Biała Nyska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Biała Nyska
Bialski kościół pw. św. Jana Chrzciciela
Bialski kościół pw. św. Jana Chrzciciela
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat nyski
Gmina Nysa
Liczba ludności (2007) 851
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-303
Tablice rejestracyjne ONY
SIMC 0500257
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Biała Nyska
Biała Nyska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biała Nyska
Biała Nyska
Ziemia 50°26′05″N 17°18′23″E/50,434722 17,306389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Biała Nyska (niem. Bielau[1]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Nysa, nad rzeką Białą Głuchołaską, na południe od Nysy, nad sztucznym Jeziorem Nyskim, utworzonym na Nysie Kłodzkiej.

W miejscowości znajduje się, jedna z dwóch w Polsce, ulica Czterech Pancernych[2].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Biała Nyska, dopuszczając wariant Biała Niska[1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Brama wjazdowa do zamku

Wedle rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[3]:

  • Kościół cmentarny pw. św. Jana Chrzciciela, z 1892 roku.
  • Ogrodzenie kościoła parafialnego, z końca XVI wieku – mur kamienny, oszkarpowany. Od strony północnej znajduje się w nim bramka, zapewne z końca XVI wieku, murowana, otynkowana z przejazdem zamkniętym półkoliście. Szczyt wydzielony belkowaniem z wydatnym gzymsem, trójkątnym, przerwanym przyczółkiem, lizeną po środku oraz 2 stiukowymi rozetami po bokach. Przy murze znajduje się krzyż granitowy, zapewne średniowieczny.
  • Cmentarz parafialny, z końca XIX wieku.
  • Zespół zamkowy, z XVI wieku, XIX wieku:
    • Park krajobrazowy w stylu angielskim, na wschód od zamku, z osią widokową ku zachodowi i śladami stawu z wyspą.
    • Ruina zamku – wzniesionego na rzucie 4-boku z prostokątnym dziedzińcem pośrodku, zwróconego frontem ku południu. Zamek był murowany, w dolnych partiach z kamienia i cegły, częściowo gotyckiej, otynkowany. Przy narożniku północno-zachodnim znajdowała się nowsza, okrągła wieża. Pod budynkiem znajdowały się piwnice sklepione kolebkowo. W części wschodniej skrzydła północnego znajdowała się kaplica. Do lat 60. XX w. zachował się m.in. obręb murów z licznymi fragmentami renesansowej kamieniarki okien i wejść z profilowaniem lub fazowaniem. Pierwotnie na obszarze miejscowości znajdował się gród, wzmiankowany w 1285 roku, będący w posiadaniu książąt świdnicko-jaworskich. Konflikt z biskupami wrocławskimi i zniszczenie grodu z XIII w. zmusiły Bolka I Surowego do budowy w latach 1292–1296 zamku murowanego. Po obłożeniu księcia klątwą w 1294 roku, na mocy układu zamek został rozebrany przez fundatora. Na fundamentach zburzonego zamku wzniesiono w XVI w. nowy obiekt. Przebudowano go ok. 1897 roku, w stylu neogotyckim, wzorując się na pałacu w Mosznej. Ostatnim właścicielem majątku w Białej Nyskiej był baron Krystian Rudolf von Falkenhauzen, który w 1940 r. popełnił samobójstwo. W 1945 r. w czasie działań wojennych miejscowość i zamek zostały zrujnowane w 70 procentach. Po 1945 r. zamek nie został odbudowany i popadał w dalsza ruinę. Rozebrany z polecenia władz, bez zgody konserwatora. Zachowano jedynie bramę wjazdową.

Katalog zabytków sztuki w Polsce wymienia dodatkowo:

  • Kościół parafialny pw. św. Jana Ewangelisty, wzmiankowany w 1284 roku. Poprzedni, z końca XVI wieku, rozebrano w związku z budową obecnego, murowanego, neogotyckiego, zakończoną w 1892 roku. Kościół został spalony w 1945 roku, odbudowany w 1947 roku. Marmurowa płyta nagrobna Małgorzaty Glaub, ur. Falkenhaus (zm. w 1654 roku) z płaskorzeźbionym kartuszem herbowym[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  2. Według TERYT-u ulica o nazwie Czterech Pancernych znajduje się też w Ustroniu.
  3. ED: Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012-07-09. [dostęp 2013-01-17]. s. 67.
  4. Tadeusz Chrzanowski (red.), Marian Kornecki (red.): Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. VII: Województwo opolskie. Cz. zeszyt 9: Powiat nyski. Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Dział Inwentaryzacji Zabytków, s. 1. (pol.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Chrzanowski (red.), Marian Kornecki (red.), Katalog zabytków sztuki w Polsce, tom VII: Województwo opolskie, zeszyt 9: Powiat nyski; Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Dział Inwentaryzacji Zabytków
  • Bohdan Guerqin, Zamki w Polsce; Arkady, Warszawa 1974 i Warszawa 1984

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]