Maroko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
المملكة المغربية
ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ

Królestwo Marokańskie
Flaga Maroka
Herb Maroka
Flaga Maroka Herb Maroka
Dewiza: (arab.) الله، الوطن، الملك
[Allāh, al Waţan, al Malik]'
(Allah, Naród, Król)
Hymn: Hymne Cherifien
Położenie Maroka
Język urzędowy arabski, berberski (tamazight)
Stolica Rabat
Ustrój polityczny monarchia konstytucyjna
Głowa państwa król Muhammad VI
Szef rządu premier Abdelilah Benkirane
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
58. na świecie
446 550[a] km²
~0%
Liczba ludności (2014)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
37. na świecie
33 226 951[1]
74 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

105,1 mld[2] USD
3199[2] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

179,2 mld[2] USD
5456[2] USD
Jednostka monetarna dirham marokański (MAD)
Niepodległość od Francja Francji
2 marca 1956
Inkorporacja (1976): Flag of Spain (1945 - 1977).svg Sahara Hiszpańska
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC ±0
Kod ISO 3166 MA
Domena internetowa .ma
Kod samochodowy MA
Kod samolotowy CN
Kod telefoniczny +212
Mapa Maroka
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Maroko w Wikipodróżach
Podział Sahary Zachodniej:
kolor żółty – obszar pod kontrolą SARD,
pozostałe kolory – strefy pod kontrolą Maroka.

Maroko, Królestwo Marokańskie (arab. المملكة المغربية Al-Mamlaka al-Maghribijja, berb. ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ Tagldit N Lmaġrib) – państwo położone w północno-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Graniczy z Algierią (na wschodzie), Saharą Zachodnią (na południu) i hiszpańskimi eksklawami w Afryce: Ceutą i Melillą (na północy). Należy do państw Maghrebu.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Granice lądowe: 2017,9 km, w tym z poszczególnymi państwami:

Długość wybrzeża morskiego – 1835 km.

Najniższy punkt: Sabcha Tah – 55 m p.p.m.

Najwyższy punkt: Dżabal Tubkal – 4167 m n.p.m.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Świat zwierzęcy Maroka zalicza się do palearktycznej strefy zoograficznej. Ma w sobie jednak sporo specyfiki. Podobnie jak w szacie roślinnej, tak i faunie, działalność człowieka wpłynęła negatywnie na przetrwanie i rozprzestrzenienie się gatunków. Jeszcze w IV wieku w Maroku żyły krokodyle, hipopotamy, bawoły, żyrafy, słonie, dziś już ich nie ma. Ostatni lew został zastrzelony na przełomie XIX i XX wieku. Maroko można podzielić na cztery strefy zoogeograficzne.

Strefa górska[edytuj | edytuj kod]

W Atlasie Średnim i Wysokim spotkać można wiele gatunków motyli – tych największych i najbardziej kolorowych, które pojawiają się tutaj zwykle w kwietniu. Należą do nich kleopatra, rusałka wierzbowiec i kardynał. Spotyka się także skromniejsze gatunki: skalnik bryzeida, polowiec hiszpański, dostojki, skalniki, ogończyki i modraszki. W Parku Narodowym Tubkal widywany jest też marokański czerwończyk (Lycaena phoebus phoebus). Wśród owadów występujących na wyższych wysokościach zasługuje modraszek amanda (Agrodiaetus amanda) spotykany późnym latem na wysokości 600 m n.p.m. Na wysokości 1700 m n.p.m. pojawia się bielink pomarańczowy. Oprócz motyli bezkręgowce reprezentowane są w tej strefie przez modliszki z rodzaju Eremiaphila. Płazem, który można spotkać w górach jest endemiczna żaba kolorowa występująca w Atlasie Wysokim, w północnej części kraju na wysokości powyżej 2000 m n.p.m. występuje zaś ropucha zielona (Pseudepidalea viridis). Na zalesionych stokach Atlasu Średniego spotkać można wiele gatunków gadów. Najpowszechniej występującymi są: jaszczurka zielono- i niebieskooka oraz kameleon. Spośród ptaków na terenach górskich spotkać można ścierwnika, kilka gatunków jaskółek (Hirundo rustica czy Delichon urbicum) oraz spokrewnionych z nimi jerzyki (Tachymarptis melba). W strefie górskiej występują: małpa magot (bezogoniaste małpy z rodziny makaków), pantery (rzadko spotykane), hieny, króliki. W północnej części kraju powszechnie występują dziki i lisy. W okolicach Tubkalu spotkać można ryjkonosa.

Strefa przyatlantycka[edytuj | edytuj kod]

W trefie przyatlantyckiej występuje wiele gatunków owadów, są jednak one stosunkowo mało dokuczliwe i nie występują tak masowo jak na przykład komary w Polsce. Płazy reprezentowane są przede wszystkim przez żabę zieloną. Z ptaków najpopularniejsze są: przepiórki, kuropatwy (europejska i tzw. czerwona), szpaki, bociany (lęgowe i przelotne), sójki, kosy drozdy. Na rozlewiskach i bagnach spotyka się duże ilości ptactwa wodnego, przelotnego i lęgowego (gęsi, kaczki, pelikany, flamingi, pardwy i łyski czubate). Wśród ptactwa wodno-błotnego zobaczyć też można perkozy (Podiceps cristatus, Tachybaptus ruficollis i Podiceps grisegena), szablodzioby, czaple złotawe, warzęchy. Na wybrzeżu ponadto występują: petrela (pięć odmian) i rybitwa (sześć odmian). Z ssaków występuje dzik, zając szakal. Rzeki i jeziora obfitują w ryby (karp, szczupak, sandacz i inne). Przybrzeżne wody Atlantyku są bogate w sardynki, tuńczyki, makrele, sole, dorady itp.

Strefa wschodniomarokańska[edytuj | edytuj kod]

O elementach fauny przedsaharyjskiej i saharyjskiej występują węże, jaszczurki, skorpiony, dropie, sępy, lisy, szakale, hieny, zające, rysie pustynne (karakale) i gazele. Najpopularniejszymi gatunkami zwierząt są jednak algierska jaszczurka piaskowa i scynk berberyjski, który występuje głównie na piaszczystych ergach.

Strefa południowomarokańska[edytuj | edytuj kod]

Strefa ta ma saharyjsko-tropikalny charakter fauny. Występują tu kobry żmije rogate, wąż podkowiasty (osiągający 2 metry długości), malpolon, skorpiony, jaszczurki (piaskowej). Ptaki reprezentowane są przez stepówkę (rudogardłą, piaskową, białobrzuchą, czarnobrzuchą), kulona, skowronki (siedem odmian), sikory (lazurową sosnówkę). Wśród ssaków najczęściej spotkać można: gazele, szakale, niekiedy też gepardy, fenki (lisy pustynne), które z kolei polują na skoczki egipskie należące do grupy gatunków prowadzących nocny tryb życia[3].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Przyrost naturalny: 1,48%

Śmiertelność niemowląt: 36,88/1000 urodzeń

Długość życia: 71,8 lat

Analfabetyzm: 47,7%

Ważniejsze miasta (dane o ludności z września 2004[4]):

Grupy etniczne:

  • Arabowie – ok. 75%
  • Berberowie – ok. 25%
  • inni – kilkadziesiąt tysięcy obcokrajowców gł. Francuzów

Źródło: Encyklopedia „Świat w przekroju 1989-1990”

Religie[edytuj | edytuj kod]

Źródło: Joshua Project, 2010[5]

Języki[edytuj | edytuj kod]

  • arabski (urzędowy),
  • berberyjski (według projektu nowej konstytucji, berberyjski ma uzyskać status drugiego urzędowego języka państwowego[6]),
  • francuski (głównie w turystyce, biznesie i dyplomacji).

Polityka i ustrój[edytuj | edytuj kod]

Głowa państwa: król Muhammad VI (od 23 lipca 1999).

Ustrój: dziedziczna monarchia konstytucyjna. Premier powoływany przez króla; wybory do parlamentu.

Parlament: Izba Radców (Madżlis el-Mustaszarin) i Izba Reprezentantów (Madżlis en-Nuwab).

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Bogactwa naturalne: fosforyty, fosforany, rudy żelaza, mangan, ołów, cynk.

PKB: 4000 dolarów USA na mieszkańca (według parytetu siły nabywczej w 2008 roku).

Transport i łączność Sieć komunikacyjna jest dobrze rozwinięta. Linie kolejowe (połączone z liniami Algierii) mają długość 1,9 tys. km (z tego ponad 50% jest zelektryfikowanych). Linie kolejowe łączą porty z ośrodkami wydobycia fosforytów i dużymi miastami wnętrza kraju. Długość dróg kołowych wynosi 57,7 tys. km (56% utwardzonych). Główne porty morskie mieszczą się w: Casablanca, Asfi, Al-Muhammadija, Agadir, Al-Dżurf al-Asfar. Główny morski port pasażerski znajduje się w Tangerze. Maroko ma 8 międzynarodowych portów lotniczych a, największe znajdują się w: Casablance i w Rabacie. Nowoczesna, choć niezbyt gęsta sieć telefoniczna, w Maroku jest około 1,3 mln abonentów telefonii stacjonarnej. W użytkowaniu znajduje się 9,6 mln telefonów komórkowych[7].

Geografia i klimat[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Maroka.

Maroko leży w zachodniej części Atlasu. Przez środek kraju przebiega pasmo Atlasu Wysokiego (najwyższy szczyt: Dżabal Tubkal, 4167 m n.p.m.), równolegle do niego ciągnie się Atlas Średni (Dżabal Bu Nasr, 3340 m n.p.m.) na północy i Antyatlas (Imkut, 2531 m n.p.m.) na południe. Wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego wznoszą się góry Ar-Rif (Dżabal Tidighin, 2456 m n.p.m.). Na północ od Atlasu Średniego rozciąga się Meseta Marokańska (200–1500 m n.p.m.). W południowej i południowo-wschodniej części kamieniste i piaszczyste pustynie Sahary. Nad Oceanem Atlantyckim i w dolnym biegu Wadi Muluja niewielkie niziny aluwialne (Gharb, Dakkala, Sus). Klimat podzwrotnikowy, na wybrzeżach morskich, w głębi kraju suchy i skrajnie suchy (odmiana górska). Średnia temperatura w styczniu +10 do +12 °C, w lipcu +35 do +44 °C (czasem nawet do +54 °C). Roczna suma opadów w Atlasie Średnim do 1000 mm, na południowej i południowo-wschodniej poniżej 200 mm. W górach Atlasu zimą występują opady śniegu. Na wybrzeżu atlantyckim częste mgły (wpływ chłodnego Prądu Kanaryjskiego). Doliny rzeczne i niższe partie stoków wykorzystywane są do uprawy cytrusów, oliwek i winnej latorośli. Na wiosnę między kwietniem a czerwcem powiewa gorący, porywisty, pustynny wiatr niosący pył i piasek, który zwiększa temperaturę i obniża wilgotność. Posiada kilka regionalnych nazw: chamsin, sirocco, chergui. Rzeki w północnej i zachodniej części (głównie Wadi Umm ar-Rabija, Wadi Muluja), o zmiennych stanach wód, są wyzyskiwane do nawadniania i do celów energetycznych. Na południu i wschodzie jedynie nieliczne rzeki okresowe (najdłuższa Wadi Dara), które płyną wąwozami po czym giną w piaskach Sahary. Tworzone są również zbiorniki retencyjne. Na przeważającymi terenie panują stepy i półpustynie, a na północy zarośla makii (wrzosiec drzewiasty, drzewo świętojańskie, pistacja kleista), a w oazach palmy daktylowe. W górach częściowo zachowane lasy (8% powierzchni kraju), głównie cedry, dąb korkowy, endemiczne drzewo żelazne — argania. Do najczęściej spotykanych gatunków fauny można zaliczyć: fenki, dromadery, skorpiony, lisy, mangusty, a na zboczach Atlasu muflony.

Historia Maroka[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Maroka.

Tereny Maroka są siedzibą koczowniczych plemion berberyjskich. Historia Maroka sięga IV wieku p.n.e., kiedy istniało tam państwo mauretańskie (berberyjskie). Przejęte przez Rzymian po upadku Kartaginy, pozostawały przez wieki pod jej władaniem. Później na krótko ziemie te zostały przejęte przez Bizancjum, by stać się ostatecznie domeną świata arabskiego i islamu. Rządzone przez następujące po sobie arabskie i berberyjskie dynastie.

W XIX wieku Maroko było areną ścierających się wpływów potęg kolonialnych takich jak Francja, Wielka Brytania, a także przez krótki czas Niemcy. W wyniku porozumienia w Fezie z 1912 roku Maroko stało się protektoratem Francji, a w 1956 roku uzyskało niepodległość. Na tle dokonanych przez fracuskich kolonizatorów przesunięć granic w 1963 doszło do wojny o Tindouf z Algierią (Maroko uważało tę algierską prowincję za swoją własność, utraconą w chwili uzyskania niepodległości). Niepodległe Maroko jest monarchią, które ma ugruntowaną pozycję w świecie arabskim. Od szeregu lat istnieje nierozstrzygnięty problem Sahary Zachodniej, który musiał być zażegnany przez siły ONZ.

W 1987 Maroko złożyło wniosek jako kandydat Unii Europejskiej. Odmówiono mu szans na członkostwo, m.in. z powodu nierozwiązanego konfliktu z Saharą Zachodnią. Od tego czasu pozostaje krajem stowarzyszonym.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Ośrodki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej popularnymi regionami turystycznymi są wybrzeża Morza Śródziemnego oraz Oceanu Atlantyckiego. Oprócz licznych mniejszych kąpielisk nadmorskich, znajduje się w Maroku kilka większych miast, o wysokich walorach turystycznych: Rabat, Casablanca, Tanger, Marrakesz i Agadir. Do godnych odwiedzenia miast państwa Maghrebu można również zaliczyć trzy dawne stolice królewskie: Fez, Marrakesz i Meknes. Na południu kraju wartym odwiedzenia jest Tiznit, gdzie na lokalnym targu oferowane są wyroby biżuterii Berberyjskiej oraz przejazdy na dromaderze. W Kuliminie istnieją targi wielbłądów. Mało wykorzystane są dwie górskie miejscowości Azru i Ifran w Atlasie Średnim, a także Michlifene – ośrodek sportów zimowych. Dzięki dogodnym połączeniom promowym turyści z Francji i Hiszpanii stanowią większość w ogólnym udziale odwiedzających ten kraj. Turystyka stanowi coraz większe znaczenie w gospodarce Maroka, które jest w czołówce państw Afrykańskich (po Egipcie i Tunezji) pod względem wielkości ruchu turystycznego. Zawdzięcza to głównie dość dobrze rozwiniętej bazie turystycznej i niskiej sezonowości, a także coraz większej europeizacji kraju. Lista obiektów z Maroka na światowej liście dziedzictwa UNESCO w Afryce liczy osiem pozycji.

Kuchnia marokańska[edytuj | edytuj kod]

Kuchnia marokańska jest jedną z najciekawszych wśród arabskich. Podczas ramadanu spożywana jest harira – zupa ze świeżej kolendry, soczewicy, fasoli i jagnięciny. Tażin (tagine) to mięso (baranina, wołowina, drób) z cebulą i innymi warzywami oraz różnymi dodatkami jak zioła i przyprawy. Równie popularnym nie tylko w Maroku jest kuskus, tradycyjna potrawa piątkowa. Na deser podawane są ghoriba, czyli ciastka z migdałami lub sezamem. Do popicia Marokańczycy przyrządzają mieszankę herbaty zielonej – (zazwyczaj jest to gunpowder) z miętą i cukrem; znana jest w Polsce pod nazwą Marokańska, lub Tuareg[8].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Maroko podzielone jest na 16 regionów. Obecny podział administracyjny obowiązuje od 1997 roku.

Podział administracyjny Maroka
  1. Asz-Szawija-Wardigha
  2. Dukkala-Abda
  3. Fez-Bulman
  4. Al-Gharb-Szararda-Bani Ahsin
  5. Wielka Casablanca
  6. Kulimin-Asmara
  7. Al-Ujun-Budżdur-Sakija al-Hamra
  8. Marrakesz-Tansift-Al-Hauz
  9. Meknes-Tafilalt
  10. Region Wschodni
  11. Wadi az-Zahab-Al-Kuwira
  12. Rabat-Sala-Zammur-Za'ir
  13. Sus-Masa-Dara
  14. Tadila-Azilal
  15. Tangier-Tetuan
  16. Taza-Husajma-Taunat

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Bez Sahary Zachodniej

Przypisy

  1. Stan na 12 kwiectnia 2014 roku. Site institutionnel du Haut-Commissariat au Plan du Royaume du Maroc: http://www.hcp.ma/ (fr.). [dostęp 12-04-2014].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 12-04-2014].
  3. Źródłem informacji o faunie Maroka stały się książki Zambrowicza (1983) oraz przewodnik wydawnictwa Lonley Planet (Bing, Clammer, Sattin, Stiles, 2009)
  4. CityPopulation.de
  5. Morocco – Religions. Joshua Project. [dostęp 2013-10-24].
  6. Art. 5 konstytucji z 2011 r. tekst arabski, tłumaczenie francuskie
  7. Encyklopedia PWN Gospodarka Maroka.
  8. Marokańska whisky
Wikimedia Commons