Zofia Chądzyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zofia Chądzyńska
Zofia Chądzyńska, lata 1930
Zofia Chądzyńska, lata 1930
Pseudonim Sophie Bohdan
Data i miejsce urodzenia 24 lutego 1912,Warszawa
Data i miejsce śmierci 23 września 2003,Warszawa
Zawód Pisarka, tłumaczka
Narodowość polska
Język polski, francuski, hiszpański
Obywatelstwo polskie, argentyńskie, brytyjskie
Alma Mater Akademia Nauk Politycznych, Wydział Ekonomiczny, mgr ekonomii
Gatunki literatura młodzieżowa i tłumaczenia prozy iberoamerykańskiej
Wikicytaty Zofia Chądzyńska w Wikicytatach

Zofia Chądzyńska z domu Szymanowska (ur. 24 lutego 1912 w Warszawie, zm. 23 września 2003 tamże) – polska pisarka, tłumaczka, popularyzatorka literatury iberoamerykańskiej. Żona Bohdana Chądzyńskiego (do jego śmierci w Argentynie w 1951 r), później druga żona Stanisława Gajewskiego.

Absolwentka Wydziału Ekonomicznego Akademii Nauk Politycznych w Warszawie. W latach 1930-1934 była urzędniczką w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W latach 1934-1939 pracowała w biurze podróży Orbis. W czasie wojny była więźniarką Pawiaka (1940), po wojnie przebywała we Francji (gdzie jej mąż, Bohdan Chądzyński, był zastępcą polskiego konsula do 1949 r), później na uchodźstwie w Maroku i Argentynie, gdzie prowadziła pralnię bielizny białej i zaprzyjaźniła się m.in. z Witoldem Gombrowiczem. Debiutowała w 1958 r. na łamach Twórczości.

Jej pierwsza książka “Ślepi bez lasek” ukazała się niemal równocześnie w Polsce po polsku (w 1959 r.) i w Paryżu po francusku (w 1960 r.) - we Francji opublikowana pod nazwiskiem Sophie Bohdan (za nazwisko autorka przyjęła imię swego męża) i ze zmienionym przez wydawcę tytułem “Comme une ombre qui passe”[1].

W 1960 roku powróciła na stałe do Polski, mieszkała w Warszawie. Zaprzyjaźniona z Julio Cortazarem, towarzyszyła mu m.in. w jego podróżach do Polski. Członkini Związku Literatów Polskich, Polskiego PEN Clubu i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Laureatka nagrody Związków Zawodowych CRZZ za książkę Życie za życie (1972) oraz nagrody Polskiego PEN-Clubu za przekłady literatury iberoamerykańskiej (1993). W 1974 r. odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi[2].

Na podstawie jej książki Wstęga pawilonu powstał film fabularny pt. Słońce w gałęziach (1986, premiera: 1 listopada 1987), w reżyserii Ludmiły Niedbalskiej.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Ślepi bez lasek (Czytelnik 1959, 1970); Wznowienia jako: Śpiew muszli (Akapit Press, 1995, 2003)
  • Comme l'ombre qui passe : roman Publisher: Paris : Calmann-Lévy (impr. Chantenay), 1960 (pod nazwiskiem Sophie Bohdan)
  • Chemia (Czytelnik 1962)
  • Ryby na piasku (Czytelnik 1965)
  • Skrzydło sowy (PIW 1967)
  • Przez Ciebie, Drabie (Nasza Księgarnia 1969, 1972, 1974, 1979, 1984)
  • Życie za życie (Nasza Księgarnia 1971, 1973; Wydawnictwo Lubelskie 1979 w serii Biblioteka młodych); Wznowienie jako: Rekma, czyli Życie za życie (Akapit Press, 1995)
  • Statki, które mijają się nocą (Nasza Księgarnia 1975, 1989, Hamal Books 1994, Akapit Press 2002)
  • Wakacje z Zygą (Młodzieżowa Agencja Wydawnicza 1977)
  • Wstęga pawilonu (Nasza Księgarnia 1978, 1982, Akapit Press 1996, Siedmioróg 2000; wpisana na Listę Honorową IBBY)
  • Dorosnąć (Nasza Księgarnia 1987, Hamal Books 1994, Siedmioróg 2000, Akapit Press 2002)
  • Co mi zostało z tych lat (Akapit Press 1996); Wydanie II poprawione pod zmienionym tytułem: Nie wszystko o moim życiu (Akapit Press 2003)

Przekłady (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Jorge Luis Borges, Alef (liczne wydania)
  • Jorge Luis Borges, Księga piasku (liczne wydania)
  • Jorge Luis Borges, Opowiadania (Wydawnictwo Literackie 1978)
  • Jorge Luis Borges, Raport Brodiego (liczne wydania)
  • Jorge Luis Borges, Twórca (liczne wydania; wespół z Krystyną Rodowską)
  • Jorge Luis Borges przy współpracy Margarity Guerrero, Zoologia fantastyczna (Warszawa 1983)
  • Julio Cortázar, Egzamin (1991)
  • Julio Cortázar, Gra w klasy (wyd. I: 1968, Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik; liczne wznowienia)
  • Julio Cortázar, Książka dla Manuela (Wydawnictwo Literackie 1980)
  • Julio Cortázar, Niewpory (Wydawnictwo Literackie, 1989)
  • Julio Cortázar, Nikt, byle kto... (Wydawnictwo Literackie 1981)
  • Julio Cortázar, Opowiadania (liczne wydania)
  • Julio Cortázar, Opowieści o kronopiach i famach (liczne wydania)
  • Julio Cortázar, Ostatnia runda (liczne wydania)
  • Julio Cortázar, Ośmiościan (Wydawnictwo Literackie 1977)
  • Julio Cortázar, Proza z obserwatorium (Wydawnictwo Literackie 1986)
  • Julio Cortázar, Tango raz jeszcze (Wydawnictwo Literackie 1983)
  • Julio Cortázar, W osiemdziesiąt światów dookoła dnia (CZytelnik 1976, liczne wznowienia)
  • Julio Cortázar, Wielkie wygrane (liczne wydania)
  • Jose Donoso, Plugawy ptak nocy (Czytelnik 1975)
  • Griselda Gambaro, Bóg nie lubi szczęśliwych (Wydawniztwo Literackie 1984)
  • Gabriel Garcia Marquez, Bardzo stary pan z olbrzymimi skrzydłami (Muza 2001; wespół z Carlosem Marrodanem Casasem)
  • Rita Gombrowicz, Gombrowicz w Argentynie. Świadectwa i dokumenty 1939-1963 (liczne wydania; wespół z Anną Husarską)
  • Tom Kempiński, Odchodzić (sztuka teatralna)
  • Roma Mahieu, Poobiednie Igraszki (sztuka teatralna)
  • Jean Reverzy, Odejście (Wydawnictwo Literackie 1981)
  • Jean Reverzy, Plac trwogi (Wydawnictwo Literackie 1981)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Leszek Andrzej Błędzki: Zofia Chądzyńska (ang.). geni.com, 2008-09-04. [dostęp 2012-10-21].
  2. Dziennik Polski, rok XXX, nr 175 (9456), s. 2.