Maroko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
المملكة المغربية
ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ

Królestwo Marokańskie
Flaga Maroka
Herb Maroka
Flaga Maroka Herb Maroka
Dewiza: (arab.) الله، الوطن، الملك
[Allāh, al Waţan, al Malik]'
(Allah, Naród, Król)
Hymn: Hymne Cherifien
Położenie Maroka
Język urzędowy arabski, berberski (tamazight)
Stolica Rabat
Ustrój polityczny monarchia konstytucyjna
Głowa państwa król Muhammad VI
Szef rządu premier Abdelilah Benkirane
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
58. na świecie
446 550[a] km²
~0%
Liczba ludności (2014)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
37. na świecie
Green Arrow Up.svg 33 226 951[1]
74 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

105,1 mld[2] USD
3199[2] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

179,2 mld[2] USD
5456[2] USD
Jednostka monetarna dirham marokański (MAD)
Niepodległość od Francja Francji
2 marca 1956
Inkorporacja (1976): Flag of Spain (1945 - 1977).svg Sahara Hiszpańska
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC ±0
Kod ISO 3166 MA
Domena internetowa .ma
Kod samochodowy MA
Kod samolotowy CN
Kod telefoniczny +212
Mapa Maroka
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Maroko w Wikipodróżach
Podział Sahary Zachodniej:
kolor żółty – obszar pod kontrolą SARD,
pozostałe kolory – strefy pod kontrolą Maroka.

Maroko, Królestwo Marokańskie (arab. المملكة المغربية Al-Mamlaka al-Maghribijja, berb. ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ Tagldit N Lmaġrib) – państwo położone w północno-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Graniczy z Algierią (na wschodzie), Saharą Zachodnią (na południu) i hiszpańskimi eksklawami w Afryce: Ceutą i Melillą (na północy). Należy do państw Maghrebu.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Granice lądowe: 2017,9 km, w tym z poszczególnymi państwami:

Długość wybrzeża morskiego – 1835 km.

Najniższy punkt: Sabcha Tah – 55 m p.p.m.

Najwyższy punkt: Dżabal Tubkal – 4167 m n.p.m.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Przyrost naturalny: 1,48%

Śmiertelność niemowląt: 36,88/1000 urodzeń

Długość życia: 71,8 lat

Analfabetyzm: 47,7%

Ważniejsze miasta (dane o ludności z września 2004[3]):

Grupy etniczne:

  • Arabowie – ok. 75 %
  • Berberowie – ok. 25 %
  • inni – kilkadziesiąt tysięcy obcokrajowców gł. Francuzów

Źródło: Encyklopedia „Świat w przekroju 1989-1990”

Religie[edytuj | edytuj kod]

Źródło: Joshua Project, 2010[4]

Języki[edytuj | edytuj kod]

  • arabski (urzędowy),
  • berberyjski (według projektu nowej konstytucji, berberyjski ma uzyskać status drugiego urzędowego języka państwowego[5]),
  • francuski (głównie w turystyce, biznesie i dyplomacji).

Polityka i ustrój[edytuj | edytuj kod]

Głowa państwa: król Muhammad VI (od 23 lipca 1999).

Ustrój: dziedziczna monarchia konstytucyjna. Premier powoływany przez króla; wybory do parlamentu.

Parlament: Izba Radców (Madżlis el-Mustaszarin) i Izba Reprezentantów (Madżlis en-Nuwab).

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Bogactwa naturalne: fosforyty, fosforany, rudy żelaza, mangan, ołów, cynk.

PKB: 4000 dolarów USA na mieszkańca (według parytetu siły nabywczej w 2008 roku).

Transport i łączność Sieć komunikacyjna jest dobrze rozwinięta. Linie kolejowe (połączone z liniami Algierii) mają długość 1,9 tys. km (z tego ponad 50% jest zelektryfikowanych). Linie kolejowe łączą porty z ośrodkami wydobycia fosforytów i dużymi miastami wnętrza kraju. Długość dróg kołowych wynosi 57,7 tys. km (56% utwardzonych). Główne porty morskie mieszczą się w: Casablanca, Asfi, Al-Muhammadija, Agadir, Al-Dżurf al-Asfar. Główny morski port pasażerski znajduje się w Tangerze. Maroko ma 8 międzynarodowych portów lotniczych a, największe znajdują się w: Casablance i w Rabacie. Nowoczesna, choć niezbyt gęsta sieć telefoniczna, w Maroku jest około 1,3 mln abonentów telefonii stacjonarnej. W użytkowaniu znajduje się 9,6 mln telefonów komórkowych[6].

Geografia i klimat[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Maroka.

Maroko leży w zachodniej części Atlasu. Przez środek kraju przebiega pasmo Atlasu Wysokiego (najwyższy szczyt: Dżabal Tubkal, 4167 m n.p.m.), równolegle do niego ciągnie się Atlas Średni (Dżabal Bu Nasr, 3340 m n.p.m.) na północy i Antyatlas (Imkut, 2531 m n.p.m.) na południe. Wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego wznoszą się góry Ar-Rif (Dżabal Tidighin, 2456 m n.p.m.). Na północ od Atlasu Średniego rozciąga się Meseta Marokańska (200–1500 m n.p.m.). W południowej i południowo-wschodniej części kamieniste i piaszczyste pustynie Sahary. Nad Oceanem Atlantyckim i w dolnym biegu Wadi Muluja niewielkie niziny aluwialne (Gharb, Dakkala, Sus). Klimat podzwrotnikowy, na wybrzeżach morskich, w głębi kraju suchy i skrajnie suchy (odmiana górska). Średnia temperatura w styczniu +10 do +12 °C, w lipcu +35 do +44 °C (czasem nawet do +54 °C). Roczna suma opadów w Atlasie Średnim do 1000 mm, na południowej i południowo-wschodniej poniżej 200 mm. W górach Atlasu zimą występują opady śniegu. Na wybrzeżu atlantyckim częste mgły (wpływ chłodnego Prądu Kanaryjskiego). Doliny rzeczne i niższe partie stoków wykorzystywane są do uprawy cytrusów, oliwek i winnej latorośli. Na wiosnę między kwietniem a czerwcem powiewa gorący, porywisty, pustynny wiatr niosący pył i piasek, który zwiększa temperaturę i obniża wilgotność. Posiada kilka regionalnych nazw: chamsin, sirocco, chergui. Rzeki w północnej i zachodniej części (głównie Wadi Umm ar-Rabija, Wadi Muluja), o zmiennych stanach wód, są wyzyskiwane do nawadniania i do celów energetycznych. Na południu i wschodzie jedynie nieliczne rzeki okresowe (najdłuższa Wadi Dara), które płyną wąwozami po czym giną w piaskach Sahary. Tworzone są również zbiorniki retencyjne. Na przeważającymi terenie panują stepy i półpustynie, a na północy zarośla makii (wrzosiec drzewiasty, drzewo świętojańskie, pistacja kleista), a w oazach palmy daktylowe. W górach częściowo zachowane lasy (8% powierzchni kraju), głównie cedry, dąb korkowy, endemiczne drzewo żelazne — argania. Do najczęściej spotykanych gatunków fauny można zaliczyć: fenki, dromadery, skorpiony, lisy, mangusty, a na zboczach Atlasu muflony.

Historia Maroka[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Maroka.

Tereny Maroka są siedzibą koczowniczych plemion berberyjskich. Historia Maroka sięga IV wieku p.n.e., kiedy istniało tam państwo mauretańskie (berberyjskie). Przejęte przez Rzymian po upadku Kartaginy, pozostawały przez wieki pod jej władaniem. Później na krótko ziemie te zostały przejęte przez Bizancjum, by stać się ostatecznie domeną świata arabskiego i islamu. Rządzone przez następujące po sobie arabskie i berberyjskie dynastie.

W XIX wieku Maroko było areną ścierających się wpływów potęg kolonialnych takich jak Francja, Wielka Brytania, a także przez krótki czas Niemcy. W wyniku porozumienia w Fezie z 1912 roku Maroko stało się protektoratem Francji, a w 1956 roku uzyskało niepodległość. Na tle dokonanych przez fracuskich kolonizatorów przesunięć granic w 1963 doszło do wojny o Tindouf z Algierią (Maroko uważało tę algierską prowincję za swoją własność, utraconą w chwili uzyskania niepodległości). Niepodległe Maroko jest monarchią, które ma ugruntowaną pozycję w świecie arabskim. Od szeregu lat istnieje nierozstrzygnięty problem Sahary Zachodniej, który musiał być zażegnany przez siły ONZ.

W 1987 Maroko złożyło wniosek jako kandydat Unii Europejskiej. Odmówiono mu szans na członkostwo, m.in. z powodu nierozwiązanego konfliktu z Saharą Zachodnią. Od tego czasu pozostaje krajem stowarzyszonym.

Ośrodki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej popularnymi regionami turystycznymi są wybrzeża Morza Śródziemnego oraz Oceanu Atlantyckiego. Oprócz licznych mniejszych kąpielisk nadmorskich, znajduje się w Maroku kilka większych miast, o wysokich walorach turystycznych: Rabat, Casablanca, Tanger, Marrakesz i Agadir. Do godnych odwiedzenia miast państwa Maghrebu można również zaliczyć trzy dawne stolice królewskie: Fez, Marrakesz i Meknes. Na południu kraju wartym odwiedzenia jest Tiznit, gdzie na lokalnym targu oferowane są wyroby biżuterii Berberyjskiej oraz przejazdy na dromaderze. W Kuliminie istnieją targi wielbłądów. Mało wykorzystane są dwie górskie miejscowości Azru i Ifran w Atlasie Średnim, a także Michlifene – ośrodek sportów zimowych. Dzięki dogodnym połączeniom promowym turyści z Francji i Hiszpanii stanowią większość w ogólnym udziale odwiedzających ten kraj. Turystyka stanowi coraz większe znaczenie w gospodarce Maroka, które jest w czołówce państw Afrykańskich (po Egipcie i Tunezji) pod względem wielkości ruchu turystycznego. Zawdzięcza to głównie dość dobrze rozwiniętej bazie turystycznej i niskiej sezonowości, a także coraz większej europeizacji kraju. Lista obiektów z Maroka na światowej liście dziedzictwa UNESCO w Afryce liczy osiem pozycji.

Kuchnia marokańska[edytuj | edytuj kod]

Kuchnia marokańska jest jedną z najciekawszych wśród arabskich. Podczas ramadanu spożywana jest harira – zupa ze świeżej kolendry, soczewicy, fasoli i jagnięciny. Tażin (tagine) to mięso (baranina, wołowina, drób) z cebulą i innymi warzywami oraz różnymi dodatkami jak zioła i przyprawy. Równie popularnym nie tylko w Maroku jest kuskus, tradycyjna potrawa piątkowa. Na deser podawane są ghoriba, czyli ciastka z migdałami lub sezamem. Do popicia Marokańczycy przyrządzają mieszankę herbaty zielonej – (zazwyczaj jest to gunpowder) z miętą i cukrem; znana jest w Polsce pod nazwą Marokańska, lub Tuareg[7].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Maroko podzielone jest na 16 regionów. Obecny podział administracyjny obowiązuje od 1997 roku.

Podział administracyjny Maroka
  1. Asz-Szawija-Wardigha
  2. Dukkala-Abda
  3. Fez-Bulman
  4. Al-Gharb-Szararda-Bani Ahsin
  5. Wielka Casablanca
  6. Kulimin-Asmara
  7. Al-Ujun-Budżdur-Sakija al-Hamra
  8. Marrakesz-Tansift-Al-Hauz
  9. Meknes-Tafilalt
  10. Region Wschodni
  11. Wadi az-Zahab-Al-Kuwira
  12. Rabat-Sala-Zammur-Za'ir
  13. Sus-Masa-Dara
  14. Tadila-Azilal
  15. Tangier-Tetuan
  16. Taza-Husajma-Taunat

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Bez Sahary Zachodniej

Przypisy

  1. Stan na 12 kwiectnia 2014 roku. Site institutionnel du Haut-Commissariat au Plan du Royaume du Maroc: http://www.hcp.ma/ (fr.). [dostęp 12-04-2014].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 12-04-2014].
  3. CityPopulation.de
  4. Morocco – Religions. Joshua Project. [dostęp 2013-10-24].
  5. Art. 5 konstytucji z 2011 r. tekst arabski, tłumaczenie francuskie
  6. Encyklopedia PWN Gospodarka Maroka.
  7. Marokańska whisky
Wikimedia Commons