskiej uległ znacznej zmianie. Wznoszono wielokondygnacyjne, murowane domy wraz z przylegającymi do nich zabudowaniami gospodarczymi. Wiele domów zachowało do dnia dzisiejszego ciekawe motywy sztukatorskie (min. putta, ornamenty, ozdobne gzymsy). Niektóre domostwa posiadają oryginalną połać dachową; przykładem może być tutaj dom nr 178, gdzie pokrycie dachowe wykonane jest z dwukolorowego łupka w ukośny, geometryczny wzór. Ciekawym przykładem rezydencjonalnej architektury wiejskiej jest dom nr 174 - dawniej tzw. "Hof Kinne".

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[1]:

  • kościół par. pw. św. Katarzyny, z XV-XVI w. Pewien dokument z 1335 r. wymienia katolicki kościół pw. św. Katarzyny. W 1591 r. kościół został przyłączony do parafii św. Jakuba w Nysie i zarządzany przez jednego z kapłanów. Długi czas kościół był filią kościoła św. Jakuba; w 1921 r. powstała samodzielna parafia. Chór starego kościoła pochodził z końca średniowiecza, świątynia z drugiej poł. XVI w. została zburzona i w 1905 r. na miejscu dawnej wieży stanął nowy kościół. Podczas rozbiórki odkryto malarstwo ścienne "Maria w płaszczu łaski" - nad drzwiami do zakrystii, oraz stare sgraffito na ścianach zewnętrznych. Obraz z ołtarza głównego, znajdujący się wcześniej w posiadaniu nyskiego klasztoru Magdalenek, został przeniesiony do nowego kościoła. Dzwon z 1773 r. z barokowymi inskrypcjami został odlany w Kłodzku
  • cmentarz parafialny, z poł. XIX w.
    • kaplica
  • zagroda nr 6 i 7, z poł. XIX w.:
    • dwa domy
    • ogrodzenie z bramą.

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 25.12.2012]. s. 72.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • F.-Ch. Jarczyk, Die Dörfer des Kreises Neisse, Neisser Kultur - und Heimatbund e. V. Hildesheim, 1982, s. 103-104.
  • E. Wijas - Grocholska, Renowacje i zabytki, nr 3(35)/2010, s. 145.