Zamek błyskawiczny

Zamki błyskawiczne z tworzywa sztucznego

Zamek błyskawiczny, suwak (ekler, gw. łódz. ekspres) – zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny. Powszechnie wykorzystywane zamiast guzików w kurtkach wierzchnich, bluzach, torbach, śpiworach, plecakach itp.

Największą popularność zamek błyskawiczny zyskał jednak w przypadku rozporków^{[potrzebne źródło]}.

Zamek błyskawiczny tworzą dwa rzędy plastikowych lub metalowych przylegających do siebie ząbków, ustawionych w ten sposób, że ząbki jednego rzędu po zaciągnięciu suwaka wchodzą w wolne miejsca drugiego rzędu. Zdarza się, np. w przypadku odzieży artystycznej, że zęby zamka błyskawicznego tworzone są z drewna.

Pierwsze zapięcia podobne do dzisiejszego zamka błyskawicznego wynaleziono w połowie XIX wieku (Elias Howe, 1851), ale nie utrzymały się na rynku. Inne, wykorzystujące system haczyków i oczek opatentowano w latach 90. XIX wieku (Whitcomb Judson), służyły do zapinania butów. Współczesne rozwiązanie znane jest od roku 1913 jako wynalazek szwedzkiego inżyniera Gideona Sundbacka (patent w 1917). Wykorzystywano je pierwotnie do kombinezonów lotniczych i łączenia płótna samolotowego. Popularność zdobyły w latach 20. i 30. ubiegłego wieku.

Nazwa oraz zastosowanie

Amerykańskie określenie zamka błyskawicznego, słowo "zipper", zostało użyte po raz pierwszy w 1923 roku przez B.F Goodricha, który zastosował urządzenie w swoich nowych butach. Początkowo buty i woreczki na tytoń były głównym zastosowaniem zamków; minęło kolejne dwadzieścia lat zanim zamki znalazły zastosowanie w branży mody. Mniej więcej w czasie II wojny światowej zamek osiągnął szeroką akceptację dla spodni, spódnic i sukienek.

• 

  Schematycznie przedstawiona zasada działania zamka błyskawicznego

• 

  ...i w drugą stronę.