Aletschgletscher
Aletschgletscher, Grosser Aletschgletscher – największy lodowiec Alp, leżący w Alpach Berneńskich, w kantonie Valais w Szwajcarii.
Jesienią 1978 r. powierzchnia lodowca wynosiła 128,28 km2[1]. Według danych z 2002 r. Aletsch miał długość 23,6 km, zajmował powierzchnię 117,6 km2 i składał się z ok. 27 mld ton lodu.
W 2022 r. długość lodowca wynosiła już tylko nieco ponad 20 km, a powierzchnia 80 km2. Jego grubość w najgłębszym miejscu szacowano na 800 metrów[2].
W przeszłości lodowiec ten bywał znacznie dłuższy niż obecnie. W I połowie XVII w., gdy alpejskie lodowce osiągnęły jedno ze swoich maksimów w okresie małej epoki lodowej, został on uznany za zagrożenie dla niżej położonego osadnictwa do tego stopnia, że w 1653 r. zaproszono do Naters dwóch jezuitów, aby egzorcyzmowali ów lodowiec[3]. U schyłku małej epoki lodowej, w roku 1850, lodowiec miał długość 27 km. Od tego czasu jest generalnie w regresji. W według informacji z 2022 r. obecnie ustępuje w tempie średnio ponad 50 metrów rocznie[2].
Według aktualnych (2026) danych w latach 1870-2024 długość lodowca zmalała o 3387 m. W 2023 r. powierzchnia lodowca wynosiła 75,79 km2, zaś bilans masy dla roku obliczeniowego 2024-2025 wyniósł -1,475 m ekwiwalentu wody[4].
Aletschgletscher od dawna jest celem wycieczek. Podczas wyprawy do Włoch i Szwajcarii w 1895 r. wycieczkę nań, w towarzystwie dra J. Czermaka, odbył Jan Kasprowicz. Śniegu i lodu srebrzyste bezmiary lodowca i drzemiące nad nim ...szczyty senne, ciche, błyszczące uwiecznił on później w wierszu pt. „Na lodowcach Aletschu”[5].
Lodowiec, razem ze szczytami Bietschhorn i Jungfrau, jest objęty rezerwatem znajdującym się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ (b. aut.) Lodowce w Szwajcarii, [w:] „Taternik” R. 56, nr 1 (246)/1980, s. 46
- 1 2 Agnieszka Mularczyk: Na tyłach tej stacji kolejowej piętrzył się lodowiec. Dziś został tylko w nazwie. 2022-07-19. [dostęp 2023-01-16].
- ↑ Jacek Kolbuszewski: Od Filipa V Macedońskiego do Horacego de Saussure’a, od Horacego do Albrechta Hallera. O dziejach poznawania i zdobywania gór [w:] "Góry. Literatura. Kultura" Tom 9 (2015), Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 11-50
- ↑ Grosser Aletschgletscher. Le réseau des relevés glaciologiques suisse (GLAMOS). [dostęp 2026-05-30].
- ↑ W zbiorze „Krzak dzikiej róży”, 1898