Zdanie podrzędnie złożone

Zdanie podrzędnie złożone – zdanie złożone z wielu zdań składowych, w którym jedno z nich (zdanie podrzędne) wynika z drugiego (zdania nadrzędnego) i nie zachowuje sensu zastosowane samodzielnie, np. Okazało się, że pisały o tym wszystkie gazety.

Rodzaje zdań podrzędnie złożonych

• przydawkowe (jaki? jaka? jakie? czyj? czyja? czyje? który? która? które? ile? czego? z czego?) – np. Usta, które kłamią, zabijają duszę. (Usta, jakie? które kłamią, zabijają duszę.)
• dopełnieniowe (kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? kim? czym? o kim? o czym?) – np. Wiem, że nic nie wiem. (Wiem, o czym? że nic nie wiem.) (odpowiadają na pytania przypadków zależnych oprócz mianownika i wołacza)
• okolicznikowe:
  • miejsca (gdzie? skąd? dokąd? którędy?) – np. Tam sięgaj, gdzie wzrok nie sięga. (Tam sięgaj, gdzie? gdzie wzrok nie sięga.)
  • czasu (kiedy? jak długo? w jakim czasie? dopóki? odkąd?) – np. Nie mów, kiedy cię nie poproszą. (Nie mów, kiedy? kiedy cię nie poproszą.)
  • sposobu (jak? w jaki sposób?) – np. Wykonał zadanie, stosując najprostszą metodę. (Wykonał zadanie, jak? stosując najprostszą metodę.)
  • przyczyny (dlaczego? z jakiej przyczyny? z jakiego powodu?) – np. Młodzież została zdemoralizowana, ponieważ wpłynęła na nią pop-kultura. (Młodzież została zdemoralizowana, dlaczego? ponieważ wpłynęła na nią pop-kultura.)
  • celu (po co? w jakim celu?) – np. Żołnierze wyruszyli, by bić się na wojnie. (Żołnierze wyruszyli, w jakim celu? by bić się na wojnie.)
  • przyzwolenia (mimo co? mimo czego? wbrew czemu?) – np. Dostał piątkę, mimo że popełnił błędy. (Dostał piątkę, mimo czego? mimo że popełnił błędy)
  • stopnia i miary (ile? jak bardzo?) – np. Praca w nadgodzinach opłaciła się tak bardzo, że zarobiłem więcej. (Praca w nadgodzinach opłaciła się tak bardzo, jak bardzo? że zarobiłem więcej.)
  • warunku (pod jakim warunkiem?, w jakim wypadku?, w razie czego?) Wstęp jest dozwolony pod warunkiem, że kieszenie zostaną opróżnione. (Wstęp jest dozwolony pod warunkiem, pod jakim warunkiem? że kieszenie zostaną opróżnione.)
• orzecznikowe (kim jest? czym jest? jaki jest?) – np. Nie byłem zawsze taki, jaki jestem. (Nie byłem zawsze taki, nie byłem jaki? jaki jestem.)
• podmiotowe (kto? co?) – np. Kto się uczy, ten zda egzamin. (Ten zda egzamin, kto? kto się uczy.)

Wykresy zdań podrzędnie złożonych

__1__                    __2__       __1a__       __1b__        __1__
     .                  .                  .     .                   .
     .                  .                  .     .                   .
     .                  .                  .     .                   .     
     .__2__       __1__ .                  .__2__.                   .__2__
                                                                           .
                                                                           .
                                                                           .
                                                                           .__3__

Zobacz też

• Zdanie współrzędnie złożone