Zofia Chądzyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zofia Chądzyńska
Zofia Chądzyńska, lata 1930
Zofia Chądzyńska, lata 1930
Pseudonim Sophie Bohdan
Data i miejsce urodzenia 24 lutego 1912, Warszawa
Data i miejsce śmierci 23 września 2003, Warszawa
Zawód Pisarka, tłumaczka
Narodowość polska
Język polski, francuski, hiszpański
Obywatelstwo polskie, argentyńskie, brytyjskie
Alma Mater Akademia Nauk Politycznych, Wydział Ekonomiczny, mgr ekonomii
Gatunki literatura młodzieżowa i tłumaczenia prozy iberoamerykańskiej
Wikicytaty Zofia Chądzyńska w Wikicytatach

Zofia Chądzyńska z domu Szymanowska (ur. 24 lutego 1912 w Warszawie, zm. 23 września 2003 tamże) – polska pisarka, tłumaczka, popularyzatorka literatury iberoamerykańskiej. Żona Bohdana Chądzyńskiego (do jego śmierci w Argentynie w 1951 r.), później druga żona Stanisława Gajewskiego.

Absolwentka Wydziału Ekonomicznego Akademii Nauk Politycznych w Warszawie. W latach 1930-1934 była urzędniczką w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W latach 1934-1939 pracowała w biurze podróży Orbis. W czasie wojny była więźniarką Pawiaka (1940), po wojnie przebywała we Francji (gdzie jej mąż, Bohdan Chądzyński, był zastępcą polskiego konsula do 1949 r.), później na uchodźstwie w Maroku i Argentynie, gdzie prowadziła pralnię bielizny białej i zaprzyjaźniła się m.in. z Witoldem Gombrowiczem. Debiutowała w 1958 r. na łamach Twórczości.

Jej pierwsza książka “Ślepi bez lasek” ukazała się niemal równocześnie w Polsce po polsku (w 1959 r.) i w Paryżu po francusku (w 1960 r.) – we Francji opublikowana pod nazwiskiem Sophie Bohdan (za nazwisko autorka przyjęła imię swego męża) i ze zmienionym przez wydawcę tytułem “Comme une ombre qui passe”[1].

W 1960 roku powróciła na stałe do Polski, mieszkała w Warszawie. Zaprzyjaźniona z Julio Cortazarem, towarzyszyła mu m.in. w jego podróżach do Polski. Członkini Związku Literatów Polskich, Polskiego PEN Clubu i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Laureatka nagrody Związków Zawodowych CRZZ za książkę Życie za życie (1972) oraz nagrody Polskiego PEN-Clubu za przekłady literatury iberoamerykańskiej (1993). W 1974 r. odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi[2].

Na podstawie jej książki Wstęga pawilonu powstał film fabularny pt. Słońce w gałęziach (1986, premiera: 1 listopada 1987), w reżyserii Ludmiły Niedbalskiej.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Ślepi bez lasek (Czytelnik 1959, 1970); Wznowienia jako: Śpiew muszli (Akapit Press, 1995, 2003)
  • Comme l’ombre qui passe: roman Publisher: Paris: Calmann-Lévy (impr. Chantenay), 1960 (pod nazwiskiem Sophie Bohdan)
  • Chemia (Czytelnik 1962)
  • Ryby na piasku (Czytelnik 1965)
  • Skrzydło sowy (PIW 1967)
  • Przez Ciebie, Drabie (Nasza Księgarnia 1969, 1972, 1974, 1979, 1984)
  • Życie za życie (Nasza Księgarnia 1971, 1973; Wydawnictwo Lubelskie 1979 w serii Biblioteka młodych); Wznowienie jako: Rekma, czyli Życie za życie (Akapit Press, 1995)
  • Statki, które mijają się nocą (Nasza Księgarnia 1975, 1989, Hamal Books 1994, Akapit Press 2002)
  • Wakacje z Zygą (Młodzieżowa Agencja Wydawnicza 1977)
  • Wstęga pawilonu (Nasza Księgarnia 1978, 1982, Akapit Press 1996, Siedmioróg 2000; wpisana na Listę Honorową IBBY)
  • Dorosnąć (Nasza Księgarnia 1987, Hamal Books 1994, Siedmioróg 2000, Akapit Press 2002)
  • Co mi zostało z tych lat (Akapit Press 1996); Wydanie II poprawione pod zmienionym tytułem: Nie wszystko o moim życiu (Akapit Press 2003)

Przekłady (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Jorge Luis Borges, Alef (liczne wydania)
  • Jorge Luis Borges, Księga piasku (liczne wydania)
  • Jorge Luis Borges, Opowiadania (Wydawnictwo Literackie 1978)
  • Jorge Luis Borges, Raport Brodiego (liczne wydania)
  • Jorge Luis Borges, Twórca (liczne wydania; wespół z Krystyną Rodowską)
  • Jorge Luis Borges przy współpracy Margarity Guerrero, Zoologia fantastyczna (Warszawa 1983)
  • Julio Cortázar, Egzamin (1991)
  • Julio Cortázar, Gra w klasy (wyd. I: 1968, Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik; liczne wznowienia)
  • Julio Cortázar, Książka dla Manuela (Wydawnictwo Literackie 1980)
  • Julio Cortázar, Niewpory (Wydawnictwo Literackie, 1989)
  • Julio Cortázar, Nikt, byle kto... (Wydawnictwo Literackie 1981)
  • Julio Cortázar, Opowiadania (liczne wydania)
  • Julio Cortázar, Opowieści o kronopiach i famach (liczne wydania)
  • Julio Cortázar, Ostatnia runda (liczne wydania)
  • Julio Cortázar, Ośmiościan (Wydawnictwo Literackie 1977)
  • Julio Cortázar, Proza z obserwatorium (Wydawnictwo Literackie 1986)
  • Julio Cortázar, Tango raz jeszcze (Wydawnictwo Literackie 1983)
  • Julio Cortázar, W osiemdziesiąt światów dookoła dnia (CZytelnik 1976, liczne wznowienia)
  • Julio Cortázar, Wielkie wygrane (liczne wydania)
  • Jose Donoso, Plugawy ptak nocy (Czytelnik 1975)
  • Griselda Gambaro, Bóg nie lubi szczęśliwych (Wydawniztwo Literackie 1984)
  • Gabriel Garcia Marquez, Bardzo stary pan z olbrzymimi skrzydłami (Muza 2001; wespół z Carlosem Marrodanem Casasem)
  • Rita Gombrowicz, Gombrowicz w Argentynie. Świadectwa i dokumenty 1939-1963 (liczne wydania; wespół z Anną Husarską)
  • Tom Kempiński, Odchodzić (sztuka teatralna)
  • Roma Mahieu, Poobiednie Igraszki (sztuka teatralna)
  • Jean Reverzy, Odejście (Wydawnictwo Literackie 1981)
  • Jean Reverzy, Plac trwogi (Wydawnictwo Literackie 1981)

Przypisy

  1. Leszek Andrzej Błędzki: Zofia Chądzyńska (ang.). geni.com, 2008-09-04. [dostęp 2012-10-21].
  2. Dziennik Polski, rok XXX, nr 175 (9456), s. 2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]