Gwara łódzka

Z Wikipedii

Gwara łódzka – łodzianizmy, charakterystyczne słownictwo spotykane tylko wśród mieszkańców aglomeracji łódzkiej. Najczęściej stosowane określenia to:

• "migawka" – bilet okresowy,
• "krańcówka" – pętla tramwajowa bądź autobusowa,
• "ekspres" – zamek błyskawiczny,
• "angielka" – bułka paryska/bułka wrocławska/weka/francuz/baton/kawiarka lub też jako określenie małej szklaneczki potocznie zwanej literatką.
• "jechać do Rygi" – wymiotować
• "siajowe" – kiepskiej jakości (od imienia Szaji Rosenblatta)
• "lebera" – pasztetowa
• " towar" – określenie tkaniny, popularne wśród branży włókniarskiej
• " drygle" – określenie zimnych nóżek
• " chechłać" – kroić
• " brzuszek" – określenie surowego boczku
• " foliówka" – torebka, torba foliowa, reklamówka
• " kole godzina" – około godziny
• "galancie" – dużo, ładnie, dobrze
• "po prosty" – często używane, zamiast "po prostu"

Rusycyzmem jest za to powiedzenie "stać za czymś" – np. "stać za mięsem" zamiast "stać po mięso".

Zdarzają się również germanizmy: " strug" to w Łodzi "hebel", " łom" to "brecha" lub " breszka", a papierek od cukierków to " tytka".

[edytuj] Gwary dzielnicowe

Kiedy kształtowała się Łódź Przemysłowa, czyli pod koniec XIX i na początku XX wieku, oraz w latach 50. tych w podłódzkich osiedlach zamieszkiwały masy ludności chłopskiej, która przekształcała nieprawidłowo słowa używane najczęściej w miejscu pracy, czyli w Łodzi. Tak powstawały nieprawidłowe określenia, jak: karolyfer zamiast kaloryfer lub towar zamiast tkanina. Takie dialekty panowały m.in. na podłódzkich ongiś Bałutach i Chojnach.

[edytuj] Zobacz też

• gwara
• gwara miejska

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mini-słownik gwary łódzkiej zebrany przez Gazetę Wyborczą
• Obszerny spis gwary łódzkiej z krótkim objaśnieniem wymowy

p • d • e Polskie dialekty i gwary regionalne Gwary miejskie lwowska • poznańska • łódzka • warszawska Dialekt wielkopolski poznańska • północnowielkopolskie • zachodniowielkopolskie • kujawska • gnieźnieńska • chazackie • krajniackie • Mazurów wieleńskich • pałuckie • tucholskie Dialekt chełmińsko- kociewsko-warmiński warmińska • chełmińsko-dobrzyńskie • kociewskie • malborsko-lubawskie • ostródzkie Dialekt małopolski krakowska • "góralska" (podhalańska • sądecka • spiska • żywiecka • górali łąckich) • łowicka • zagłębiowska • kielecka • czadeckie • lasowska • orawskie • sieradzko-łęczyckie Dialekt mazowiecki kurpiowska • mazurska • warszawska Dialekt północno i południowokresowy białostocka • suwalska • wileńska • lwowska Dialekt śląski* cieszyńska • niemodlińskie • opolska • bytomska • oleska • chazackie • chwalimska • czadeckie • dolnośląskie • jabłonkowska * (przez część Ślązaków oraz organizacji językowych uznawany za osobny język śląski)