23 września jest 266. (w latach przestępnych 267.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 99 dni.
- Imieniny obchodzą: Adamnan, Andrzej, Antoni, Bernardyna, Boguchwała, Bogufała, Bogusław, Elżbieta, Jan, Konstancjusz, Krzysztof, Lina, Linus, Liwiusz, Piotr, Pius, Poliksena, Tekla, Wiercisław, Zachariasz, Zachary i Zofia.
- Początek astronomicznej jesieni
- Święto Plonów, Dożynki: etniczne święto słowiańskie – równonoc jesienna
- Arabia Saudyjska – Święto Zjednoczenia Królestwa
- Według kalendarza hinduskiego pierwszy dzień miesiąca Asvina
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 867 – Bazyli I Macedończyk, współregent cesarstwa bizantyjskiego zamordował Michała III Metystesa i zasiadł na tronie cesarskim, dając początek dynastii macedońskiej.
- 1122 – Papież Kalikst II i cesarz niemiecki Henryk V Salicki zawarli konkordat wormacki, co zakończyło tzw. spór o inwestyturę.
- 1386 – Mircza Stary został hospodarem wołoskim.
- 1409 – Zwycięstwo wojsk mongolskich nad siłami chińskiej dynastii Ming w bitwie nad rzeką Kerulen.
- 1459 – Wojna Dwóch Róż: Yorkowie pokonali Lancasterów w bitwie pod Blore Heath.
- 1568 – Zwycięstwo floty hiszpańskiej nad flotą angielską w bitwie pod San Juan de Ulúa w Meksyku.
- 1642 – Angielska wojna domowa: zwycięstwo Rojalistów w bitwie pod Powick Bridge.
- 1669 – Cesarz niemiecki Leopold I Habsburg założył Uniwersytet w Zagrzebiu.
- 1795 – Rewolucja francuska: Termidorianie doprowadzili do uchwalenia trzeciej konstytucji w dziejach Francji.
- 1803 – Zwycięstwo wojsk brytyjskich nad siłami Imperium Marathów w bitwie pod Assaye w Indiach.
- 1806 – Zakończyła się ekspedycja Meriwethera Lewisa i Williama Clarka, pierwsza, która drogą lądową na zachód poprzez kontynent amerykański dotarła do wybrzeża Pacyfiku.
- 1821 – Wojna o niepodległość Grecji: wojska greckie zdobyły miasto Tripoli na Peloponezie i dokonały masakry 32 tysięcy Turków i Żydów.
- 1846:
- 1862:
- 1868 – Portoryko ogłosiło niepodległość (od Hiszpanii).
- 1880 – Jules Ferry został premierem Francji.
- 1885 – Austriacki chemik Carl Auer von Welsbach opatentował tzw. koszulkę Auera, stosowaną jako żarnik w lampach gazowych.
- 1889 – W Japonii założono firmę Nintendo.
- 1895 – We Francji powołano Powszechną Konfederację Pracy.
- 1900 – Feldmarszałek Alfred von Waldersee został głównodowodzącym międzynarodowych sił mających stłumić powstanie bokserów w Chinach.
- 1903 – Założono niemiecki klub piłkarski SpVgg Greuther Fürth.
- 1908 – Został założony Uniwersytet Alberty w kanadyjskim Edmonton.
- 1910 – Pilot Leo Chavez na samolocie Bleriot XI przeleciał nad Alpami.
- 1913 – Francuski pilot Roland Garros jako pierwszy przeleciał nad Morzem Śródziemnym.
- 1918 – Wojna domowa w Rosji: w Ufie powołano antybolszewicki Ogólnorosyjski Rząd Tymczasowy.
- 1919 – Założono portugalski klub sportowy CF Os Belenenses.
- 1920 – Alexandre Millerand został prezydentem Francji.
- 1923:
- 1927:
- 1929 – Juozas Tūbelis został premierem Litwy.
- 1931 – Meksyk wstąpił do Ligi Narodów.
- 1932 – Powstało Królestwo Arabii Saudyjskiej.
- 1936 – Niemiecka wyprawa po raz pierwszy zdobyła himalajski szczyt Siniolchu (6888 m n.p.m.).
- 1938 – W Czechosłowacji ogłoszono powszechną mobilizację.
- 1939:
- 1940 – II wojna światowa w Afryce: początek operacji Menace – nieudanej próby desantu i zdobycia przez aliantów portu w Dakarze w Senegalu, będącego pod kontrolą kolaboracyjnego francuskiego rządu Vichy.
- 1941 – Front wschodni: w Kronsztadzie został zatopiony przez niemiecki bombowiec pancernik Marat. Zginęło 326 członków załogi.
- 1942 – Front wschodni: w trakcie bitwy stalingradzkiej żołnierze radzieccy zdobyli tzw. Dom Pawłowa.
- 1949 – 33. Prezydent Stanów Zjednoczonych Harry Truman poinformował, że jego kraj posiada dowody na przeprowadzenie przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w ostatnich tygodniach pierwszego próbnego wybuchu bomby atomowej (doszło do niego 29 sierpnia).
- 1950 – Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił ustawę o działalności antyamerykańskiej (początek maccartyzmu).
- 1952 – Kamil Szamun został 2. prezydentem Libanu.
- 1956 – Jordański żołnierz otworzył ogień do uczestników konferencji archeologicznej w izraelskim kibucu Ramat Rachel. Zginęły 4 osoby, a 17 zostało rannych.
- 1962 – Powstała węgierska grupa rockowa Omega.
- 1965 – II indyjsko-pakistańska wojna o Kaszmir: nastąpiło zawieszenie broni wynegocjowane dzięki pomocy ONZ.
- 1966 – Na Księżycu rozbiła się amerykańska bezzałogowa sonda Surveyor 2.
- 1970 – Premiera filmu Tora! Tora! Tora!.
- 1973 – Po powrocie z wygnania Juan Domingo Perón Sosa został ponownie wybrany na prezydenta Argentyny.
- 1976 – Zakończyła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 22.
- 1980 – W Pittsburghu w stanie Pensylwania odbył się ostatni koncert Boba Marleya.
- 1982 – Amin Dżemajel został 8. prezydentem Libanu.
- 1983:
- 1985 – W Paryżu otwarto muzeum Pabla Picassa.
- 1988 – Premiera filmu Goryle we mgle.
- 1992 – Premiera filmu Gorzkie gody.
- 1997 – Na Słowacji utworzono Park Narodowy Płaskowyż Murański.
- 1999 – NASA straciła łączność z sondą Mars Climate Orbiter.
- 2000 – Zostały odkryte księżyce Saturna: Siarnaq i Tarvos.
- 2001 – W indyjskim stanie Kerala zakończyły się trwające z przerwami od 25 lipca opady czerwonego deszczu, który zawierał nieznane nauce żywe komórki.
- 2002 – W Belgii zalegalizowano eutanazję.
- 2003 – Przez ponad 2 godziny 3 mln mieszkańców Szwecji i Danii pozbawionych było prądu.
- 2006:
- 2008 – 10 osób zginęło, a 3 zostały ranne w ataku uzbrojonego szaleńca w szkole w fińskim mieście Kauhajoki. Po dokonaniu zbrodni sprawca popełnił samobójstwo.
- 2009 – 45 osób zginęło w katastrofie budowlanej w indyjskim mieście Korba.
- 2011 – Michael Sata został zaprzysiężony na prezydenta Zambii.
Urodzili się [edytuj]
- 480 p.n.e. – Eurypides, grecki dramaturg (zm. 406 p.n.e.)
- 63 p.n.e. – Oktawian August, cesarz rzymski (zm. 14)
- 1158 – Godfryd II Plantagenet, książę Bretanii (zm. 1186)
- 1161 – Takakura, cesarz Japonii (zm. 1181)
- 1215 – Kubilaj-chan, wielki chan Mongolii (zm. 1294)
- 1392 – Filippo Maria Visconti, książę Mediolanu (zm. 1447)
- 1598 – Eleonora Gonzaga, cesarzowa Niemiec, królowa Czech i Węgier (zm. 1655)
- 1713 – Ferdynand VI Hiszpański, król Hiszpanii (zm. 1759)
- 1740 – Go-Sakuramachi, cesarzowa Japonii (zm. 1813)
- 1771 – Kōkaku, cesarz Japonii (zm. 1840)
- 1785 – Pehr George Scheutz, szwedzki prawnik, drukarz, wydawca (zm. 1873)
- 1791 – Johann Franz Encke, niemiecki astronom (zm. 1865)
- 1819 – Armand Fizeau, francuski fizyk (zm. 1896)
- 1839 – Henryk Dorie, francuski misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1866)
- 1861 – Robert Bosch, niemiecki przemysłowiec (zm. 1942)
- 1865 – Emmuska Orczy, angielska pisarka pochodzenia węgierskiego (zm. 1947)
- 1867 – John Lomax, amerykański muzykolog, folklorysta (zm. 1948)
- 1871 – František Kupka, czeski malarz (zm. 1957)
- 1873:
- 1880 – John Boyd Orr, szkocki biolog, polityk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1971)
- 1883 – Grigorij Zinowiew, radziecki polityk, działacz ruchu bolszewickiego (zm. 1936)
- 1884 – Władysław Kucharski, polski ekonomista, polityk, minister przemysłu i handlu (zm. 1964)
- 1889 – Walter Lippmann, amerykański publicysta, socjolog (zm. 1974)
- 1890 – Friedrich Paulus, niemiecki dowódca wojskowy, feldmarszałek, dowódca 6. Armii (zm. 1957)
- 1895 – Zdzisław Górzyński, polski dyrygent (zm. 1977)
- 1897 – Walter Pidgeon, kanadyjski aktor (zm. 1984)
- 1898:
- 1900 – Icyk Fefer, rosyjski poeta pochodzenia żydowskiego (zm. 1952)
- 1901 – Jaroslav Seifert, czeski poeta, laureat Nagrody Nobla (zm. 1986)
- 1904 – Andrzej Stopka, polski scenograf, malarz, karykaturzysta (zm. 1973)
- 1905 – Eugeniusz Stawiński, polski polityk, minister przemysłu lekkiego (zm. 1989)
- 1906 – Ludwik Świeżawski, polski pisarz (zm. 1991)
- 1907 – Dominique Aury, francuska pisarka, tłumaczka (zm. 1998)
- 1913:
- 1914:
- 1915 – Clifford Shull, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 2001)
- 1916:
- 1918 – Salvatore Pappalardo, włoski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Palermo (zm. 2006)
- 1919 – Bogdan Paprocki, polski śpiewak operowy (tenor) (zm. 2010)
- 1920:
- 1921:
- 1922:
- 1923 – Krystyna Sznerr, polska aktorka, reżyser, śpiewaczka (zm. 1994)
- 1926 – John Coltrane, amerykański saksofonista jazzowy (zm. 1967)
- 1927 – Edward Sturlis, polski twórca filmów animowanych, reżyser, scenarzysta (zm. 1980)
- 1930:
- 1931:
- 1932 – Helena Amiradżibi-Stawińska, polska reżyserka filmowa
- 1934:
- 1936:
- 1937 – Lorraine Coghlan, australijska tenisistka
- 1938:
- 1939:
- 1940 – Tim Rose, amerykański piosenkarz, gitarzysta (zm. 2002)
- 1941:
- 1943:
- 1944 – Ivan Martin Jirous, czeski poeta, publicysta (zm. 2011)
- 1945 – Igor Iwanow, rosyjski polityk, minister spraw zagranicznych
- 1948 – Jurij Jechanurow, ukraiński polityk, premier Ukrainy
- 1949:
- 1950:
- 1951 – Claude Berrou, francuski informatyk
- 1952 – Elisabeth Demleitner, niemiecka saneczkarka
- 1953:
- 1954 – John Baker Saunders, amerykański gitarzysta basowy (zm. 1999)
- 1956 – Paolo Rossi, włoski piłkarz
- 1958 – Bogusław Baniak, polski piłkarz, trener piłkarski
- 1959 – Jason Alexander, amerykański aktor
- 1960 – Michał Tomaszek, sługa Boży, polski franciszkanin, misjonarz, męczennik (zm. 1991)
- 1961:
- 1962 – Erik Östlund, szwedzki biegacz narciarski
- 1963:
- 1964:
- 1967 – Katarzyna Piekarska, polska polityk
- 1968 – Daniel Dumitrescu, rumuński bokser
- 1969 – Jan Suchopárek, czeski piłkarz
- 1970:
- 1972:
- 1973 – Ingrid Fliter, argentyńska pianistka
- 1974 – Félix Mantilla Botella, hiszpański tenisista
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1979 – Anthony Mackie, amerykański aktor
- 1980 – Dwight Thomas, jamajski sprinter
- 1981 – Robert Doornbos, holenderski kierowca wyścigowy
- 1983 – Emma Johansson, szwedzka kolarka szosowa
- 1984:
- 1988:
- 1989 – Aleksandra Szafraniec, polska siatkarka
- 1991:
- 78 – Linus, święty, papież (ur. ?)
- 1230 – (lub 24 września) Alfons IX, król Leónu (ur. 1171)
- 1241 – Snorri Sturluson, islandzki poeta (ur. 1179)
- 1535 – Katarzyna Saska, pierwsza żona króla Szwecji Gustawa Wazy (ur. 1513)
- 1659 – Bogusław Leszczyński, podskarbi wielki koronny, podkanclerzy koronny (ur. ok. 1612)
- 1728 – Christian Thomasius, niemiecki filozof (ur. 1655)
- 1738:
- 1835 – Vincenzo Bellini, włoski kompozytor (ur. 1801)
- 1850 – José Gervasio Artigas, urugwajski polityk, bohater narodowy (ur. 1764)
- 1869 – Eleonora Ziemięcka, polska filozof (ur. 1819)
- 1870 – Prosper Mérimée, francuski pisarz (ur. 1803)
- 1873 – Jean Chacornac, francuski astronom (ur. 1823)
- 1877 – Urbain Le Verrier, francuski matematyk, astronom (ur. 1811)
- 1882 – Friedrich Wöhler, niemiecki chemik (ur. 1800)
- 1885 – Carl Spitzweg, niemiecki malarz, rysownik (ur. 1808)
- 1889 – Wilkie Collins, angielski pisarz (ur. 1824)
- 1896 – Ivar Aasen, norweski poeta, językoznawca (ur. 1813)
- 1902 – Franciszek Salezy Lewental, polski księgarz, wydawca (ur. 1841)
- 1904 – Émile Gallé, francuski artysta tworzący ze szkła, projektant mebli (ur. 1846)
- 1908 – Jadwiga Łuszczewska, polska pisarka (ur. 1834)
- 1917 – Werner Voss, niemiecki lotnik wojskowy, as myśliwski (ur. 1897)
- 1922 – Lew Czugajew, rosyjski chemik (ur. 1873)
- 1929 – Richard Adolf Zsigmondy, niemiecki chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1865)
- 1930 – Antoni Prochaska, polski historyk (ur. 1852)
- 1939 – Zygmunt Freud, austriacki neurolog, psychiatra (ur. 1856)
- 1940:
- 1943 – Elinor Glyn, brytyjska pisarka, reżyserka filmowa (ur. 1864)
- 1944 – Polegli w powstaniu warszawskim:
- Jerzy Gawin, polski żołnierz Armii Krajowej, porucznik (ur. 1922)
- Zofia Jarkowska-Krauze, polska sanitariuszka, żołnierz Armii Krajowej (ur. 1922)
- Anna Nelken, polska łączniczka, żołnierz Armii Krajowej (ur. 1926)
- Józef Stanek, błogosławiony, polski duchowny katolicki, pallotyn, kapelan Armii Krajowej (ur. 1916)
- Janina Trojanowska-Zborowska, polska łączniczka, żołnierz Armii Krajowej, kapral podchorąży (ur. 1923)
- 1947 – Nikola Petkow, bułgarski działacz polityczny (ur. 1889)
- 1958 – Stanisław Zalewski, polski malarz (ur. 1896)
- 1961 – Anna Czapnikówna, polska aktorka (ur. 1938)
- 1962 – Józefina Kowalewska, polska baletmistrzyni (ur. 1888)
- 1968 – Pio z Pietrelciny, święty, włoski duchowny katolicki, kapucyn, stygmatyk (ur. 1887)
- 1970 – André Robert Raimbourg (Bourvil), francuski aktor (ur. 1917)
- 1973:
- 1976 – Franciszek Jop, polski duchowny katolicki, biskup opolski (ur. 1897)
- 1979:
- 1985 – Teofila Koronkiewicz, polska aktorka (ur. 1901)
- 1986 – Barbara Gilewska, polska aktorka (ur. ?)
- 1987 – Bob Fosse, amerykański reżyser filmowy, aktor (ur. 1927)
- 1988 – Włodzimierz Dworzaczek, polski historyk, heraldyk, genealog, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (ur. 1906)
- 1989 – Adolf Chronicki, polski aktor (ur. 1912)
- 1993 – Kazimierz Zarzycki, polski aktor (ur. 1917)
- 1994:
- 1997:
- 2001 – Henryk Tomaszewski, polski aktor, mim, tancerz, choreograf, twórca Wrocławskiego Teatru Pantomimy (ur. 1919)
- 2002 – John Baptist Wu Cheng-chung, chiński duchowny katolicki, kardynał, biskup Hongkongu (ur. 1925)
- 2003 – Zofia Chądzyńska, polska pisarka, tłumaczka (ur. 1912)
- 2004:
- 2005:
- 2006:
- 2007 – Krzysztof Surlit, polski piłkarz, trener piłkarski (ur. 1955)
- 2009 – Felix Bowness, brytyjski aktor (ur. 1922)
- 2010 – Fernando Riera Bauzá, chilijski piłkarz (ur. 1920)
- 2012:
- Andrzej Chłopecki, polski muzykolog, teoretyk, krytyk muzyczny (ur. 1950)
- Paweł Graczow, rosyjski dowódca wojskowy, generał armii, polityk, minister obrony (ur. 1948)
- Albert Henry Ottenweller, amerykański duchowny katolicki, ordynariusz Steubenville (ur. 1916)
- Corrie Sanders, południowoafrykański bokser (ur. 1966)
Przypisy
