Poczta Polska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Poczta Polska SA
Forma prawna spółka akcyjna
Siedziba ul. Stawki 2 (budynek Intraco)
00-940 Warszawa
Numer KRS 0000334972
Prezes Jerzy Jan Jóźkowiak
Branża logistyka
Produkty usługi pocztowe
Przychody 6509 mln zł - przychody Grupy Poczty Polskiej
Dochód 94 mln zł (wynik brutto Grupy Poczty Polskiej)
Kapitał zakładowy 774 140 000,00 zł
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Poczta Polska Spółka Akcyjnajednoosobowa spółka skarbu państwa, zajmująca się świadczeniem usług pocztowych (listy i paczki), bankowo-ubezpieczeniowych – poprzez spółki z Grupy Kapitałowej Poczty Polskiej (Bank Pocztowy i Pocztowe Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych) oraz usług logistycznych. Firma rozwija także obszar usług cyfrowych (neoznaczek, neolist, neokartka) realizowanych poprzez platformę internetową – Envelo.

Założycielem i jedynym akcjonariuszem Spółki jest Skarb Państwa, reprezentowany przez ministra właściwego do spraw łączności – Ministra Administracji i Cyfryzacji.

Obowiązki ustawowe[edytuj | edytuj kod]

Poczta Polska pełni funkcję operatora wyznaczonego, tj. operatora zobowiązanego do świadczenia powszechnych usług pocztowych, które dla wspólnego dobra świadczone są w sposób jednolity i po przystępnych cenach. Poczta ma obowiązek na terenie całego kraju 5 dni w tygodniu świadczyć usługi polegające na przyjmowaniu, sortowaniu, przemieszczaniu i doręczaniu:

  • przesyłek listowych, w tym poleconych i z zadeklarowaną wartością do 2 kg,
  • paczek pocztowych, w tym z zadeklarowaną wartością, do 10 kg (paczki nadesłane z zagranicy mogą mieć masę do 20 kg),
  • przesyłek dla ociemniałych do 7 kg.

Dodatkowo musi umożliwić nadawcy, na jego życzenie, uzyskanie dokumentu potwierdzającego odbiór przesyłki rejestrowanej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przedwojenny kurier pocztowy na motocyklu Sokół 1000
Lata 30. Pracownicy Poczty Polskiej przed Urzędem Pocztowo-Telegraficznym w Podhajcach
Przedwojenny wóz pocztowy, odziedziczony po zaborcach
Samochód pancerny ADGZ w ataku na Pocztę Polską w 1939 roku.
Tablice – oznaczenia przedwojennej Poczty Polskiej, oraz rower polskiego listonosza
Skrzynka pocztowa podczas niemieckiej okupacji w Poznaniu
 Osobny artykuł: Podwoda.

Początki funkcjonowania zorganizowanych usług pocztowych na terenie Polski związane są z tworzeniem się ośrodków władzy książęcej oraz królewskiej. Piastowscy władcy wysyłali oraz otrzymywali informacje dzieki systemowi posług komunikacyjnych zwanych podwodami[1]. Zobowiązywało ono lokalnych przedstawicieli władzy do utrzymywania specjalnych pomieszczeń oraz dostarczanie koni dla przewożących informacje posłańców. Wprowadzenie prawa podwodów w średniowiecznej Polsce przypisuje się Bolesławowi Chrobremu[2], który utworzył rozbudowaną sieć komunikacjną niezdędną do funkcjonowania administracji państwowej. Być może system ten wywodził się z wcześniejszych praw zwyczajowych jednak pierwsze zapisane informacje na temat występowania tego prawa na ziemiach polskich znajdują się w łacińskich dokumentach wystawianych przez władców polskich oraz zawarte zostały w powstałym na przełomie XIII i XIV wieku „Najstarszym Zwodzie Prawa Polskiego” zwanego również „Księgą elbląską”. Regulowała ona zasady przesyłania korespondencji pomiędzy władcami, obsługi poselstwa przez wsie, przewozu rzeczy oraz odpowiedzialności za powierzone mienie[1].

Do rozwoju i upowszechnienia się w Polsce organizacji pocztowej przyczynił się rozwój handlu oraz poczta kupiecka, która swoją genezę wywodziła z potrzeby komunikowania się kupców w sprawach handlowych. Kupcy ci pochodzili z Niemiec, a później także z Włoch, z tymi zatem krajami utrzymywano najbardziej ożywione kontakty. W XIV i XV w. Kraków kontaktował się z niemieckimi miastami za pośrednictwem posłańców, wynagradzanych przez kupieckie konfraternie. Najlepiej urządzoną tego rodzaju pocztę kupiecką posiadali Fukierowie, którzy pod koniec XV w. założyli swoje faktorie w Krakowie. Pierwotnie służyły one do handlu miedzią, z czasem jednak zaczęły załatwiać również operacje finansowe. Poczta Fukierów wykorzystywana była początkowo jedynie do podtrzymywania łączności między tymi faktoriami a biurem centralnym w Augsburgu. W późniejszych latach z usług tej poczty korzystał król Zygmunt I Stary, królowa Bona i podkanclerzy Piotr Tomicki. Drugą – obok fukierowskiej – poważną pocztą kupiecką była poczta Seweryna Bonera. Dom bankowy Bonera utrzymywał stałych agentów, którzy pośredniczyli w przesyłaniu korespondencji osób prywatnych. Seweryn Boner w porozumieniu z pocztą rodziny Thurn-Taxis usiłował zaprowadzić w Krakowie pocztę regularną, co udało się mu na małą skalę, ale po jego śmierci przedsiębiorstwo to upadło. Do powstania stałej polskiej poczty przyczyniła się śmierć królowej Bony w 1557 r., gdyż król Zygmunt II August w celu wyegzekwowania spadku musiał utrzymywać stałą i regularną korespondencję z Włochami. Dnia 18 października 1558 r. monarcha udzielił przywileju na urządzenie i kierowanie pocztą Włochowi Prosperowi Prowanie. Z poczty tej, kursującej z Krakowa do Wenecji, mogły również korzystać osoby prywatne, mimo że koszty jej utrzymania ponosił król. Prowana szybko jednak wszedł w konflikt z rodziną Thurn-Taxis, która kontrolowała połączenia pocztowe w Austrii, na Węgrzech i we Włoszech. Doprowadziło to do cofnięcia po czterech latach nadanego Prowanie przywileju. Dnia 11 lipca 1562 r. król zawarł nowy układ z Krzysztofem Taxisem, dyrektorem naczelnym poczty cesarskiej w Wiedniu, na mocy którego objął on wszystkie poczty w Polsce, tworząc jednolitą instytucję pod nazwą Poczta Polska, czyli Królewska. W jej skład wchodziła poczta włoska (Kraków-Wiedeń-Wenecja) i poczta litewska (Kraków-Warszawa-Wilno). Posłaniec pocztowy wyjeżdżał z Krakowa w każdą niedzielę rano, do Wiednia przybywał przybywał w środę, a następnie wyjeżdżał do Wenecji, gdzie przybywał po siedmiu dniach podróży. Na Litwę kurier udawał się w środę każdego tygodnia, by po tygodniowej jeździe pojawić się w Wilnie. Tak więc list z Krakowa do Wenecji „szedł” 10 dni, a z Krakowa do Wilna dni 7. Opłata pocztowa wynosiła 3 grosze od 1 łuta wagi przesyłki prywatnej. Przesyłki króla i dworu były zwolnione od opłaty, ale monarcha wypłacał roczną subwencję na rzecz poczty w wysokości 1500 talarów (1200 na pocztę włoską, 300 na litewską). Kwotę tę pobierano w czterech ratach z cła krakowskiego. Cały dochód z poczty otrzymywał jej dyrektor, który w zamian musiał troszczyć się o jej utrzymanie i i zaopatrzenie. Chociaż poczta polska pod zarządem nowego dyrektora zyskała rozległe i dobre połączenia zagraniczne, to jednak w wyniku rozmaitych intryg już po dwóch latach umowa z Taxisem została rozwiązana. Nowym dyrektorem poczty został Włoch Piotr Maffon, mieszczanin krakowski, który 9 stycznia 1564 roku otrzymał odpowiedni przywilej na prowadzenie poczty w okresie pięciu lat. W okresie tym zaznaczył się wyraźny regres tej instytucji, m.in. zabrakło stałego połączenia z Wenecją. W związku z tym, kontrakt z Maffonem został rozwiązany przed terminem, a o kierownictwo poczty zaczął ubiegać się Sebastian Montelupi, jeden z najbogatszych mieszczan krakowskich. Stosowny przywilej otrzymał on 18 listopada 1568, ale zarząd poczty objął dopiero na mocy poszerzonego przywileju z dn. 22 czerwca 1569 roku. Z chwilą objęcia poczty zwanej „królewską” przez Sebastiana Montelupiego, zakończył się jej początkowy okres rozwoju. Królewska poczta Montelupiego zobowiązana była dostarczać królowi przesyłki co tydzień, gdy władca przebywał w dowolnym miejscu w Koronie lub co trzy tygodnie, gdy przebywał na Litwie. Trasa do Wenecji obsługiwana była co 15 dni, a do Wilna co 17 dni. Za swoje usługi Montelupi otrzymywał rocznie 1300 talarów oraz korzystał z opłat za prywatne przesyłki. Do jego dyspozycji stały też podwody królewskie. Siedzibą poczty była Kamienica Montelupich w Krakowie przy Rynku Głównym nr 7[3][4].

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 18 października 1558 – utworzenie Poczty Królewskiej, jako sformalizowanej instytucji publicznej, przez Zygmunta Augusta, który „ustanowił stałe połączenie pocztowe między Krakowem a Wenecją przez Wiedeń, za pomocą poczty, czyli koni rozstawnych”. 18 października jest oficjalnym świętem Poczty Polskiej.
  • 1928 rok – powstało przedsiębiorstwo państwowe „Polska Poczta, Telegraf i Telefon
  • 1939 – Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku
  • 1939 - udział funkcjonariuszy Poczty Polskiej w kampanii wrześniowej na terytorium całego kraju.
  • 1944 rok – uruchomiono okręg pocztowy w Lublinie, co uznaje się za początek współczesnej Poczty Polskiej.
  • 1985 rok - państwowe przedsiębiorstwo ,,Polska Poczta, Telegraf i Telefon" zostaje przekształcone w państwową jednostkę organizacyjną ,,Polska Poczta, Telegraf i Telefon"[5]
  • 1991 rok – państwowa jednostka organizacyjna ,,Polska Poczta, Telegraf i Telefon" zostaje przekształcona w państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej ,,Poczta Polska" i Telekomunikację Polską Spółkę Akcyjną[6]
  • 1 stycznia 2006 roku – Poczta Polska wprowadziła usługę przesyłka pobraniowa, rezygnując tym samym z powiązania usługi pobrania z innymi usługami (przesyłka listowa, paczka pocztowa).
  • 1 września 2009 roku – państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej ,,Poczta Polska" zostaje przekształcone w Spółkę Akcyjną Poczta Polska[7]
  • 1 stycznia 2010 – Poczta wprowadza usługę „E-PRZESYŁKA”
  • 1 stycznia 2012 roku – Wprowadzenie nowej struktury organizacyjnej – 62 oddziały rejonowe zostały przekształcone w 17 Regionów Sieci
  • styczeń 2012 – Poczta wprowadza usługę „Przesyłka Gabarytowa”
  • styczeń 2012 – Poczta wprowadza usługę „Przesyłka Biznesowa”
  • styczeń 2013 – Poczta Polska prezentuje nową identyfikację wizualną, uruchomiona zostaje pierwsza placówka pocztowa nowego typu, startuje też nowa strona internetowa Poczty.
  • luty 2013 – usługi kurierskie Poczty Polskiej notują najlepsze w historii wyniki sprzedaży[8]
  • kwiecień 2013 – Flaga Rzeczypospolitej na znaczku Poczty Polskiej[9]
  • 21 maja 2013 – Rada Nadzorcza Poczty Polskiej S.A. powołała Zarząd Poczty Polskiej II kadencji[10]
  • 19 września 2013 – Poczta Polska wprowadza elektroniczne awizo[11]
  • 29 października 2013 – Poczta Polska wprowadza e-usługi pocztowe: neoznaczek, neolist i neokartkę[12]
  • styczeń 2014 – Poczta Polska wprowadza Paczkę Korzyści - internetową platformę sprzedaży przedpłaconych usług paczkowych
  • kwiecień 2014 - Poczta Polska i Poczta Watykańska wprowadzają do emisji wspólny znaczek z okazji kanonizacji papieży Jana Pawła II oraz Jana XXIII[13].

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Funkcjonują następujące pocztowe placówki muzealne:

Zarząd[edytuj | edytuj kod]

Członkami Zarządu Poczty Polskiej są[14]:

  • Jerzy Jan Jóźkowiak – prezes
  • Ireneusz Piecuch – wiceprezes
  • Mariusz Zarzycki – członek zarządu
  • Piotr Michalski – członek zarządu
  • Paweł Włoch – członek zarządu
  • Janusz Piotr Wojtas – członek zarządu

Usługi[edytuj | edytuj kod]

Funkcjonowanie Poczty Polskiej na rynku pocztowym[edytuj | edytuj kod]

W 2009 roku Poczta Polska miała 190 mln zł straty, w 2008 – 215 mln zł[15]. Według zarządu Poczty Polskiej upowszechnienie faktur elektronicznych może przynieść Poczcie straty rzędu 170-200 mln złotych[16]. We wrześniu 2010 r. Poczta Polska wspólnie z Ministerstwem Sprawiedliwości, jednym z jej najważniejszych klientów, rozpoczęła pilotaż polegający na elektronicznym potwierdzaniu odbioru przesyłek poleconych[17]

Obecnie Poczta Polska konsekwentnie wdraża zmiany, dzięki którym nawet przy negatywnych trendach na tradycyjnym rynku pocztowym, poprawiła się większość parametrów finansowych. Udało się to mimo mniejszych niż w 2010 roku przychodów. Wynik brutto Poczty Polskiej w 2011 roku wzrósł o 154% w porównaniu do roku 2010 i sięgnął 159 mln zł. Rentowność obrotu brutto Poczty Polskiej w 2011 roku wyniosła 2,5 proc. Oznacza to wzrost o 1,5 punktu procentowego w porównaniu do roku 2010. W 2009 roku wskaźnik ten był ujemny i wyniósł (-) 2,3 proc.[18]

W 2012 roku kontrola NIK wykazała, że organizacja pracy placówek pocztowych nie jest dostosowana do potrzeb konsumentów jej usług. Poczta w niewystarczającym stopniu wdrażała strategiczny program restrukturyzacji, na którego zakup wydała łącznie 8 mln zł, a efekty wdrożenia nie były weryfikowane – zarząd w całości polegał na zapewnieniach raportowych z regionalnych oddziałów, przez co wiele reform miało charakter iluzoryczny. Poczta wydała także 13 mln zł na system informatyczny, który nie działał[19][20].

NIK podkreśliła jednak, że od 2010 r. Spółka podjęła działania restrukturyzacyjne, które pozwoliły jej na wypracowanie zysku za 2011 r. w wysokości 105,8 mln zł. W lipcu 2011 r. powołano nowy Zarząd, którego głównym zadaniem jest rozwój firmy i realizacja kluczowych inicjatyw restrukturyzacyjnych. Poczta Polska planuje przeprowadzenie zmiany wizerunku i organizacji pracy swoich placówek, tak by do 2015 r. stały się miejscami przyjaznymi dla klientów, oferującymi bezproblemową sprzedaż usług pocztowych i finansowych. Nowy Zarząd Spółki kładzie nacisk na rozwój usług paczkowo-kurierskich oraz oferty tzw. e-usług, łączących tradycyjne sposoby komunikacji z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

Wynik brutto Grupy Kapitałowej w 2012 roku wyniósł 163 mln zł, natomiast w ujęciu porównywalnym, które uwzględnia wzrost składki rentowej ZUS o 2 p.p. zbliżył się do 230 mln zł, co oznacza wzrost o 7% względem 2011 roku. Wskaźnik ROE netto Grupy Kapitałowej osiągnął 8,8% i jest o blisko 100% wyższy od wyniku z 2010 roku. Równocześnie Poczta Polska obniża koszty – w odniesieniu do roku ubiegłego nastąpiła redukcja kosztów o ponad 170 mln zł. W 2012 roku łączne inwestycje rozwojowe oraz pracownicze w Poczcie Polskiej wyniosły ponad 150 mln zł[21]. Więcej informacji w raporcie rocznym Spółki za 2012 rok [1].

Poczta Polska do 2017 roku chce przeznaczyć ponad 1,3 mld zł [2] na sfinansowanie planu inwestycyjnego, w tym inwestycje kapitałowe w strategicznych obszarach. Nakłady inwestycyjne będą finansowane do 85% ze środków własnych. Spółka stawia na rozwój rynku paczkowego, nowoczesnych usług bankowo-ubezpieczeniowych, logistyki, a także komunikacji cyfrowej. Po 9 miesiącach 2013 r. wolumeny usług Poczty Polskiej na rynku paczkowym są wyższe o 12 proc. w stosunku do analogicznego okresu 2012 roku, w tym wolumeny krajowych przesyłek kurierskich były wyższe o prawie 60 proc., niż rok wcześniej.

W październiku 2013 roku Poczta Polska uruchomiła narzędzie, dzięki któremu klienci mogą w Internecie kupić i wydrukować znaczki pocztowe, wysłać listy lub kartki, które w papierowej formie dostarczy listonosz. Jest to możliwe dzięki platformie internetowej działającej pod marką Envelo. To rozwiązanie, które pozwala na korzystanie z usług pocztowych w każdym miejscu i o każdej porze. To element budowy poczty 3.0. Za wdrożenie odpowiedzialna jest spółka Poczta Polska Usługi Cyfrowe.

W 2013 roku Grupa Poczty Polskiej poprawiła wyniki finansowe (w ujęciu porównywalnym, przy wyłączeniu inwestycji rozwojowych w kapitał ludzki), mimo niższych o 3,4% przychodów, które przekroczyły 6,5 mld zł. Grupa rekompensowała spadek przychodów redukcją kosztów, które w 2013 roku spadły o 4 % do poziomu 6,3 mld. W ujęciu księgowym spadek ten wyniósł 2,5% i osiągnął poziom 6,4 mld zł. Porównywalny wynik brutto Grupy Poczty Polskiej wyniósł w 2013 roku blisko 200 mln zł, przy niecałych 160 mln zł rok wcześniej. Księgowy wynik brutto Grupy Poczty Polskiej wyniósł w 2013 roku 94 mln zł.

W 2013 r. Poczta Polska przeznaczyła 250 mln zł na inwestycje rozwojowe (w stosunku do 190 mln w latach 2011 – 2012), czyli na unowocześnienie logistyki (rozwój floty samochodowej) i sieci sprzedaży, a także na informatyzację i inwestycje kapitałowe. W kolejnych latach Poczta Polska planuje dalszy wzrost inwestycji. Udało się także obniżyć o ponad 160 mln zł koszty działalności Grupy Poczty Polskiej. Inwestycje w kapitał ludzki wyniosły w 2013 r. 217 mln zł, czyli o ponad 100 mln zł więcej niż w 2012 r. 2013 rok pomimo negatywnych trendów rynkowych był czwartym z rzędu, w którym Poczta Polska odnotowała dodatni wynik finansowy.


Konkurencja[edytuj | edytuj kod]

Poczta Polska od kilku lat systematycznie traci monopol na kolejne rodzaje przesyłek. Do końca 2012 roku korzystała z ustawowego przywileju posiadania obszaru zastrzeżonego, który dawał jej uprawnienia do wyłącznego wykonywania usług przyjmowania i doręczania przesyłek o masie do 50 g. Jednocześnie do 24 sierpnia 2008 roku właściciele i administratorzy budynków mieli obowiązek wymienić oddawcze skrzynki, będące własnością Poczty Polskiej, na skrzynki europejskie dostępne dla wszystkich operatorów pocztowych.

W 2012 roku ukończone zostały prace nad nowelizacją ustawy prawo pocztowe, która pomimo likwidacji monopolu formalnego utrzymała jednak monopol faktyczny np. w przesyłkach urzędowych[22].

Inni operatorzy pocztowi:

 Osobny artykuł: Skrzynka na listy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Franciszek Ksawery Giżycki: Wiadomość o stanie handlu i przemysłu w Polszcze, w wiekach dawniejszych rozdz. Zaprowadzenie poczty w Polszcze. Stanisławów: Jan Paweł Piller, 1846, s. 164.
  2. Historia Poczty w Polsce na stronach Poczty Polskiej
  3. MŻK (Marek Żukow-Karczewski), Początki poczty w dawnym Krakowie, „Echo Krakowa” magazyn „Czas przeszły i przyszły”, 16 VIII 1989 r., nr 158 (12967).
  4. Marek Żukow-Karczewski, Dawna poczta na cenzurowanym, „Echo Krakowa” magazyn „Czas przeszły i przyszły”, 12 IX 1990 r., nr 177 (13238).
  5. Na mocy z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz.U. Nr 54, poz. 275 z późn. zm.).
  6. Na mocy ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności (Dz. U. Nr 86, poz. 504 z późn. zm.)
  7. Na mocy ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej ,,Poczta Polska (Dz. U. Nr 108, poz. 1109 z późn. zm.).
  8. Pocztex: usługi kurierskie o 70% w górę - najlepszy wynik w historii. W: Komunikaty prasowe [on-line]. Poczta Polska SA, 2013-02-12. [dostęp 2014-05-16].
  9. Flaga Rzeczypospolitej na znaczku Poczty Polskiej. W: Komunikaty prasowe [on-line]. Poczta Polska SA, 2013-04-30. [dostęp 2014-05-16].
  10. Rada Nadzorcza powołała Zarząd Poczty Polskiej II Kadencji. W: Komunikaty prasowe [on-line]. Poczta Polska SA, 2013-05-22. [dostęp 2014-05-16].
  11. Od dziś w naszej ofercie elektroniczne awizo i potwierdzenie doręczenia. W: Informacje [on-line]. Poczta Polska SA, wrzesień 2013-09-19. [dostęp 2014-05-16].
  12. Poczta Polska: Znaczki, listy i kartki od dziś przez Internet. W: Komunikaty prasowe [on-line]. Poczta Polska SA, 2013-10-29. [dostęp 2014-05-16].
  13. Poczta Polska: znaczki z papieżem Janem Pawłem II. W: Komunikaty prasowe [on-line]. Poczta Polska SA, 2014-04-25. [dostęp 2014-05-16].
  14. Zarząd Poczty Polskiej. poczta-polska.pl. [dostęp 2013-08-21].
  15. Wciąż słabe wyniki Poczty. Rzeczpospolita, 2010.
  16. Poczta Polska straci 200 mln, jeśli fiskus pozwoli wysyłać faktury e-mailem. Gazeta Wyborcza, 14 lipca 2010.
  17. Poczta Polska: elektroniczna obsługa polskich sądów.
  18. Zysk brutto Poczty Polskiej wzrósł o 154 proc. forbes.pl, 17 maja 2012.
  19. Poczta Polska pod lupą NIK. Oto szczegóły raportu. Dziennik.pl, 2012.
  20. NIK o Poczcie Polskiej. Najwyższa Izba Kontroli, 2012.
  21. Nowa Poczt@: mobilna oferta, poprawa jakości i wypracowany zysk. Poczta Polska, 2013.
  22. Monopol na lata. Rzeczpospolita, 2012.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]