Poczta Polska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Poczta Polska S.A.
Forma prawna spółka akcyjna
Siedziba Polska Warszawa, ul. Stawki 2
Numer KRS 0000334972
Prezes Jerzy Jan Jóźkowiak
Branża logistyka
Produkty usługi pocztowe
Zatrudnienie 93 tys.[1]
Obroty 6380 mln zł
Dochód 159 mln zł (wynik brutto)
Kapitał zakładowy 774 140 000,00 zł
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Poczta Główna w Bydgoszczy

Poczta Polska Spółka Akcyjna – jednoosobowa spółka skarbu państwa, zajmująca się świadczeniem usług pocztowych (doręczanie przesyłek, przekazów pocztowych, druków bezadresowych itp.), usług pieniężnych (wpłaty na rachunki, operacje oszczędnościowo-czekowe itp.), usług bankowych (na rzecz Banku Pocztowego SA), usług ubezpieczeniowych, usług kurierskich (Pocztex).


Założycielem i jedynym akcjonariuszem Spółki jest Skarb Państwa, reprezentowany przez ministra właściwego do spraw łączności – Ministra Administracji i Cyfryzacji.

Poczta Polska S.A. jest 100-proc. udziałowcem Pocztowego Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych[2].

Spis treści

[edytuj] Obowiązki ustawowe

Poczta Polska jest pocztowym operatorem wyznaczonym, to znaczy, że jest ustawowo zobowiązana do świadczenia tzw. powszechnych usług pocztowych. Oznacza to, że ma obowiązek na terenie całego kraju świadczyć usługi polegające na przyjęciu i doręczeniu:

Dodatkowo musi umożliwić, na życzenie nadawcy, traktowanie listu jako przesyłki poleconej, listu i paczki jako przesyłki z zadeklarowaną wartością, a także otrzymanie potwierdzenia odbioru i nadanie przesyłek i przekazów pocztowych na poste restante.

[edytuj] Historia

Przedwojenny kurier pocztowy na motocyklu Sokół 1000.
Przedwojenny wóz pocztowy, odziedziczony po zaborcach
Samochód pancerny ADGZ w ataku na Pocztę Polską w 1939 roku.
Tablice – oznaczenia przedwojennej Poczty Polskiej, oraz rower polskiego listonosza
Skrzynka pocztowa podczas niemieckiej okupacji w Poznaniu

Podstawą polskiej organizacji pocztowej była poczta kupiecka, która swoją genezę wywodziła z potrzeby komunikowania się kupców w sprawach handlowych. Kupcy ci pochodzili z Niemiec, a później także z Włoch, z tymi zatem krajami utrzymywano najbardziej ożywione kontakty. W XIV i XV w. Kraków kontaktował się z niemieckimi miastami za pośrednictwem posłańców, wynagradzanych przez kupieckie konfraternie. Najlepiej urządzoną tego rodzaju pocztę kupiecką posiadali Fukierowie, którzy pod koniec XV w. założyli swoje faktorie w Krakowie. Pierwotnie służyły one do handlu miedzią, z czasem jednak zaczęły załatwiać również operacje finansowe. Poczta Fukierów wykorzystywana była początkowo jedynie do podtrzymywania łączności między tymi faktoriami a biurem centralnym w Augsburgu. W późniejszych latach z usług tej poczty korzystał król Zygmunt I Stary, królowa Bona i podkanclerzy Piotr Tomicki. Drugą – obok fukierowskiej – poważną pocztą kupiecką była poczta Seweryna Bonera. Dom bankowy Bonera utrzymywał stałych agentów, którzy pośredniczyli w przesyłaniu korespondencji osób prywatnych. Seweryn Boner w porozumieniu z pocztą rodziny Thurn-Taxis usiłował zaprowadzić w Krakowie pocztę regularną, co udało się mu na małą skalę, ale po jego śmierci przedsiębiorstwo to upadło. Do powstania stałej polskiej poczty przyczyniła się śmierć królowej Bony w 1557 r., gdyż król Zygmunt II August w celu wyegzekwowania spadku musiał utrzymywać stałą i regularną korespondencję z Włochami. Dnia 18 października 1558 r. monarcha udzielił przywileju na urządzenie i kierowanie pocztą Włochowi Prosperowi Prowanie. Z poczty tej, kursującej z Krakowa do Wenecji, mogły również korzystać osoby prywatne, mimo że koszty jej utrzymania ponosił król. Prowana szybko jednak wszedł w konflikt z rodziną Thurn-Taxis, która kontrolowała połączenia pocztowe w Austrii, na Węgrzech i we Włoszech. Doprowadziło to do cofnięcia po czterech latach nadanego Prowanie przywileju. Dnia 11 lipca 1562 r. król zawarł nowy układ z Krzysztofem Taxisem, dyrektorem naczelnym poczty cesarskiej w Wiedniu, na mocy którego objął on wszystkie poczty w Polsce, tworząc jednolitą instytucję pod nazwą Poczta Polska, czyli Królewska. W jej skład wchodziła poczta włoska (Kraków-Wiedeń-Wenecja) i poczta litewska (Kraków-Warszawa-Wilno). Posłaniec pocztowy wyjeżdżał z Krakowa w każdą niedzielę rano, do Wiednia przybywał przybywał w środę, a następnie wyjeżdżał do Wenecji, gdzie przybywał po siedmiu dniach podróży. Na Litwę kurier udawał się w środę każdego tygodnia, by po tygodniowej jeździe pojawić się w Wilnie. Tak więc list z Krakowa do Wenecji „szedł” 10 dni, a z Krakowa do Wilna dni 7. Opłata pocztowa wynosiła 3 grosze od 1 łuta wagi przesyłki prywatnej. Przesyłki króla i dworu były zwolnione od opłaty, ale monarcha wypłacał roczną subwencję na rzecz poczty w wysokości 1500 talarów (1200 na pocztę włoską, 300 na litewską). Kwotę tę pobierano w czterech ratach z cła krakowskiego. Cały dochód z poczty otrzymywał jej dyrektor, który w zamian musiał troszczyć się o jej utrzymanie i i zaopatrzenie. Chociaż poczta polska pod zarządem nowego dyrektora zyskała rozległe i dobre połączenia zagraniczne, to jednak w wyniku rozmaitych intryg już po dwóch latach umowa z Taxisem została rozwiązana. Nowym dyrektorem poczty został Włoch Piotr Maffon, mieszczanin krakowski, który 9 stycznia 1564 r. otrzymał odpowiedni przywilej na prowadzenie poczty w okresie pięciu lat. W okresie tym zaznaczył się wyraźny regres tej instytucji, m.in. zabrakło stałego połączenia z Wenecją. W związku z tym, kontrakt z Maffonem został rozwiązany przed terminem, a o kierownictwo poczty zaczął ubiegać się Sebastian Montelupi, jeden z najbogatszych mieszczan krakowskich. Stosowny przywilej otrzymał on 18 listopada 1568 r., ale zarząd poczty objął dopiero na mocy poszerzonego przywileju z dn. 22 czerwca 1569 roku. Z chwilą objęcia poczty zwanej „królewską” przez Sebastiana Montelupiego, zakończył się jej początkowy okres rozwoju. Królewska poczta Montelupiego zobowiązana była dostarczać królowi przesyłki co tydzień, gdy władca przebywał w dowolnym miejscu w Koronie lub co trzy tygodnie, gdy przebywał na Litwie. Trasa do Wenecji obsługiwana była co 15 dni, a do Wilna co 17 dni. Za swoje usługi Montelupi otrzymywał rocznie 1300 talarów oraz korzystał z opłat za prywatne przesyłki. Do jego dyspozycji stały też podwody królewskie. Siedzibą poczty była Kamienica Montelupich w Krakowie przy Rynku Głównym nr 7[3][4].

[edytuj] Wydarzenia

  • 18 października 1558 – utworzenie Poczty Królewskiej, jako sformalizowanej instytucji publicznej, przez Zygmunta Augusta, który „ustanowił stałe połączenie pocztowe między Krakowem a Wenecją przez Wiedeń, za pomocą poczty, czyli koni rozstawnych”. 18 października jest oficjalnym świętem Poczty Polskiej.
  • 1928 rok – powstało przedsiębiorstwo państwowe „Polska Poczta, Telegraf i Telefon”
  • 1939 – Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku
  • 1944 rok – uruchomiono okręg pocztowy w Lublinie, co uznaje się za początek współczesnej Poczty Polskiej.
  • 1991 rok – ze struktury państwowej jednostki organizacyjnej Polska Poczta, Telegraf i Telefon wyłączono część zajmującą się usługami telekomunikacyjnymi i utworzono Telekomunikację Polską.
  • 1 stycznia 2006 roku – Poczta Polska wprowadziła usługę przesyłka pobraniowa, rezygnując tym samym z powiązania usługi pobrania z innymi usługami (przesyłka listowa, paczka pocztowa).
  • 1 września 2009 roku – Poczta Polska w wyniku komercjalizacji została przekształcona w spółkę akcyjną. Do 31 sierpnia 2009 funkcjonowała jako Państwowe Przedsiębiorstwo Użyteczności Publicznej „Poczta Polska”[5].
  • 1 stycznia 2010 – Poczta wprowadza usługę „E-PRZESYŁKA”
  • 1 stycznia 2012 roku – Wprowadzenie nowej struktury organizacyjnej – 62 oddziały rejonowe zostały przekształcone w 17 Regionów Sieci
  • styczeń 2012 – Poczta wprowadza usługę „Przesyłka Gabarytowa”
  • styczeń 2012 – Poczta wprowadza usługę „Przesyłka Biznesowa”
  • styczeń 2013 - Poczta Polska prezentuje nową identyfikację wizualną, uruchomiona zostaje pierwsza placówka pocztowa nowego typu, startuje też nowa strona www Poczty.

[edytuj] Muzea

Funkcjonują następujące pocztowe placówki muzealne:

[edytuj] Zarząd

Członkami Zarządu Poczty Polskiej są:

  • Jerzy Jan Jóźkowiak – Prezes
  • Mariusz Zarzycki – Wiceprezes[6]
  • Piotr Michalski – Członek Zarządu[7]
  • Paweł Włoch – Członek Zarządu[8]
  • Janusz Piotr Wojtas – Członek Zarządu[9]

[edytuj] Usługi

Skrzynka pocztowa

Poczta Polska świadczy również usługi zagraniczne, takie jak Worek specjalny M, przesyłki masowe, korespondencja z opłaconą odpowiedzią czy przekaz zagraniczny.

Przesyłki adresowane doręczane są na podstawie nazwy (nazwiska) adresata, adresu oraz kodu pocztowego.

[edytuj] Funkcjonowanie Poczty Polskiej na rynku pocztowym

W 2009 roku Poczta Polska miała 190 mln zł straty, w 2008 – 215 mln zł[10]. Według zarządu Poczty Polskiej upowszechnienie faktur elektronicznych może przynieść Poczcie straty rzędu 170-200 mln złotych[11]. We wrześniu 2010 r. Poczta Polska wspólnie z Ministerstwem Sprawiedliwości, jednym z jej najważniejszych klientów, rozpoczęła pilotaż polegający na elektronicznym potwierdzaniu odbioru przesyłek poleconych[12]

Obecnie Poczta Polska konsekwentnie wdraża zmiany, dzięki którym nawet przy negatywnych trendach na tradycyjnym rynku pocztowym, poprawiła się większość parametrów finansowych. Udało się to mimo mniejszych niż w 2010 roku przychodów. Poprawa wyników potwierdzona jest wstępnymi danymi za I kwartał tego roku. Wynik brutto Poczty Polskiej w 2011 roku wzrósł o 154% w porównaniu do roku 2010 i sięgnął 159 mln zł. Rentowność obrotu brutto Poczty Polskiej w 2011 roku wyniosła 2,5 proc. Oznacza to wzrost o 1,5 punktu procentowego w porównaniu do roku 2010. W 2009 roku wskaźnik ten był ujemny i wyniósł (-) 2,3 proc.[13]

W 2012 roku kontrola NIK wykazała, że organizacja pracy placówek pocztowych nie jest dostosowana do potrzeb konsumentów jej usług. Poczta w niewystarczającym stopniu wdrażała strategiczny program restrukturyzacji, na którego zakup wydała łącznie 8 mln zł, a efekty wdrożenia nie były weryfikowane – zarząd w całości polegał na zapewnieniach raportowych z regionalnych oddziałów, przez co wiele reform charakter iluzoryczny. Poczta wydała także 13 mln zł na system informatyczny, który nie działał[14][15].

[edytuj] Konkurencja

Poczta Polska od kilku lat systematycznie traci monopol na kolejne rodzaje przesyłek. Do końca 2012 roku korzystała z ustawowego przywileju posiadania obszaru zastrzeżonego, który dawał jej uprawnienia do wyłącznego wykonywania usług przyjmowania i doręczania przesyłek o masie do 50 g. Jednocześnie do 24 sierpnia 2008 roku właściciele i administratorzy budynków mieli obowiązek wymienić oddawcze skrzynki, będące własnością Poczty Polskiej, na skrzynki europejskie dostępne dla wszystkich operatorów pocztowych.

W 2012 roku ukończone zostały prace nad nowelizacją ustawy prawo pocztowe, która pomimo likwidacji monopolu formalnego utrzymała jednak monopol faktyczny np. w przesyłkach urzędowych[16].

Inni operatorzy pocztowi:

Information icon.svg Osobny artykuł: Skrzynka na listy.

[edytuj] Zobacz też

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Poczta Polska

Przypisy

  1. ↑ Poczta Polska na liście 500 Polityki.
  2. ↑ Strona własna TUW Pocztowe.
  3. ↑ MŻK (Marek Żukow-Karczewski), Początki poczty w dawnym Krakowie, „Echo Krakowa” magazyn „Czas przeszły i przyszły”, 16 VIII 1989 r., nr 158 (12967).
  4. ↑ Marek Żukow-Karczewski, Dawna poczta na cenzurowanym, „Echo Krakowa” magazyn „Czas przeszły i przyszły”, 12 IX 1990 r., nr 177 (13238).
  5. ↑ Poczta Polska SA: po komercjalizacji nowy KRS, ale NIP i REGON bez zmian (pol.). poczta-polska.pl. [dostęp 2009-08-30].
  6. ↑ Biogram Mariusza Zarzyckiego na stronie Poczty Polskiej.
  7. ↑ Biogram Piotra Michalskiego na stronie Poczty Polskiej.
  8. ↑ Członek Zarządu Biogram Pawła Włocha na stronie Poczty Polskiej.
  9. ↑ Biogram Janusza Piotra Wojtasa na stronie Poczty Polskiej.
  10. ↑ Wciąż słabe wyniki Poczty. Rzeczpospolita, 2010.
  11. ↑ Poczta Polska straci 200 mln, jeśli fiskus pozwoli wysyłać faktury e-mailem. Gazeta Wyborcza, 14 lipca 2010.
  12. ↑ Poczta Polska: elektroniczna obsługa polskich sądów.
  13. ↑ Zysk brutto Poczty Polskiej wzrósł o 154 proc. forbes.pl, 17 maja 2012.
  14. ↑ Poczta Polska pod lupą NIK. Oto szczegóły raportu. Dziennik.pl, 2012.
  15. ↑ NIK o Poczcie Polskiej. Najwyższa Izba Kontroli, 2012.
  16. ↑ Monopol na lata. Rzeczpospolita, 2012.

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Poczta_Polska&oldid=35884982”